Gỡ 'nút thắt' để thúc đẩy tín dụng cho nông nghiệp số, nông nghiệp xanh

4,2 triệu tỷ đồng dành cho nông nghiệp, nông thôn

Những năm qua, tín dụng ngân hàng đã được ưu tiên đáng kể cho khu vực nông nghiệp, nông thôn. Nhiều chương trình tín dụng ưu đãi được triển khai, hướng tới nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp sạch và các chuỗi liên kết sản xuất - chế biến - tiêu thụ.

Đến đầu năm 2026, dư nợ tín dụng dành cho lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn đạt khoảng 4,2 triệu tỷ đồng, tăng hơn 14% so với năm trước, chiếm trên 22% tổng dư nợ của toàn nền kinh tế, trực tiếp hỗ trợ hơn 14,6 triệu khách hàng trên cả nước. Tín dụng xanh cũng ghi nhận đà tăng trưởng tích cực, đạt gần 780 nghìn tỷ đồng vào cuối năm 2025, chủ yếu tập trung vào các lĩnh vực như năng lượng tái tạo, năng lượng sạch và nông nghiệp xanh. Tuy nhiên, theo các đại biểu, để đáp ứng yêu cầu chuyển đổi sang mô hình nông nghiệp hiện đại, hệ thống tín dụng vẫn cần được hoàn thiện mạnh mẽ hơn.

Trao đổi tại Hội thảo, ông Nguyễn Quang Ngọc - Phó Trưởng ban Chính sách tín dụng, Agribank thông tin, với nhận thức của mình, Agribank đi đầu trong việc cung cấp các gói tín dụng ưu đãi cho nông nghiệp sạch, nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao (quy mô 50.000 tỷ đồng) và Đề án 1 triệu héc-ta lúa chất lượng cao tại Đồng bằng sông Cửu Long và các chương trình khác về nông nghiệp xanh.

“Trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp 4.0, tài chính toàn diện không còn là lựa chọn mà là điều kiện tiên quyết để xây dựng nền kinh tế công bằng và bền vững. Với vai trò ngân hàng thương mại nhà nước chủ lực trong lĩnh vực “Tam nông”, Agribank đã tiên phong dẫn dắt dòng vốn tín dụng và cung cấp các giải pháp tài chính toàn diện tại khu vực nông thôn, không chỉ giúp người dân tiếp cận dịch vụ ngân hàng mà còn trở thành chủ thể tài chính trong nền kinh tế.

Các đại biểu trao đổi tại Hội thảo

Trên cơ sở đó, Agribank tập trung xây dựng hệ sinh thái tiếp cận rộng khắp, đa dạng hóa sản phẩm tín dụng phù hợp đặc thù nông nghiệp, tối ưu chi phí và đơn giản hóa thủ tục, đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số để nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ. Định hướng xuyên suốt là giúp người dân sử dụng vốn hiệu quả, chuyển từ mục tiêu “vay được vốn” sang “làm giàu bền vững”.

Trong thời gian tới, Agribank tiếp tục phát triển trên nền tảng công nghệ số, thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt, đồng thời gắn tài chính toàn diện với tăng trưởng xanh, ưu tiên tín dụng nông nghiệp sạch và tích hợp các tiêu chuẩn phát triển bền vững, qua đó khẳng định vai trò chủ lực trong phát triển nông thôn bền vững trong kỷ nguyên số.

Tại hội thảo, ông Tạ Đình Thi, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội nhấn mạnh tín dụng có vai trò rất lớn trong quá trình chuyển đổi sang nông nghiệp số và nông nghiệp xanh. Tuy nhiên, hiện vẫn tồn tại nhiều rào cản như vướng mắc về thể chế, thủ tục hành chính, khả năng cung ứng tín dụng, cũng như cơ chế chia sẻ rủi ro giữa Nhà nước, ngân hàng và người dân.

Ông Nguyễn Quang Ngọc - Phó Trưởng ban Chính sách tín dụng, Agribank trao đổi tại Hội thảo

Bên cạnh đó, việc đảm bảo toàn bộ chuỗi giá trị sản xuất theo hướng xanh, sạch, bền vững và số hóa cũng đặt ra yêu cầu cao đối với chính sách tín dụng. Theo ông, quá trình chuyển đổi nông nghiệp đòi hỏi sự thay đổi toàn diện từ tư duy đến hành động, trong đó phát triển nguồn vốn cho toàn bộ chuỗi sản xuất là yếu tố then chốt để đảm bảo hiệu quả.

Ông Lê Đình Huy, Phó Tổng giám đốc Công ty Bảo hiểm Agribank cũng cho rằng cho rằng chuyển đổi sang nông nghiệp số và nông nghiệp xanh là xu thế tất yếu, tuy nhiên rủi ro trong sản xuất nông nghiệp vẫn là rào cản lớn khiến cả người dân và tổ chức tín dụng thận trọng trong đầu tư và cấp vốn. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, thiên tai, dịch bệnh và biến động thị trường ngày càng khó lường, việc thiếu các công cụ quản trị rủi ro hiệu quả sẽ hạn chế vai trò dẫn dắt của tín dụng. Vì vậy, bảo vệ người nông dân trước rủi ro chính là nền tảng để các chính sách tín dụng phát huy hiệu quả.

Trong hệ sinh thái tài chính “tam nông”, bảo hiểm được xác định là trụ cột quan trọng, góp phần chia sẻ rủi ro giữa người sản xuất, ngân hàng và doanh nghiệp bảo hiểm. Thời gian qua, Bảo hiểm Agribank đã phát triển đa dạng các sản phẩm bảo hiểm gắn với đặc thù nông nghiệp như bảo hiểm cây trồng, vật nuôi, tài sản, tín dụng…, từng bước xây dựng giải pháp bảo vệ toàn diện cho người dân. Đặc biệt, bảo hiểm gắn với tín dụng giúp giảm thiểu rủi ro khoản vay, tạo điều kiện để tổ chức tín dụng mở rộng cho vay và người dân mạnh dạn đầu tư.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng đẩy mạnh các giải pháp bảo hiểm ứng dụng công nghệ như bảo hiểm chỉ số thời tiết, góp phần nâng cao tính minh bạch, rút ngắn thời gian chi trả và phù hợp với xu hướng số hóa. Thực tiễn cho thấy, khi bảo hiểm được tích hợp vào hệ sinh thái tín dụng sẽ tạo liên kết giữa tín dụng – bảo hiểm – sản xuất – dữ liệu, nâng cao khả năng chống chịu của toàn bộ chuỗi giá trị. Đồng thời đóng vai trò hỗ trợ đánh giá rủi ro trong nông nghiệp số và là “bệ đỡ” cho chuyển đổi sang nông nghiệp xanh.

Xây dựng “khung tín dụng số gắn với tín dụng xanh”

Ở góc độ chuyên gia, ông Nguyễn Quang Huy, Giám đốc điều hành Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi cho rằng, cần xây dựng một “khung tín dụng số gắn với tín dụng xanh” nhằm thúc đẩy tài chính bền vững trong nông nghiệp.

Theo ông Huy, tín dụng hiện nay không chỉ dừng ở việc cung cấp vốn mà cần được thiết kế dựa trên nền tảng dữ liệu số, tích hợp công nghệ và các tiêu chí môi trường – xã hội (ESG). Trong đó, tín dụng số giúp mở rộng khả năng tiếp cận vốn, giảm chi phí và nâng cao minh bạch, còn tín dụng xanh có vai trò định hướng dòng vốn vào các mô hình sản xuất thân thiện với môi trường. Ông cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng hệ sinh thái dữ liệu liên thông giữa ngân hàng, nông nghiệp, bảo hiểm và công nghệ nhằm nâng cao năng lực đánh giá rủi ro, qua đó giúp tín dụng phát huy vai trò dẫn dắt quá trình chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.

Toàn cảnh Hội thảo

Từ thực tế doanh nghiệp, ông Nguyễn Văn Long, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Nhật Long cho rằng, nông nghiệp Việt Nam không thể tiếp tục phát triển theo mô hình nhỏ lẻ, manh mún mà cần chuyển sang tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị. Theo đó, tín dụng theo chuỗi không chỉ là công cụ tài chính mà còn đóng vai trò dẫn dắt quá trình tổ chức lại sản xuất, phân bổ nguồn lực và kiểm soát rủi ro. Tuy nhiên, việc triển khai mô hình này hiện vẫn còn nhiều hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

“Một thực tế hiện nay là phần lớn đất phục vụ sản xuất nông nghiệp được thuê theo hình thức trả tiền hằng năm, thay vì trả tiền một lần cho 30-50 năm. Điều này gây nhiều khó khăn cho các ngân hàng trong quá trình thẩm định và quyết định cho vay. Do đó, để tiếp cận vốn, doanh nghiệp thường buộc phải thế chấp bằng các tài sản khác như bất động sản hoặc toàn bộ tài sản có thể định giá. Với các dự án đầu tư quy mô lớn, lên tới hàng trăm tỷ đồng nhưng triển khai trên quỹ đất thuê trả tiền hằng năm, việc được chấp thuận tín dụng càng trở nên khó khăn hơn”, ông Long nhấn mạnh. Theo ông Long, tín dụng theo chuỗi giá trị là hướng đi tất yếu, không chỉ giúp doanh nghiệp mở rộng sản xuất mà còn góp phần nâng cao giá trị gia tăng và thu nhập cho người dân.