Go Global: Thương hiệu Việt phải nâng cao năng lực để đi xa

Go Global không chỉ là bước ra thế giới, mà là cuộc đua nâng năng lực ảnh: minh họa

Muốn Go Global phải nâng năng lực

Ông Lê Tùng, Giám đốc Chiến lược Tập đoàn Sunhouse cho biết, mỗi năm Sunhouse đưa ra thị trường Việt Nam khoảng 20 - 30 triệu sản phẩm, đồng thời xuất khẩu khoảng 10 triệu sản phẩm. Sau 5 năm mở rộng quốc tế, doanh nghiệp xây dựng vững thương hiệu quốc gia Việt Nam.

Theo ông Tùng, trước khi chinh phục thị trường quốc tế, doanh nghiệp cần xác định lợi thế cạnh tranh của Việt Nam trong những năm tới. Lợi thế về chi phí gần như không còn, buộc doanh nghiệp phải tự tạo lợi thế và xây dựng năng lực phù hợp trong 3 - 5 năm tới.

Tại Việt Nam, doanh nghiệp có thể tận dụng năng lực sản xuất và hệ thống kinh doanh trong nước. Nhưng khi ra quốc tế, yêu cầu khác. Doanh nghiệp phải nâng năng lực từ nghiên cứu, sản xuất, thương hiệu đến phân phối, thay vì chỉ tập trung vào sản xuất có giá trị gia tăng thấp.

Thị trường thay đổi cũng buộc doanh nghiệp thay đổi. Khi thu nhập tăng, người tiêu dùng chuyển từ “đủ sống, đủ dùng” sang “sống tốt hơn”, khiến thị trường phân mảnh. Vì vậy, năng lực nghiên cứu, sản xuất và tiếp thị phải linh hoạt để đáp ứng từng phân khúc.

Ông Tùng cho rằng đổi mới sáng tạo không nằm ở số lượng nghiên cứu hay công nghệ sở hữu, mà ở khả năng ứng dụng để tạo giá trị được thị trường chấp nhận. Công nghệ, dữ liệu và tự động hóa phải giúp nâng năng suất, tăng tốc độ thích ứng. Thực tế Trung Quốc với các nhà máy ngày càng tự động hóa là sức ép buộc doanh nghiệp Việt Nam nâng năng lực cạnh tranh.

Từ thực tế Sunhouse, ông Tùng cho biết, doanh nghiệp lựa chọn ba hướng ra quốc tế: đưa thương hiệu vào Đông Nam Á và Mỹ qua hệ thống phân phối; phát triển R&D, cung cấp giải pháp cho doanh nghiệp tại Mỹ; hợp tác OBM với các tập đoàn quốc tế nhằm tăng sản lượng, tối ưu sản xuất và nâng năng suất.

Cách đây 5 năm, một sản phẩm có giá trị khoảng 50 USD được Sunhouse sản xuất với giá gốc khoảng 50 USD. Sau 5 năm tham gia sâu hơn vào thị trường quốc tế, giá gốc sản xuất sản phẩm này còn 25 USD. Theo ông Tùng, mức giảm từ 50 USD xuống 25 USD cho thấy lợi ích của mở rộng quy mô, tối ưu quy trình và đổi mới công nghệ.

TS. Võ Trí Thành cho rằng, kinh nghiệm Hàn Quốc và Nhật Bản cho thấy, các tập đoàn lớn vẫn phải bước vào thị trường quốc tế và chấp nhận cạnh tranh. Cạnh tranh quốc tế tạo động lực cho đổi mới sáng tạo, cách làm và mô hình kinh doanh mới. Theo ông, doanh nghiệp Việt Nam nên coi thị trường quốc tế là môi trường để học hỏi, kiểm chứng năng lực và nâng vị thế.

Thấu hiểu khách hàng, làm chủ dữ liệu

Bà Đặng Thúy Hà, Giám đốc Kinh doanh Công ty Nghiên cứu thị trường NielsenIQ Việt Nam cho hay, doanh nghiệp muốn vươn ra toàn cầu phải bắt đầu từ chiến lược, dữ liệu và nghiên cứu nhu cầu, hành vi người tiêu dùng.

Theo bà Hà, chiến lược Go Global phải dựa trên dữ liệu xu hướng người tiêu dùng và thực thi linh hoạt, phản ứng nhanh khi thị trường biến động. Một doanh nghiệp Việt Nam từng phát triển từ sản phẩm cơ bản, sau đó chuyển sang phân khúc cao cấp và vươn ra nước ngoài cho thấy định hướng phải liên tục điều chỉnh.

Một vấn đề khác là phân khúc khách hàng. Tuổi tác có thể là một tiêu chí, nhưng cùng một độ tuổi, hành vi và nhu cầu có thể khác các thế hệ trước. Nhóm trung niên và lớn tuổi đang thay đổi mạnh: có người phụ thuộc vào con cái, có người chủ động tài chính và tận hưởng cuộc sống. Hai nhóm này có hành vi mua sắm khác nhau.

Bà Hà cho rằng, đây có thể là khoảng trống thị trường cần nghiên cứu. Doanh nghiệp không thể xây dựng chiến lược hiệu quả nếu chưa hiểu nhu cầu, lối sống, khả năng chi trả và hành vi từng nhóm khách hàng. Các thế hệ mới và nhóm thu nhập cao, sử dụng kênh số cũng tạo thêm những phân khúc đáng chú ý.

TS. Võ Trí Thành bổ sung, công nghệ số làm thay đổi lối sống, cách tiêu dùng và giá trị. Ông Thành dẫn ví dụ nhiều người trẻ sẵn sàng chi 5 - 20 triệu đồng cho các chương trình giải trí, dù chưa sở hữu nhà, cho thấy ưu tiên tiêu dùng thay đổi. Khi lối sống thay đổi, nhu cầu và cách định giá sản phẩm, dịch vụ cũng thay đổi.

TS. Chử Đức Hoàng, Chánh Văn phòng Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia, Bộ Khoa học và Công nghệ cho rằng, thương hiệu thay đổi nhanh dưới tác động của công nghệ, đặc biệt là AI. Nếu trước đây doanh nghiệp mất nhiều tháng, nhiều năm để xây dựng sản phẩm, thay đổi quy trình hay hoàn thiện hệ thống quản trị, AI có thể rút ngắn đáng kể thời gian.

Theo ông Hoàng, doanh nghiệp không thể chỉ sao chép mô hình mà phải tự xây dựng năng lực, đặc biệt là dữ liệu riêng. Khi kết hợp thế mạnh về công nghệ, dữ liệu, nguyên liệu của ít nhất hai lĩnh vực, doanh nghiệp có thể tạo giá trị mới. Ông dẫn ví dụ ngành cà phê: chế biến, phát triển sản phẩm và đưa cà phê vào nhiều dòng sản phẩm có thể tạo giá trị lớn hơn so với chỉ cung cấp nguyên liệu.

Xây dựng thương hiệu ngày càng gắn với phát triển bền vững, tăng trưởng xanh, sản xuất sạch, phát thải ròng bằng “0”, tiêu chuẩn an ninh và khả năng ứng phó rủi ro chính sách.

Về phía Bộ Khoa học và Công nghệ, ông Hoàng cho biết, định hướng chuyển từ “khoa học công nghệ đẩy” sang “thị trường kéo”, gắn đổi mới sáng tạo với doanh nghiệp. Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia hướng tới hỗ trợ lãi suất vay, tài trợ nhiệm vụ, dự án, đặt hàng chương trình và cấp phiếu hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp khởi nghiệp. Quỹ cũng triển khai khoảng 14 nhóm hoạt động, gồm giải thưởng, phát triển văn hóa và hợp tác trong nước, quốc tế.

PGS. TS. Nguyễn Quốc Thịnh, Giảng viên cao cấp Trường Đại học Thương mại, Thành viên Ban chuyên gia Chương trình Thương hiệu Quốc gia Việt Nam cho rằng, năng lực dự báo và xây dựng kịch bản tương lai có vai trò quan trọng với chiến lược thương hiệu. Doanh nghiệp cần nguồn nhân lực có khả năng phân tích, dự báo.

Đặc biệt, ông Thịnh nhấn mạnh thấu hiểu khách hàng là nguyên lý cốt lõi. Trong bối cảnh chuyển đổi số, hành vi của thế hệ trẻ, trong đó có Gen Z, thay đổi nhanh, doanh nghiệp cần hiểu nhu cầu và cách lựa chọn sản phẩm. Đây là nền tảng để xây dựng thương hiệu, phát triển sản phẩm và nâng sức cạnh tranh.