Giữa cơn bão Trung Đông, hòa đàm Ukraine dần 'nguội lạnh'

Hình minh họa: Politico

Nhiều quan chức châu Âu cho rằng, diễn biến này không chỉ làm suy yếu tiến trình đàm phán mà còn vô tình tạo thêm lợi thế cho Nga.

Theo các nhà ngoại giao Liên minh châu Âu (EU) tham gia trao đổi với Kiev, quá trình đàm phán do Mỹ làm trung gian giữa Ukraine và Nga đang “mất dần động lực”. Một quan chức cấp cao châu Âu nhận định các cuộc đối thoại hiện “đang ở vùng nguy hiểm”.

Trước đó, vòng đàm phán ba bên gần nhất giữa các đại diện Ukraine, Nga và Mỹ được tổ chức tại Geneva trong hai ngày 17-18/2. Một vòng tiếp theo dự kiến diễn ra ngày 5/3 tại Abu Dhabi đã phải hoãn lại sau khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc không kích nhằm vào Iran. Đến nay, thời gian và địa điểm mới vẫn chưa được công bố.

Một nhà ngoại giao EU cho rằng, cuộc khủng hoảng tại Trung Đông đã khiến sự chú ý chính trị toàn cầu chuyển hướng khỏi Ukraine. “Trung Đông đã làm thay đổi mạnh mẽ trọng tâm chính trị”, người này nói với Financial Times, đồng thời nhận định: “Đối với chúng tôi và với Ukraine, đây là một thảm họa”.

Nguồn lực quân sự bị phân tán

Các nhà ngoại giao EU cho biết, Washington đã thông báo rằng việc chuyển giao vũ khí cho Ukraine, đặc biệt là hệ thống phòng không, có thể bị trì hoãn khi Mỹ ưu tiên các đối tác tại Trung Đông. Điều này có thể gây ra những hệ quả đáng kể đối với năng lực phòng thủ của Kiev.

Không chỉ làm gián đoạn tiến trình đàm phán, xung đột Mỹ - Iran còn mang lại lợi ích kinh tế nhất định cho Nga khi giá năng lượng toàn cầu tăng cao. Theo các quan chức châu Âu, điều này có thể giúp Moscow thu thêm khoảng 150 triệu USD mỗi ngày từ xuất khẩu năng lượng.

Cùng thời điểm, Mỹ được cho là đã nới lỏng một số biện pháp trừng phạt và giảm áp lực đối với Ấn Độ trong việc hạn chế nhập khẩu dầu Nga, khiến số lượng tàu chở dầu hướng về khu vực Ấn Độ Dương gia tăng.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho rằng, động thái này “chắc chắn không giúp ích cho hòa bình”.

Châu Âu nỗ lực giữ Ukraine trong tâm điểm

Theo những người tham gia các kênh tiếp xúc hậu trường, Tổng thống Nga Vladimir Putin cho đến nay phần lớn tránh chỉ trích Tổng thống Mỹ Donald Trump liên quan đến cuộc chiến với Iran, có thể nhằm tránh việc Washington nghiêng hẳn về phía Kiev. Hai nhà lãnh đạo đã điện đàm hồi tuần trước, trong đó ông Putin đề xuất Nga có thể đóng vai trò trung gian giúp chấm dứt xung đột ở Trung Đông.

Trong cuộc điện đàm mới nhất, Tổng thống Nga Vladimir Putin đề xuất Nga có thể đóng vai trò trung gian giúp chấm dứt xung đột ở Trung Đông. Ảnh: BBC

Tuy nhiên, trong các cuộc đàm phán với Ukraine, Moscow vẫn chưa cho thấy dấu hiệu sẵn sàng nhượng bộ. Một nguồn tin tham gia các cuộc trao đổi hậu trường cho biết: “Các cuộc đàm phán đang dần mất động lực. Cần phải thổi luồng sinh khí mới vào khuôn khổ này”.

Các nhà lãnh đạo châu Âu tỏ ra hoài nghi về khả năng đạt được đột phá nếu không gia tăng sức ép đối với Nga, nhưng vẫn coi tiến trình đàm phán là cách duy trì sự can dự của Mỹ vào vấn đề Ukraine.

Trong bối cảnh sự chú ý quốc tế chuyển sang Trung Đông, các nước EU cũng tìm cách giữ Ukraine trong tâm điểm. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã tiếp đón Tổng thống Zelensky tại Paris nhằm thể hiện sự ủng hộ đối với Kiev.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã tiếp đón Tổng thống Zelensky tại Paris hôm 13/3. Ảnh: Văn phòng Tổng thống Ukraine

Thủ tướng Đức Friedrich Merz cũng đã tới Nhà Trắng chỉ vài ngày sau khi Mỹ và Israel bắt đầu các cuộc tấn công vào Iran. Theo các nguồn tin, ông Merz mang theo bản đồ và biểu đồ để lập luận rằng Washington cần gia tăng sức ép đối với Moscow.

Tuy nhiên, theo những người quen thuộc với cuộc trao đổi, Tổng thống Donald Trump tỏ ra không mấy hứng thú với các thảo luận chi tiết và vẫn cho rằng Nga đang ở vị thế mạnh trong khi Ukraine yếu hơn. Các quan chức Mỹ cũng thông báo với phía châu Âu rằng Washington chưa có kế hoạch áp đặt thêm các lệnh trừng phạt đối với ngành dầu mỏ của Nga.

Bất đồng về vai trò của châu Âu

Dưới thời Tổng thống Donald Trump, Mỹ cố gắng đóng vai trò trung gian tương đối trung lập trong các cuộc đàm phán giữa Nga và Ukraine. Theo các nguồn tin, Washington mong muốn thúc đẩy việc chấm dứt xung đột nhưng không quá chú trọng vào các điều khoản cụ thể của thỏa thuận.

Thủ tướng Đức Friedrich Merz mang theo bản đồ và biểu đồ tới Nhà Trắng khi gặp Tổng thống Donald Trump. Ảnh: The New York Times

Một quan chức Nhà Trắng cho biết, ông Donald Trump vẫn “hy vọng” các cuộc đàm phán sẽ dẫn tới việc kết thúc xung đột, đồng thời khẳng định các nhà đàm phán Mỹ đã đạt được “những tiến triển rất lớn” trong những tháng gần đây.

Tuy vậy, một nguồn tin tham gia các cuộc tiếp xúc hậu trường cho rằng, Moscow hiện chưa muốn sớm quay lại bàn đàm phán. “Tôi không nghĩ phía Nga muốn có các cuộc đàm phán trở lại trong thời gian tới. Bởi vì không có gì để thảo luận”, người này nói.

Nga cũng từ chối đề nghị của một số nước châu Âu về việc tham gia sâu hơn vào tiến trình đàm phán. Bình luận về vấn đề này, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov nói: “Người châu Âu không muốn giúp đỡ tiến trình hòa bình…”.

Ông Peskov cũng cho rằng, các nước châu Âu đang khuyến khích Ukraine tiếp tục xung đột. “Thật không may, người châu Âu đang dồn toàn bộ nỗ lực vào việc thuyết phục người Ukraine tiếp tục cuộc chiến. Chúng tôi tin rằng người châu Âu đang mắc sai lầm từ góc nhìn tương lai của chính họ”.

Từ phía Ukraine, một quan chức cấp cao nhận định, Nga “không nghiêm túc” trong việc chấm dứt chiến tranh khi vẫn đưa ra những yêu cầu mà Kiev không thể chấp nhận. Tuy vậy, vị quan chức này cho biết Ukraine sẽ “chờ xem” diễn biến tiếp theo khi sự chú ý của Washington chuyển sang Iran.

Nhìn chung, trong bối cảnh chiến sự ở Trung Đông tiếp tục thu hút sự chú ý của Washington, triển vọng nối lại các cuộc đàm phán hòa bình giữa Nga và Ukraine vẫn còn nhiều bất định. Giới quan sát cho rằng, nếu không có những động thái mới nhằm khôi phục động lực đối thoại hoặc gia tăng sức ép ngoại giao đối với các bên, tiến trình đàm phán có thể lại tiếp tục rơi vào trạng thái đình trệ trong thời gian dài trước mắt.

Hồng Nhung