Gỡ điểm nghẽn PCI, Quảng Ngãi tạo đà cho tăng trưởng bền vững

Nhìn thẳng vào những điểm nghẽn

Sáng 12/8, UBND tỉnh Quảng Ngãi tổ chức hội nghị cải thiện, nâng cao Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI). Hội nghị có sự tham dự của lãnh đạo tỉnh, đại diện Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Bộ Tài chính, các chuyên gia cùng lãnh đạo sở, ban, ngành, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp.

Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Đức Tâm yêu cầu kiên quyết khắc phục tình trạng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm; không để doanh nghiệp phải đi lại nhiều lần, chờ đợi kéo dài hoặc phát sinh chi phí không chính thức.

Phát biểu khai mạc, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Nguyễn Đức Tâm nhấn mạnh, sau sắp xếp đơn vị hành chính, Quảng Ngãi đang đứng trước một không gian phát triển rộng lớn hơn. Tuy nhiên, không gian ấy cũng đồng nghĩa với yêu cầu cao hơn về năng lực quản trị, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh và huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội.

Những kết quả kinh tế đạt được trong năm 2025 là nền tảng đáng kể. GRDP của tỉnh tăng 10,02%, thu ngân sách đạt hơn 36.000 tỷ đồng, năm thứ 5 liên tiếp vượt dự toán Trung ương giao. Đặc biệt, Chỉ số hiệu quả kinh tế tư nhân (BPI) năm 2025 do VCCI công bố đưa Quảng Ngãi đứng thứ 8/34 tỉnh, thành phố.

Tuy nhiên, bức tranh PCI lại cho thấy một khoảng cách cần được nhìn nhận nghiêm túc. Năm 2025, PCI của Quảng Ngãi đạt 55,63 điểm, thuộc nhóm chất lượng điều hành “Thấp”.

Trong 10 chỉ số thành phần, Quảng Ngãi có 4 chỉ số tăng điểm gồm Tiếp cận nguồn lực, Chi phí tuân thủ thủ tục hành chính, Cạnh tranh bình đẳng và Thiết chế pháp lý. Trong đó, Thiết chế pháp lý đạt 7,70 điểm, xếp thứ 8/34; Cạnh tranh bình đẳng đạt 6,13 điểm, xếp thứ 12/34; Chi phí tuân thủ thủ tục hành chính đạt 7,38 điểm, xếp thứ 15/34.

Ở chiều ngược lại, 5 chỉ số giảm điểm gồm Gia nhập thị trường, Tính minh bạch, Chi phí không chính thức, Chính sách hỗ trợ doanh nghiệp và Chính quyền kiến tạo.

Đáng chú ý nhất là Chính quyền kiến tạo chỉ đạt 3,02 điểm, xếp thứ 33/34; Tính minh bạch đạt 5,30 điểm, đứng cuối bảng 34/34; Chi phí không chính thức đạt 6,12 điểm, xếp thứ 33/34; Chính sách hỗ trợ doanh nghiệp đạt 4,54 điểm, xếp thứ 31/34.

Đây không đơn thuần là những con số về thứ hạng. Với cộng đồng doanh nghiệp, đó là những tín hiệu phản ánh trực tiếp mức độ thuận lợi khi đầu tư, triển khai dự án, mở rộng sản xuất, tiếp cận đất đai, nguồn vốn, thông tin và chính sách.

Hội nghị có sự tham dự của lãnh đạo tỉnh, đại diện Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Bộ Tài chính, các chuyên gia cùng lãnh đạo sở, ban, ngành, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp.

Một trong những vấn đề được Quảng Ngãi thẳng thắn nhận diện là tâm lý né tránh, sợ sai, sợ trách nhiệm ở một bộ phận cán bộ, công chức.

Theo đánh giá tại hội nghị, tình trạng áp dụng quy định máy móc, chờ hướng dẫn hoặc xin ý kiến nhiều cấp thay vì chủ động xử lý trong phạm vi thẩm quyền vẫn tồn tại. Cùng với đó là sự phối hợp thiếu chủ động, đùn đẩy trách nhiệm giữa các cơ quan, đơn vị.

Đối với doanh nghiệp, mỗi ngày chờ đợi đều có thể đồng nghĩa với một khoản chi phí phát sinh. Một thủ tục kéo dài có thể làm chậm tiến độ dự án; một kiến nghị được giải quyết chậm có thể khiến cơ hội kinh doanh trôi qua; một quy trình thiếu rõ ràng có thể làm gia tăng chi phí và rủi ro đầu tư.

Nền tảng cho kinh tế phát triển bền vững.

Ở góc độ kinh tế môi trường, vấn đề này càng có ý nghĩa khi Quảng Ngãi đang hướng tới thu hút các dự án công nghệ cao, công nghiệp xanh, năng lượng sạch, kinh tế tuần hoàn và những ngành có giá trị gia tăng lớn.

Qua đó, tính minh bạch là điểm yếu nổi bật của Quảng Ngãi khi tỉnh chỉ đạt 5,30 điểm, xếp thứ 34/34. Có 8/12 chỉ tiêu của nhóm này thấp hơn mức trung bình cả nước.

Đáng chú ý, mức độ hữu ích của thông tin trên Cổng thông tin điện tử tỉnh xếp thứ 32/34; tỷ lệ doanh nghiệp nhận được phản hồi và giải quyết thỏa đáng sau khi gửi kiến nghị, phản ánh xếp thứ 33/34.

Trong nền kinh tế hiện đại, thông tin chính là một dạng nguồn lực. Doanh nghiệp cần biết quy hoạch ở đâu, quỹ đất nào có thể tiếp cận, chính sách hỗ trợ ra sao, thủ tục được xử lý trong bao lâu và trách nhiệm thuộc về cơ quan nào.

Qua hội nghị không chỉ là giải pháp nâng điểm PCI mà còn tạo điều kiện để doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, chuyển đổi mô hình sản xuất và từng bước tham gia sâu hơn vào nền kinh tế xanh.

Đặc biệt, với các dự án liên quan đến đất đai, tài nguyên, năng lượng và môi trường, yêu cầu minh bạch càng trở nên cấp thiết. Công khai quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, đấu giá, đấu thầu, tiêu chí lựa chọn dự án hay các chính sách hỗ trợ không chỉ giúp cải thiện PCI mà còn góp phần hạn chế nguy cơ lợi ích nhóm, sử dụng kém hiệu quả nguồn lực và lựa chọn những dự án không phù hợp với định hướng phát triển bền vững.

Theo báo cáo, Quảng Ngãi hiện có 10.776 doanh nghiệp đang tồn tại hợp pháp. Trong đó, doanh nghiệp siêu nhỏ chiếm khoảng 63%, doanh nghiệp nhỏ khoảng 32%, còn doanh nghiệp vừa và lớn chỉ khoảng 4%.

Cùng với đó, đây là nhóm thường hạn chế về vốn, nhân lực, công nghệ và năng lực quản trị. Nếu chính sách hỗ trợ chỉ dừng ở việc ban hành chủ trương mà thiếu hướng dẫn cụ thể, thiếu kênh tiếp cận thuận tiện thì khả năng thụ hưởng trên thực tế sẽ rất hạn chế.

Để đảo chiều xu hướng này, tỉnh dự kiến tăng cường hướng dẫn, tập huấn và hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận tín dụng, thuế, khởi nghiệp sáng tạo, chuyển đổi số và đào tạo nhân lực chất lượng cao. Đồng thời, nghiên cứu các chính sách thiết thực hơn về tín dụng, đất đai, đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất và tham gia chuỗi giá trị.

Qua đó, đây không chỉ là giải pháp nâng điểm PCI mà còn tạo điều kiện để doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, chuyển đổi mô hình sản xuất và từng bước tham gia sâu hơn vào nền kinh tế xanh.

Hiện Quảng Ngãi đang đứng trước cơ hội mở rộng không gian phát triển sau sắp xếp đơn vị hành chính. Nhưng quy mô lớn hơn cũng đòi hỏi một mô hình quản trị hiện đại hơn.

Theo đó, kế hoạch cải thiện, nâng cao PCI giai đoạn 2026-2030 dự kiến được xây dựng theo hướng gắn trách nhiệm cụ thể với từng cơ quan, đơn vị. Kết quả thực hiện các chỉ tiêu PCI được phân công sẽ trở thành một trong những tiêu chí đánh giá, xếp loại người đứng đầu. Cùng với đó là rà soát hoạt động thanh tra, kiểm tra nhằm hạn chế chồng chéo; tăng cường giám sát thực thi công vụ, nâng cao liêm chính và kỷ luật hành chính.

Phát biểu tại hội nghị, Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Đức Tâm yêu cầu kiên quyết khắc phục tình trạng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm; không để doanh nghiệp phải đi lại nhiều lần, chờ đợi kéo dài hoặc phát sinh chi phí không chính thức.

“Mỗi cán bộ, công chức phải nhận thức rằng mình chính là hình ảnh của chính quyền trong mắt doanh nghiệp; mỗi hồ sơ được giải quyết đúng hạn, mỗi kiến nghị được trả lời kịp thời, mỗi khó khăn được tháo gỡ chính là một đóng góp thiết thực cho việc cải thiện PCI của tỉnh”, Chủ tịch UBND tỉnh nhấn mạnh.

Qua đó, cải thiện PCI cần được xem là một phần của chiến lược nâng cao chất lượng tăng trưởng. Thách thức phía trước không chỉ là cải thiện thứ hạng PCI, mà quan trọng hơn là xây dựng một môi trường kinh doanh minh bạch, hiệu quả đủ sức thu hút nguồn lực chất lượng cao, thúc đẩy khu vực tư nhân và tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững trong giai đoạn mới.