Gỡ điểm nghẽn vốn, khơi thông dự án tái định cư Châu Khê

Thiếu vốn, dự án dở dang, người dân tiếp tục đối mặt rủi ro

Tại bản Khe Thơi, những hộ dân thuộc diện di dời vẫn phải sinh sống ở nơi cũ, trong điều kiện thường xuyên chịu ảnh hưởng của mưa lũ, sạt lở. Khu tái định cư chưa hoàn thiện, phương án chuyển đến nơi ở mới vẫn chưa thể thực hiện. Với người dân, mỗi mùa mưa lũ đi qua là thêm một lần đối mặt với những bất an về nơi ở.

Bà Vi Thị Mai, người dân bản Khe Thơi, xã Châu Khê, chia sẻ: “Trông ngày trông đêm, khi nào cũng nói với trưởng bản là muốn được sớm đến nơi ở mới cho ổn định”.

Nhiều hộ dân thuộc diện tái định cư mong muốn sớm được chuyển đến nơi ở mới tại khu tái định cư. Ảnh: Nguyễn Nam

Theo ông Lương Văn Ghen - Trưởng bản Khe Thơi, nhu cầu tái định cư của người dân rất cấp thiết bởi khu vực sinh sống thường xuyên chịu ảnh hưởng của lũ lụt.

Theo báo cáo của UBND xã Châu Khê, nguyên nhân chủ yếu khiến dự án đình trệ là không được bố trí đủ nguồn vốn. Với tổng mức đầu tư 63,577 tỷ đồng, đến nay dự án mới được ngân sách Trung ương hỗ trợ 18,2 tỷ đồng, đạt khoảng 28,6%; toàn bộ số vốn này đã giải ngân. Phần kinh phí còn thiếu theo tổng mức đầu tư ban đầu là 45,377 tỷ đồng. Do không có nguồn lực tiếp tục triển khai, công trình phải dừng thi công từ năm 2014, dù tiến độ được phê duyệt ban đầu là 14 tháng và sau đó được gia hạn đến hết năm 2015.

Hệ quả của việc thiếu vốn thể hiện rõ qua khối lượng xây dựng còn dang dở. Giá trị xây lắp mới đạt 41,88% hợp đồng. Trong đó, san nền khu tái định cư đạt 92,2%, nhưng đường giao thông nội khu mới đạt 22,9%, hệ thống thoát nước nội khu đạt 4,1%. Các hạng mục như nhà học mầm non, nhà văn hóa cộng đồng và hạ tầng điện chưa được triển khai. Khu tái định cư đã hình thành một phần mặt bằng nhưng thiếu những hạng mục thiết yếu để có thể bố trí dân cư.

Ngày 26/10/2026, đồng chí Nguyễn Văn Đệ - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh trực tiếp kiểm tra và chỉ đạo địa phương phối hợp với các sở, ngành liên quan rà soát, đề xuất phương án tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc, sớm khởi động lại dự án. Ảnh: Nguyễn Nam

Sự đình trệ kéo dài không chỉ làm chậm mục tiêu di dời người dân khỏi vùng có nguy cơ thiên tai, mà còn khiến nguồn vốn đã đầu tư chưa phát huy được công năng. Người dân tiếp tục phải sống trong điều kiện thiếu an toàn; cơ hội tiếp cận hạ tầng thiết yếu, mở rộng sản xuất và ổn định sinh kế cũng bị trì hoãn. Đáng chú ý, sau nhiều năm, giá cả, chi phí xây dựng, điều kiện thực tế tại khu vực dự án và nhu cầu bố trí dân cư đều có thể thay đổi. Vì vậy, việc tiếp tục thực hiện theo phương án ban đầu cần được đánh giá lại để tránh phát sinh thêm bất cập và lãng phí nguồn lực.

Ông Lương Văn Còi, người dân bản Khe Thơi cho biết: “Ở ngoài đất hạn hẹp. Nếu chuyển về đây môi trường sống rất tốt như có đất rộng, nước sạch sẵn, chăn nuôi dễ”.

Rà soát quy mô, tập trung vốn để sớm hoàn thành

Sau đợt kiểm tra ngày 26/10/2026 của lãnh đạo UBND tỉnh, việc tháo gỡ các vướng mắc của dự án được đặt ra với yêu cầu rà soát toàn diện, xác định lại quy mô và nhu cầu đầu tư thực tế. Theo ông Lê Văn Lương - Chi cục trưởng Chi cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn Nghệ An, phương án là phân chia dự án thành 2 giai đoạn, xử lý các tồn tại của giai đoạn 1, đồng thời rà soát số hộ trong tổng số 56 hộ ban đầu để xác định nhu cầu tái định cư hiện nay.

Qua rà soát của UBND xã Châu Khê, hiện có hơn 30 hộ đủ điều kiện và có nhu cầu tái định cư. Kinh phí dự kiến cần thiết để tiếp tục thực hiện sau khi điều chỉnh khoảng 30 tỷ đồng. Nguồn vốn này tập trung vào các hạng mục thiết yếu như đường giao thông kết nối, hệ thống thoát nước, đường nội khu, cấp nước sinh hoạt, điện và cầu qua khu vực canh tác sản xuất.

Hơn 30 hộ dân đang sinh sống trong những ngôi nhà tạm bợ, không bảo đảm an toàn dự kiến sẽ được bố trí đến khu tái định cư trong năm 2027. Ảnh: Nguyễn Nam

Theo chỉ đạo của UBND tỉnh, xã Châu Khê phối hợp với các sở, ngành liên quan xử lý tồn tại, hoàn thiện hồ sơ quyết toán giai đoạn 1; đồng thời xây dựng phương án đầu tư giai đoạn 2, xác định rõ quy mô, hạng mục và nhu cầu vốn. Đây là bước cần thiết để điều chỉnh dự án phù hợp với thực tế, tránh tiếp tục đầu tư dàn trải, bảo đảm nguồn lực được tập trung vào những công trình trực tiếp phục vụ người dân.

Ông Nguyễn Thế Mạnh - Chủ tịch UBND xã Châu Khê cho biết: “Xã sẽ tiếp tục thực hiện dự án với các hạng mục như mặt bằng, đường nội bộ, điện, nước và đường kết nối từ ngoài vào khu tái định cư. Nếu chủ trương của tỉnh bố trí nguồn vốn sớm, đầu năm 2027 sẽ thi công xong”.

Việc đầu tư trở lại với quy mô phù hợp và nguồn vốn được bảo đảm sẽ giúp khắc phục tình trạng công trình dang dở kéo dài nhiều năm. Hơn 30 hộ dân có nhu cầu sẽ có cơ hội sớm chuyển đến nơi ở an toàn hơn; hệ thống hạ tầng được hoàn thiện cũng tạo điều kiện cải thiện sinh hoạt, phát triển sản xuất và ổn định cuộc sống. Quan trọng hơn, khoản vốn tiếp tục được bố trí sẽ được chuyển hóa thành công trình có khả năng khai thác, sử dụng thực tế, thay vì tiếp tục kéo dài tình trạng đầu tư nhưng chưa phát huy hiệu quả.

Sau hơn 10 năm dừng thi công, dự án tái định cư Châu Khê cần một phương án tháo gỡ đủ khả thi để không tiếp tục lỡ hẹn với người dân. Việc bổ sung vốn phải đi đôi với xử lý dứt điểm tồn tại cũ, xác định rõ lộ trình và tiến độ thực hiện. Bởi hiệu quả của việc khởi động lại không chỉ được tính bằng số vốn tiếp tục đầu tư, mà phải được đo bằng khả năng hoàn thành công trình, đưa người dân đến nơi ở mới và hiện thực hóa mục tiêu ổn định dân cư đã đặt ra từ năm 2011.