Gỡ 'điểm nghẽn' ngành hàng sầu riêng hướng tới xuất khẩu bền vững

Các đại biểu tham dự tọa đàm tại điểm cầu Văn phòng đại diện Tây Nguyên.

Tại tọa đàm “Gỡ điểm nghẽn ngành hàng sầu riêng: Kiến tạo xuất khẩu bền vững”, các chuyên gia, đại diện cơ quan quản lý Trung ương, địa phương, doanh nghiệp và vùng trồng trọng điểm đã cùng trao đổi về những vấn đề đang tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất, tiêu thụ và xuất khẩu sầu riêng Việt Nam.

Theo các ý kiến tại tọa đàm, tốc độ phát triển diện tích sầu riêng thời gian qua khá nhanh, đặt ra yêu cầu phải chuyển từ tư duy chạy theo sản lượng sang chú trọng chất lượng và hiệu quả. Với diện tích đã lên tới khoảng 200.000 ha, gần gấp đôi quy mô quy hoạch trước đây, việc kiểm soát vùng sản xuất, bảo đảm chất lượng và đáp ứng các tiêu chuẩn của thị trường nhập khẩu ngày càng trở nên quan trọng.

Ông Lê Ngọc Hải, Phó Chủ tịch Hiệp hội Sầu riêng Đắk Lắk, phát biểu tại buổi tọa đàm.

Một trong những điểm nghẽn được chỉ ra là công tác quản lý mã số vùng trồng. Tình trạng “mượn”, “thuê” hoặc sử dụng mã số không đúng thực tế sản xuất tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến khả năng truy xuất nguồn gốc và uy tín của sầu riêng Việt Nam. Vì vậy, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế quản lý, thống nhất dữ liệu và tăng cường kiểm tra, giám sát tại các vùng trồng được cấp mã số.

Cùng với mã số vùng trồng, kiểm soát chất lượng từ gốc cũng là vấn đề được đặc biệt quan tâm. Các yêu cầu liên quan đến đất, nước, dư lượng hóa chất và kim loại nặng, trong đó có Cadimi, ngày càng được thị trường nhập khẩu chú trọng. Nếu không kiểm soát tốt ngay từ khâu sản xuất, nguy cơ lô hàng bị cảnh báo, trả về hoặc ảnh hưởng đến uy tín của toàn ngành là rất lớn.

Các đại biểu cũng đề cập đến sự thiếu bền chặt trong liên kết giữa nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp và đơn vị xuất khẩu. Việc phá vỡ hợp đồng, cạnh tranh thu mua hoặc không tuân thủ quy trình sản xuất đã cam kết có thể khiến chất lượng nguyên liệu không đồng đều, đồng thời làm suy giảm tính ổn định của chuỗi cung ứng.

Từ thực tế địa phương, đại diện Hiệp hội Sầu riêng Đắk Lắk đưa ra nhiều kiến nghị liên quan đến hoạt động sản xuất, thu hoạch và tiêu thụ. Trong đó, việc tăng cường vai trò của các tổ chức sản xuất, nâng cao trách nhiệm của từng chủ thể trong chuỗi và xây dựng mối liên kết lâu dài được xem là giải pháp quan trọng nhằm hạn chế rủi ro trong quá trình xuất khẩu chính ngạch.

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm sau buổi tọa đàm tại Văn phòng đại diện Tây Nguyên.

Một điểm nghẽn khác là hạ tầng phục vụ bảo quản, logistics và chế biến. Việc thiếu kho lạnh, cơ sở bảo quản và nhà máy chế biến sâu khiến sản phẩm vẫn phụ thuộc lớn vào tiêu thụ quả tươi trong thời điểm thu hoạch tập trung. Đầu tư đồng bộ cho lĩnh vực này không chỉ giúp giảm áp lực thị trường mà còn tạo thêm giá trị gia tăng, đa dạng hóa sản phẩm và mở rộng khả năng tiếp cận các thị trường mới.

Để ngành hàng sầu riêng phát triển bền vững, các giải pháp cần được triển khai đồng bộ từ vùng trồng, sản xuất, thu hoạch, đóng gói đến vận chuyển và xuất khẩu. Trong đó, tuân thủ tiêu chuẩn, minh bạch nguồn gốc và nâng cao trách nhiệm của các chủ thể phải trở thành nguyên tắc xuyên suốt.

Việc nhận diện đúng các điểm nghẽn và đưa ra giải pháp phù hợp sẽ góp phần xây dựng chuỗi sầu riêng Việt Nam chuyên nghiệp hơn. Qua đó, mỗi sản phẩm xuất khẩu không chỉ đáp ứng yêu cầu của thị trường quốc tế mà còn góp phần củng cố thương hiệu, nâng cao giá trị và vị thế của sầu riêng Việt Nam trên thị trường toàn cầu.