Gỡ điểm nghẽn, nâng sức cạnh tranh cho ngành gỗ

Để hoàn thành mục tiêu và tạo đà cho năm 2027, các doanh nghiệp đang chủ động gỡ điểm nghẽn, đồng thời triển khai đồng loạt các giải pháp để nâng sức cạnh tranh.

Trong 9 tháng năm 2026, kim ngạch xuất khẩu ngành gỗ Gia Lai đạt 978,11 triệu USD, tăng 22,1% so với cùng kỳ năm 2025, đạt 80% kế hoạch năm và chiếm 33,3% tổng kim ngạch xuất khẩu toàn tỉnh.

Các nhóm hàng từ đồ gỗ nội, ngoại thất đến sản phẩm kết hợp kim loại, nhựa giả mây, dăm gỗ, viên nén đều tăng trưởng.

Áp lực sau đà tăng trưởng

Kết quả này tạo nền tảng để ngành phấn đấu đạt mức tăng trưởng 20,4% trong quý IV và 21,7% cả năm 2026. Tuy nhiên, hơn 1/4 kim ngạch dự kiến cả năm cần được thực hiện trong quý cuối.

Với hơn 400 doanh nghiệp, tạo việc làm ổn định cho gần 30.000 lao động, việc duy trì nhịp sản xuất, bảo đảm tiến độ giao hàng có ý nghĩa quan trọng đối với mục tiêu chung.

Với từng doanh nghiệp, áp lực không chỉ nằm ở đơn hàng mà còn ở khả năng đáp ứng. Tình trạng thiếu lao động, nguồn cung nguyên liệu chưa bảo đảm và chi phí đầu vào tăng đang ảnh hưởng đến kế hoạch sản xuất, kinh doanh.

Công nhân Công ty TNHH Sản xuất thương mại Vinaforest (Cụm công nghiệp Bình Nghi, xã Tây Sơn) sản xuất các mặt hàng xuất khẩu. Ảnh: Dũng Nhân

Bà Trần Thị Bích Nhung - quản lý Công ty TNHH Sản xuất thương mại Vinaforest (Cụm công nghiệp Bình Nghi, xã Tây Sơn) cho biết, trong 9 tháng năm 2026, công ty mới thực hiện khoảng 60% kế hoạch xuất nhập khẩu. Để hoàn thành mục tiêu, công ty đang chủ động đặt nguyên liệu số lượng lớn, đàm phán với các nhà cung cấp lâu năm nhằm có giá phù hợp.

Theo bà Nhung, tiết giảm chi phí phải đi cùng kiểm soát chất lượng, bảo đảm nguồn nguyên liệu và quyền lợi người lao động, qua đó duy trì khả năng đáp ứng đơn hàng.

Với doanh nghiệp sản xuất viên nén gỗ, nguồn nguyên liệu là trở ngại lớn. Ông Nguyễn Thanh Phong - Tổng Giám đốc Công ty Năng lượng sinh học Phú Tài (Khu công nghiệp Phú Tài, phường Quy Nhơn Bắc) cho biết, công ty có 6 nhà máy, nhu cầu đầu vào lớn nhưng nguồn cung chưa đáp ứng.

Doanh nghiệp còn phải cạnh tranh thu mua với các cơ sở chế biến dăm gỗ. Trong khi giá nguyên liệu chịu áp lực tăng, giá bán phụ thuộc nhiều vào bên mua, khiến việc cân đối chi phí gặp khó khăn.

Những vấn đề tại các doanh nghiệp cũng phản ánh những điểm nghẽn chung của ngành. Theo ông Nguyễn Sỹ Hòe - Chủ tịch Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Gia Lai, ngành đang đối mặt với 5 vấn đề lớn: vướng mắc hoàn thuế giá trị gia tăng đối với gỗ rừng trồng nhập khẩu; chi phí đất đai để mở rộng sản xuất cao; lãi vay tăng; giá nguyên liệu, vật tư tăng; nguồn cung gỗ lớn suy giảm, khan hiếm.

Các khó khăn này tác động đồng thời đến vốn lưu động và khả năng đầu tư. Nguyên liệu đắt hơn làm tăng nhu cầu vốn, trong khi lãi vay và chi phí mở rộng nhà máy khiến doanh nghiệp phải cân nhắc kế hoạch đổi mới công nghệ. Vì vậy, giữ đà tăng trưởng cần gắn với tháo gỡ những trở ngại đang trực tiếp ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất.

Khơi thông nguồn lực, củng cố nền tảng

Trước mắt, tháo gỡ vướng mắc về hoàn thuế, vốn và đất đai là yêu cầu thiết thực để doanh nghiệp bảo đảm nguồn lực thực hiện đơn hàng. Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Gia Lai đang tiếp tục tập hợp kiến nghị, phối hợp với cơ quan chức năng theo dõi, thúc đẩy giải quyết, giúp việc hỗ trợ đáp ứng đúng nhu cầu doanh nghiệp.

Cùng với đó, doanh nghiệp cần chủ động nguồn nguyên liệu, nhân lực và tiến độ giao hàng trong quý IV, đồng thời chuẩn bị cho các đơn hàng năm 2027. Duy trì quan hệ với nhà cung cấp, kiểm soát chất lượng và chăm lo người lao động là những yếu tố quan trọng để ổn định sản xuất.

Về lâu dài, phát triển rừng gỗ lớn gắn với nhu cầu chế biến cần được ưu tiên. Gia Lai hiện có hơn 23.078 ha rừng trồng có chứng chỉ quản lý rừng bền vững, đây là nền tảng để phát triển nguồn nguyên liệu đáp ứng yêu cầu về xuất xứ.

Nhưng diện tích này vẫn chưa đảm bảo cung ứng cho doanh nghiệp chế biến, do đó cần tiếp tục mở rộng diện tích thông qua việc tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp với người trồng rừng. Với chu kỳ đầu tư 7-10 năm, phát triển rừng gỗ lớn cũng cần nguồn vốn phù hợp, giúp người trồng rừng duy trì đầu tư và doanh nghiệp chủ động nguồn cung.

Ở khâu sản xuất, các doanh nghiệp cần chủ động đổi mới thiết bị, quản trị cần gắn với tổ chức lao động và kiểm soát chất lượng, phù hợp với nguồn lực. Bên cạnh đó, cần kết hợp sử dụng hiệu quả nguyên liệu với chế biến sâu, phát triển sản phẩm và thương hiệu sẽ góp phần nâng giá trị xuất khẩu.

Tại Hội nghị sơ kết hoạt động 9 tháng và triển khai nhiệm vụ các tháng cuối năm 2026 của Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Gia Lai diễn ra ngày 22-10, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Dương Mah Tiệp nhấn mạnh: Ngành chế biến gỗ cần tiếp tục đóng góp quan trọng vào mục tiêu tăng trưởng 2 con số của tỉnh.

Các sở, ngành, địa phương cũng cần chủ động nâng cao trách nhiệm, kịp thời tháo gỡ vướng mắc của các doanh nghiệp trong ngành gỗ. Về phía tỉnh, tinh thần giải quyết kiến nghị là “việc gì làm trước, làm ngay được thì làm ngay”.