Gỡ khó cho doanh nghiệp thủy sản

Chế biến mực xuất khẩu tại Công ty TNHH Xuất nhập khẩu thủy sản FXPT, phường Sầm Sơn.

Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường, tính đến tháng 3/2026 toàn tỉnh có 24 doanh nghiệp chế biến thủy sản, với tổng công suất 170 nghìn tấn nguyên liệu/năm. Trong đó, có 18 doanh nghiệp chế biến nước mắm, mắm; 2 doanh nghiệp chế biến bột cá; 3 doanh nghiệp chế biến chả cá surimi; 1 doanh nghiệp chế biến ngao hấp, ngao đông lạnh. Với sự đầu tư về máy móc, kỹ thuật, hằng năm các doanh nghiệp chế biến, tiêu thụ khoảng 13,35 triệu lít nước mắm, 22,2 nghìn tấn bột cá, 65 nghìn tấn chả cá surimi, 10.500 tấn ngao hấp, ngao đông lạnh, 22.440 tấn thủy sản đông lạnh. Cùng với đó, tại các xã, phường của tỉnh còn có hàng nghìn cơ sở chế biến thủy sản nhỏ, lẻ, tạo việc làm, thu nhập cho hàng chục nghìn lao động khu vực nông thôn.

Tuy nhiên, các doanh nghiệp chế biến thủy sản trong cả nước nói chung và tại tỉnh Thanh Hóa nói riêng đang đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức. Những năm gần đây, sự biến động của thị trường tiêu thụ đã khiến hoạt động sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp bị ảnh hưởng. Trong đó, nhu cầu nhập khẩu tại nhiều thị trường lớn giảm sút, trong khi các tiêu chuẩn kỹ thuật, an toàn thực phẩm ngày càng khắt khe khiến doanh nghiệp gặp khó trong việc duy trì đơn hàng. Bên cạnh đó, chi phí đầu vào như thức ăn, con giống, xăng dầu liên tục tăng cao, làm giảm đáng kể lợi nhuận. Không ít doanh nghiệp phải thu hẹp quy mô sản xuất hoặc hoạt động cầm chừng.

Ông Nguyễn Hữu Hoàng, Trưởng Phòng Hành chính - Tổng hợp, Công ty TNHH Xuất nhập khẩu thủy sản FXPT ở phường Sầm Sơn, cho biết: “Do các quy định về nhập khẩu sản phẩm thủy sản ngày càng khắt khe, nguồn nguyên liệu cho sản xuất phải chứng minh được nguồn gốc, được cấp chứng chỉ xác nhận nguồn gốc nguyên liệu thủy sản cho các tàu khai thác. Điều này đòi hỏi tàu thuyền khai thác phải bảo đảm quy định về IUU, về nhật ký khai thác, quy định cập cảng... Vì vậy, lựa chọn được nguyên liệu sản xuất vốn đã không dễ, nên tìm được nguồn nguyên liệu bảo đảm các tiêu chuẩn kỹ thuật càng khó khăn hơn”.

Qua khảo sát tại một số đơn vị sản xuất, kinh doanh trong lĩnh vực thủy sản được biết, bên cạnh các tiêu chuẩn chất lượng sản xuất, xuất khẩu ngày càng cao, khắt khe thì việc giá xăng dầu, nhân công, dịch vụ hậu cần tăng cũng là một trong những khó khăn mà doanh nghiệp đang vướng phải.

Ông Lê Văn Lý, Giám đốc Công ty TNHH Thương mại thủy sản Long Dương, xã Hoằng Tiến, cho biết: “Hiện nay, xăng dầu tăng giá, nhân công khó khăn nên nhiều tàu nằm bờ không khai thác khiến nguyên liệu khan hiếm. Một số tàu khai thác thì sử dụng thuê tàu dịch vụ hậu cần vận chuyển sản phẩm vào bờ để tiết kiệm nhiên liệu nhưng khiến giá nguyên liệu cũng đội lên, doanh nghiệp thu mua như chúng tôi cũng gặp áp lực về chi phí sản xuất tăng đột biến”.

Ngoài ra, vấn đề vốn cũng đang là “nút thắt” lớn. Nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa khó tiếp cận nguồn vốn tín dụng do thiếu tài sản thế chấp hoặc chưa đáp ứng đủ điều kiện vay. Điều này khiến họ không có đủ nguồn lực để đầu tư đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm. Cùng với đó, hạ tầng phục vụ nuôi trồng và chế biến thủy sản ở một số khu vực còn hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu phát triển theo hướng hiện đại, bền vững.

Trước thực trạng trên, tỉnh Thanh Hóa đã và đang triển khai nhiều giải pháp thiết thực nhằm hỗ trợ doanh nghiệp. Trong đó, việc đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, tạo môi trường đầu tư thông thoáng được coi là ưu tiên hàng đầu. Các chính sách hỗ trợ tín dụng, giãn nợ, giảm lãi suất cũng được triển khai nhằm giúp doanh nghiệp vượt qua giai đoạn khó khăn.

Cùng với đó, tỉnh chú trọng phát triển hạ tầng phục vụ ngành thủy sản, đặc biệt là hệ thống cảng cá, khu neo đậu tránh trú bão và vùng nuôi tập trung. Việc tăng cường xúc tiến thương mại, tìm kiếm và mở rộng thị trường xuất khẩu cũng được đẩy mạnh, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh cho sản phẩm thủy sản Thanh Hóa.

Hiện nay, trước áp lực lớn về chi phí sản xuất, hàng rào tiêu chuẩn chất lượng, các doanh nghiệp chế biến thủy sản của tỉnh đang nỗ lực, chủ động thích ứng với tình hình mới bằng cách nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế. Đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ vào sản xuất và chú trọng xây dựng chuỗi giá trị bền vững. Những nỗ lực đó đã mang lại hiệu quả khả quan khi giá trị xuất khẩu chính ngạch sản phẩm thủy sản trong quý I/2026 ước đạt 12,38 triệu USD, tăng 5,36% so với cùng kỳ. Đồng thời, hàng hóa xuất khẩu chuyển dịch theo hướng tăng sản lượng, giá trị các sản phẩm chính ngạch, giảm xuất khẩu đường tiểu ngạch.

Cùng với đó, hiện nay, các địa phương ven biển đang tích cực tuyên truyền cho ngư dân tuân thủ quy định khai thác IUU để có nguồn nguyên liệu bảo đảm tiêu chuẩn sản xuất sản phẩm xuất khẩu và đẩy mạnh xây dựng sản phẩm OCOP về thủy sản, để nâng cao giá trị sản phẩm và đời sống ngư dân.

Bài và ảnh: Thanh Hòa