Giữ 'vị' Tết sum vầy

Cuối năm, trong mái ấm của gia đình, chị Triệu Nguyệt Linh, thôn Nà Hấy, xã Yên Phúc vẫn giữ thói quen chuẩn bị lá dong, gạo nếp, đỗ xanh. Gia đình trẻ, cuộc sống bộn bề với công việc và chăm sóc con nhỏ, nhưng năm nào chị cũng chủ động chuẩn bị nguyên liệu để tự tay gói bánh chưng. Chị Linh chia sẻ: Những năm gần đây, khi con đã cứng cáp hơn, tôi bắt đầu tập gói bánh chưng; ban đầu tôi còn lóng ngóng, gói bánh chưa đều, buộc lạt chưa chặt; song mỗi năm đều gói, dần dần thành quen, giờ tôi có thể tự tay gói cả chục chiếc bánh mà không cần ai sửa nữa.

Với chị Linh, việc gói bánh không chỉ để có món ăn dâng cúng tổ tiên hay đãi khách đầu năm, mà còn là dịp để gia đình gần nhau hơn. Trong lúc rửa lá, vo gạo, những câu chuyện về tết xưa, về phong tục quê nhà được nhắc lại. Hai con nhỏ đều háo hức nghe người lớn kể vì sao bánh chưng tượng trưng cho đất, vì sao phải thức đêm canh lửa nồi bánh chưng... Những câu chuyện giản dị ấy trở thành bài học đầu đời về truyền thống, về đạo hiếu và khơi dậy trong các con sự trân trọng, hướng về cội nguồn.

Các thành viên trong gia đình cùng tham gia gói bánh chưng tết

Những ngày cận kề tết, tại các xã, phường trong tỉnh, phong tục gói bánh chưng vẫn được gìn giữ như một nét đẹp văn hóa. Hình ảnh những bếp lửa hồng bên hiên nhà, nồi bánh chưng nghi ngút khói nơi góc sân, ven đường… đã làm ấm không gian những ngày cuối năm se lạnh, khiến ai nấy đều cảm nhận rõ tết đã đến rất gần.

Trong bối cảnh hội nhập và phát triển, khi nhiều phong tục đứng trước nguy cơ mai một, việc các gia đình, đặc biệt là những gia đình trẻ chủ động giữ nếp xưa là điều đáng quý. Gói bánh chưng ngày tết được giữ gìn, thực hiện phù hợp hơn với điều kiện thực tế. Có nhà gói số lượng ít, chỉ vài chiếc để thắp hương tổ tiên; có nhà lại tổ chức gói bánh chung với hàng xóm, anh em kết hợp như một hoạt động trải nghiệm cho con trẻ. Hình thức có thể thay đổi, nhưng tinh thần sum vầy, hướng về nguồn cội vẫn vẹn nguyên.

Bà Ấu Thị Nga Sơn, Phó Chủ tịch Hội Di sản Văn hóa tỉnh cho biết: Bánh chưng không đơn thuần là món ăn ngày tết mà còn là biểu tượng văn hóa gắn với tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên và đạo lý “uống nước nhớ nguồn” của dân tộc. Xưa kia, bánh chưng, bánh dày còn là lễ vật con cháu vua Hùng dâng cúng vua cha, là triết lý nhân sinh của cư dân nông nghiệp lúa nước; do đó, bánh chưng còn mang ý nghĩa truyền thống văn hóa - lịch sử và đạo lý hiếu kính của các thế sau đối với tiền nhân. Khi một gia đình còn giữ được phong tục gói bánh chưng, nghĩa là họ vẫn giữ được sợi dây kết nối giữa các thế hệ. Đó là một hình thức bảo tồn di sản ngay trong đời sống thường ngày, bền vững và tự nhiên nhất.

Thực tế cho thấy, giữa nhịp sống hiện đại, việc nhiều gia đình vẫn chủ động gói bánh chưng là điều rất đáng mừng. Bởi tết không chỉ là mâm cao cỗ đầy, mà còn là thời khắc gia đình được trở về bên nhau.

Bà Hoàng Thị Thạch, khối Văn Miếu, phường Lương Văn Tri cho biết: Dù cuộc sống nay có nhiều đổi thay, song gia đình tôi năm nào cũng duy trì gói bánh chưng vào dịp tết. Cứ đến 27, 28 tháng Chạp là các con, các cháu lại thu xếp công việc để về đông đủ. Đêm xuống, khi nồi bánh sôi đều, con cháu thay nhau châm nước, thêm củi, các thế hệ trong gia đình lại trò chuyện cùng nhau. Có năm trời rét lắm, nhưng ngồi bên bếp bánh thấy ấm vô cùng. Ấm vì lửa, mà cũng ấm vì con cháu đông đủ.

Bà Hoàng Thị Thạch cùng con cháu bên nồi bánh chưng tết

Với bà Thạch, nồi bánh chưng ngày tết không chỉ là món ăn dâng cúng tổ tiên, mà còn là sợi dây gắn kết gia đình. Khi con cháu trưởng thành, mỗi người một công việc, một nơi sinh sống, thì chính những dịp như thế này là cơ hội để trở về, để nhắc nhau nhớ rằng gia đình luôn là nơi bắt đầu và cũng là nơi để trở về mỗi độ xuân sang. Đêm cuối năm, khi nồi bánh chưng nghi ngút khói, ánh lửa bập bùng hắt lên gương mặt rạng rỡ của từng thành viên, khoảng cách thế hệ dường như được xóa nhòa.

Tết Nguyên đán không chỉ là sự khởi đầu của một năm mới, mà là dịp để mỗi người trở về với gia đình, với truyền thống. Khi xuân về trên từng nẻo đường Xứ Lạng, những bếp bánh chưng đang đỏ lửa chính là nơi hương vị tết đang được gìn giữ. Ở nơi đó, mỗi gia đình không chỉ nấu những chiếc bánh chưng xanh, mà còn thắp lên hơi ấm của tình thân, của sự sum vầy quý giá.

HOÀNG NHƯ