Điểm đặc biệt ở tàu ngầm Khabarovsk mang ngư lôi Poseidon của Nga

Khabarovsk được thiết kế để mang theo các phương tiện không người lái dưới nước chạy bằng năng lượng hạt nhân Poseidon, loại vũ khí chiến lược được Moscow phát triển nhằm tạo thêm một phương án tấn công vượt qua các hệ thống phòng thủ tên lửa.

Tàu ngầm Khabarovsk của Nga. (Ảnh: MW)

Khabarovsk được hạ thủy ngày 17/8 và đây là lần đầu tiên con tàu hoạt động trên biển kể từ khi chương trình bắt đầu được triển khai vào năm 2014. Tàu đang được chế tạo tại nhà máy Sevmash ở Severodvinsk và dự kiến sẽ được biên chế cho Hạm đội Thái Bình Dương sau khi hoàn tất các cuộc thử nghiệm.

Con tàu từng được đưa ra khỏi nhà máy vào tháng 11/2025, nhưng chương trình đã chậm khoảng 6 năm so với kế hoạch. Tiến độ kéo dài phần nào phản ánh mức độ phức tạp của một thiết kế hoàn toàn mới, đồng thời cho thấy những khó khăn mà ngành công nghiệp đóng tàu quân sự Nga phải đối mặt.

'Tàu mẹ' của vũ khí Poseidon

Điểm đặc biệt nhất của Khabarovsk nằm ở khả năng mang 6 phương tiện Poseidon. Poseidon là phương tiện không người lái dưới nước chạy bằng năng lượng hạt nhân, được Nga phát triển như một hệ thống vũ khí chiến lược có thể hoạt động dưới đại dương thay vì bay theo quỹ đạo đạn đạo như tên lửa liên lục địa truyền thống.

Tầm hoạt động của Poseidon được báo cáo vào khoảng 10.000 km, dù một số tuyên bố trước đây của Nga từng đưa ra những con số tham vọng hơn.

Hệ thống này là một trong sáu loại vũ khí chiến lược được Tổng thống Nga Vladimir Putin công khai vào năm 2018. Mục tiêu được Moscow nhấn mạnh là tạo ra những năng lực hạt nhân mới có khả năng vượt qua các hệ thống phòng thủ tên lửa đang ngày càng phát triển.

Với Khabarovsk, Nga có thêm một phương tiện để đưa Poseidon tới khu vực hoạt động mà không cần phụ thuộc vào các tuyến bay của tên lửa đạn đạo. Về lý thuyết, phương thức tiếp cận dưới nước khiến việc phát hiện và đánh chặn trở nên khó khăn hơn.

Khabarovsk có nhiều điểm tương đồng với Borei-A

Dù là một thiết kế đặc biệt, Khabarovsk dường như không được phát triển hoàn toàn từ con số 0. Hình ảnh con tàu sau khi hạ thủy cho thấy nhiều nét tương đồng với tàu ngầm hạt nhân mang tên lửa đạn đạo Borei-A của Nga, đặc biệt ở khu vực đuôi, hệ thống động lực và bánh lái.

Hai lớp tàu cũng có thể bổ sung cho nhau trong lực lượng răn đe hạt nhân chiến lược của Nga. Tàu ngầm Borei được thiết kế để mang tên lửa đạn đạo liên lục địa RSM-56, trong khi Khabarovsk đảm nhiệm vai trò mang các phương tiện Poseidon.

Sự khác biệt nằm ở phương thức tấn công. Borei sử dụng tên lửa đạn đạo để đưa đầu đạn hạt nhân tới mục tiêu, còn Poseidon được thiết kế để tiếp cận mục tiêu dưới mặt nước.

Theo những mô tả của Nga, Poseidon có thể được sử dụng để tấn công các mục tiêu ven biển. Moscow từng đưa ra những tuyên bố rất mạnh về khả năng gây thiệt hại nghiêm trọng cho các khu vực ven biển bằng một đầu đạn hạt nhân, trong đó có kịch bản tạo ra sóng thần phóng xạ.

Khabarovsk không phải tàu ngầm đầu tiên của Nga có khả năng triển khai Poseidon.

Trước đó, Nga đã cải tiến mạnh một tàu ngầm tấn công lớp Oscar của Liên Xô là Belgorod. Con tàu được đưa vào hoạt động từ tháng 7/2022, vừa đóng vai trò thử nghiệm việc vận hành các phương tiện Poseidon, vừa giúp Nga sớm sở hữu năng lực triển khai loại vũ khí này.

Belgorod được trang bị 4 ống phóng Poseidon. Khabarovsk có thiết kế mới hơn và được bố trí tới sáu ống phóng. Tàu ngầm mới cũng được kỳ vọng sở hữu những cải tiến đáng kể về hệ thống động lực và khả năng giảm tiếng ồn. Đây là những yếu tố đặc biệt quan trọng đối với một tàu ngầm chiến lược, bởi khả năng hoạt động bí mật và giảm nguy cơ bị đối phương phát hiện có ý nghĩa trực tiếp đối với khả năng sống sót của con tàu.

Nga được cho là có kế hoạch đưa ít nhất 4 tàu ngầm lớp Khabarovsk vào hoạt động. Chương trình này được triển khai song song với quá trình mở rộng lực lượng tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo lớp Borei.