Giữ lửa phát thanh trong bối cảnh đa nền tảng

Phát thanh là một phương tiện truyền thông có từ đầu thế kỷ 19 sau khi có sự ra đời của sóng vô tuyến. Là một phương tiện truyền thông giá rẻ, một công cụ truyền tải thông tin hiệu quả, phát thanh vẫn đến được với nhiều người dân ở khắp nơi trên thế giới hơn cả điện thoại thông minh và truyền hình. Trong bối cảnh thế giới đang bước vào một kỷ nguyên bùng nổ thông tin với sự phổ cập của điện thoại thông minh và nhiều phương tiện truyền thông đa phương tiện khác nhưng phát thanh vẫn có những lợi thế riêng của nó mà các loại hình truyền thông khác không có được đó là: những người tham gia giao thông, người lao động chân tay, đồng bào ở vùng sâu, vùng xa biên giới và hải đảo.

Phát thanh viên Phòng Dân tộc, Báo và Phát thanh, truyền hình Cao Bằng đọc bản tin, dẫn dắt các nội dung trên sóng phát thanh hoặc truyền hình.

Thế mạnh của phát thanh không chỉ ở tin tức nhanh, trực tiếp, đa dạng và phong phú, mà bằng lời nói, âm nhạc và tiếng động, phát thanh đưa người nghe tới gần hơn sự kiện, nhân vật, như được hòa mình, được cảm nhận đầy đủ sự kiện, nhân vật đó. So với các loại hình truyền thông mới, phát thanh có những thế mạnh là có thể đưa thông tin ngay lập tức; công chúng có thể cùng làm tin; cùng bình luận về một vấn đề nào đó, trực tiếp tương tác với người làm chương trình và tương tác với nhau; công chúng có thể tiếp cận thông tin khi đang di chuyển…

Những năm qua, cùng với các loại hình báo chí khác, Báo và Phát thanh, truyền hình Cao Bằng luôn chú trọng đối với thể loại phát thanh. Cao Bằng là tỉnh miền núi, giao thông đi lại khó khăn, 95% dân cư là đồng bào dân tộc thiểu số, phát thanh không chỉ là phương tiện truyền thông mà còn là “cầu nối” quan trọng giữa Đảng, chính quyền với nhân dân. Với ưu thế nhanh chóng, gần gũi, dễ tiếp cận, phát thanh giúp chuyển tải kịp thời chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, thông tin thời sự, kiến thức sản xuất, chăm sóc sức khỏe, giáo dục… đến từng xóm,bản vùng cao, vùng đồng bào dân tộc thiểu số ít người, kể cả những nơi điều kiện internet còn hạn chế. Đặc biệt, việc phát thanh bằng tiếng dân tộc: Tày - Nùng, Mông, Dao, góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa, tạo sự gần gũi và nâng cao hiệu quả tuyên truyền. Trong bối cảnh thông tin xấu độc trên mạng xã hội ngày càng phức tạp, phát thanh còn giữ vai trò định hướng dư luận, củng cố niềm tin của nhân dân, góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, giữ vững an ninh chính trị và khối đại đoàn kết dân tộc ở khu vực miền núi, biên giới.

Hiên nay, Báo và Phát thanh, truyền hình Cao Bằng tập trung sản xuất các chương trình phát thanh với thời lượng 30 phút/chương trình thời sự tổng hợp các tiếng dân tộc gồm: Mông, Dao, Tày - Nùng và tiếng Kinh. Các chương trình được phát trên sóng trung và sóng cực ngắn trên làn sóng 48MHZ và 312MHZ. Ngoài ra, còn sản xuất thêm các chương trình truyền hình tiếng dân tộc phát trên kênh CRTV của đơn vị. Giai đoạn 2010 - 2025, đơn vị sản xuất và phát sóng 16.380 chương trình phát thanh tiếng dân tộc và sản xuất phát sóng 5.824 chương trình truyền hình tiếng dân tộc trên sóng CRTV. Các tin, bài, phóng sự chuyên sâu bằng tiếng dân tộc tuyên truyền đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước; chú trọng phổ biến kiến thức phát triển kinh tế, giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới, chuyển đổi số, phòng chống thiên tai, dịch bệnh và đấu tranh phản bác thông tin sai trái trên không gian mạng. những mô hình sản xuất kinh doanh giỏi, gương người tốt việc tốt; các chương trình văn nghệ, dân gian của các dân tộc các làn điệu Then, Nàng ới, Sli, Lượn... giúp người dân vừa giải trí vừa trau dồi vốn từ ngữ cổ. Nhiều chuyên mục có sức sống lâu bền như: Chiến sỹ biên cương, Tiếp sức em đến trường, Sắc màu văn hóa, Dân tộc phát triển…, phù hợp với đặc điểm địa phương và nhu cầu tiếp nhận thông tin của nhân dân.

Mỗi tháng, đơn vị sản xuất và phát sóng đầy đủ các chương trình thời sự tổng hợp phát thanh 4 thứ tiếng: Kinh, Tày - Nùng, Mông, Dao; trên 30 chương trình văn nghệ, ca nhạc, chiến sĩ biên cương phát sóng theo khung chương trình đúng kết cấu, thời lượng, nội dung phù hợp, phản ánh đầy đủ tin tức về chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội của địa phương và thông tin thời sự trong nước và quốc tế nổi bật đáng chú ý. Nhiều chương trình phát thanh mang đậm hơi thở cuộc sống, phản ánh chân thực, khách quan thực tế xã hội đang diễn ra hằng ngày; những tấm gương vượt khó vươn lên làm giàu chính đáng; những cán bộ tận tâm, trách nhiệm, người uy tín trong cộng đồng; những góc khuất trong cộng đồng dân cư và cả những thói hư, tật xấu cần đấu tranh, lên án.

Báo và Phát thanh, truyền hình Cao Bằng đoạt giải Đồng tại Liên hoan Phát thanh toàn quốc lần thứ XVII năm 2026.

Cuộc cách mạng 4.0 đã và đang đặt ra nhiều thách thức khi làm thay đổi mọi thói quen của công chúng trong lĩnh vực thông tin và báo chí. Trong bối cảnh chuyển đổi số và sự phát triển mạnh mẽ của các nền tảng truyền thông hiện đại, loại hình phát thanh đang đứng trước nhiều cơ hội nhưng cũng đối mặt với không ít thách thức. Đối với Cao Bằng - tỉnh miền núi, biên giới, địa hình phức tạp, phần lớn dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, loại hình phát thanh vẫn giữ vai trò quan trọng trong công tác thông tin, tuyên truyền, định hướng dư luận xã hội và đưa chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước đến với người dân. Tuy nhiên, việc phát triển loại hình phát thanh hiện nay còn gặp nhiều khó khăn. Sự phát triển mạnh mẽ của mạng xã hội, nền tảng số và các loại hình truyền thông đa phương tiện đang làm thay đổi thói quen tiếp nhận thông tin của công chúng, đặc biệt là giới trẻ. Lượng người nghe phát thanh truyền thống có xu hướng giảm. Hạ tầng công nghệ tại một số khu vực vùng sâu, vùng xa còn hạn chế. Việc đầu tư thiết bị, công nghệ hiện đại phục vụ sản xuất chương trình phát thanh số đòi hỏi nguồn lực lớn. Cùng với đó, yêu cầu về đổi mới nội dung, nâng cao chất lượng chương trình và năng lực đội ngũ làm báo, làm phát thanh ngày càng cao.

Trước thực tế đó, để phát triển loại hình phát thanh, Báo và Phát thanh, truyền hình Cao Bằng tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động phát thanh, kết hợp phát thanh truyền thống với nền tảng số, phát triển podcast, phát thanh trực tuyến trên website, Facebook, YouTube, ứng dụng di động để mở rộng đối tượng tiếp cận, nhất là giới trẻ. Đổi mới nội dung tin, bài, chuyên mục theo hướng thiết thực, gần gũi với đời sống người dân; tăng cường các chuyên mục về phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng nông thôn mới, chuyển đổi số, bảo tồn văn hóa dân tộc, phổ biến pháp luật, thông tin đối ngoại và bảo vệ chủ quyền biên giới Quốc gia. Tăng cường các chương trình bằng tiếng dân tộc, bảo đảm thông tin đến được với đồng bào vùng cao. Quan tâm đầu tư hạ tầng kỹ thuật, hiện đại hóa thiết bị sản xuất chương trình, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực làm báo, đáp ứng yêu cầu truyền thông đa nền tảng trong thời kỳ mới.