Gỡ 'nút thắt' kết nối để đánh thức hệ thống cảng Vĩnh Long

Tiềm năng lớn, kết nối chưa tương xứng

Theo quy hoạch, tỉnh Vĩnh Long có 9 khu bến thuộc hệ thống cảng biển, gồm: Khu bến Vĩnh Thái, Bình Minh, Bình Tân, Duyên Hải - Định An, Trà Cú - Kim Sơn, Giao Long, Hàm Luông, Thạnh Phú và Bình Đại. Trong số này, có 4 khu bến đã và đang được đầu tư.

Biểu đồ định hướng phát triển khu vực cảng biển Vĩnh Long.

Đáng chú ý, khu bến Duyên Hải - Định An được xác định là một trong những khu bến giữ vai trò động lực, với công suất hàng hóa quy hoạch khoảng 12,4-14,5 triệu tấn/năm, có khả năng tiếp nhận tàu đến 50.000 DWT. Đồng thời, khu này cũng được định hướng trở thành đầu mối xuất nhập khẩu hàng hóa lớn của khu vực.

Hiện khu vực đã có cảng của Trung tâm Điện lực Duyên Hải với khả năng tiếp nhận khoảng 12 triệu tấn than/năm và tàu đến 30.000 tấn. Cảng Duyên Hải 2 có bến than cho tàu 30.000 tấn và bến tiếp nhận tro xỉ 3.000 tấn. Trong khi đó, cảng tổng hợp Định An đang được đầu tư xây dựng, định hướng tiếp nhận tàu đến 50.000 tấn.

Cũng theo quy hoạch, Vĩnh Long có 75 bến cảng thủy nội địa, trong đó có 57 cảng hàng hóa, 18 cảng hành khách. Trong tổng số cảng hàng hóa, đã có 9 cảng được đầu tư.

Hệ thống cảng và các bến thủy nội địa phân bố chủ yếu dọc các tuyến sông Tiền, sông Cổ Chiên, sông Măng Thít, sông Hàm Luông, sông Hậu và các sông, kênh trục quan trọng. Điều này góp phần tạo điều kiện thuận lợi cho việc vận tải hàng hóa khối lượng lớn, nhất là nông sản và vật liệu xây dựng và tạo khả năng kết nối liên vùng trong khu vực Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL).

Hệ thống cảng và các bến thủy nội địa Vĩnh Long phân bổ chủ yếu dọc các tuyến sông và trục kênh quan trọng tạo điều kiện thuận lợi cho việc vận chuyển hàng hóa.

Cùng với đó, quy mô cảng lớn mở ra dư địa để Vĩnh Long phát triển vận tải thủy, giảm áp lực cho đường bộ và tăng năng lực lưu thông hàng hóa, tăng khả năng kết nối liên vùng. Thế nhưng, khả năng khai thác lợi thế này đang phụ thuộc không nhỏ vào hệ thống giao thông kết nối phía sau cảng.

Đơn cử, kết nối với khu bến Duyên Hải - Định An là tuyến QL.53B. Tuy nhiên, tuyến đường này hiện còn hẹp, chưa đáp ứng yêu cầu vận chuyển hàng hóa với quy mô lớn. Các cầu trên tuyến như cầu Láng Chim, Ba Động, Cồn Tàu với tải trọng khai thác từ 18-30 tấn.

Sự chênh lệch về năng lực tiếp nhận hàng hóa tại các cảng và khả năng vận tải đối với các trục đường kết nối chính là điểm nghẽn cần được tháo gỡ.

Ông Dương Văn Phúc, Giám đốc Sở Xây dựng tỉnh Vĩnh Long nhận định, hệ thống hạ tầng giao thông kết nối từ cảng, bến đến các tuyến đường chính, khu, cụm công nghiệp và vùng sản xuất nhiều nơi chưa đồng bộ.

Một số tuyến đường có quy mô nhỏ, tải trọng hạn chế hoặc chưa được đầu tư hoàn chỉnh, nên việc vận chuyển hàng hóa từ bến đến nơi sản xuất, tiêu thụ gặp khó khăn.

Trong khi đó, các tuyến đường kết nối nằm ngoài phạm vi cảng, bến cần có nguồn vốn đầu tư công để đầu tư, chủ bến chủ yếu đầu tư trong phạm vi khu đất của mình, nên còn tồn tại khó khăn trong việc thực hiện đồng bộ giữa đầu tư hạ tầng bến và hạ tầng giao thông bên ngoài.

"Bên cạnh đó, một số cảng, bến được hình thành từ trước, vị trí và quy mô ban đầu chủ yếu đáp ứng nhu cầu khai thác tại thời điểm đầu tư. Trong quá trình phát triển, nhu cầu vận chuyển hàng hóa và không gian sản xuất, công nghiệp của địa phương có nhiều thay đổi, nên một số bến chưa thật sự phù hợp với nhu cầu hiện nay", Giám đốc Sở Xây dựng tỉnh Vĩnh Long phân tích.

Tháo điểm nghẽn

Từng bước đầu tư hoàn chỉnh hệ thống cảng biển, cảng thủy nội địa nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, Giám đốc Sở Xây dựng Vĩnh Long cho biết, Sở đã đề xuất UBND tỉnh ưu tiên đầu tư, khai thác khu bến Duyên Hải - Định An.

Theo đó, tỉnh tập trung hoàn thiện tuyến đường vào cảng tổng hợp Định An đã được chấp thuận chủ trương đầu tư, với tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 230 tỷ đồng; đồng thời ưu tiên các tuyến kết nối như ĐT915C, ĐT915D, ĐT915E, tuyến hành lang ven biển và các tuyến giao thông quan trọng khác.

Việc đầu tư hoàn chỉnh hệ thống cảng biển, cảng thủy nội địa góp phần đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Vĩnh Long.

Đây là khu bến nằm tại khu vực cửa biển, có vai trò quan trọng trong tiếp nhận và lưu thông hàng hóa quy mô lớn. Việc hoàn thiện hệ thống kết nối sẽ tạo điều kiện để khu bến liên thông với các công trình giao thông chiến lược như tuyến cao tốc CT.33, tuyến đường ven biển và cầu Cổ Chiên 2.

Qua đó, từng bước hình thành mạng lưới kết nối cảng biển với đường bộ, mở rộng không gian vận chuyển hàng hóa, nâng cao năng lực khai thác và phát huy vai trò đầu mối logistics của khu bến Duyên Hải - Định An.

Song song với Duyên Hải - Định An, Sở Xây dựng kiến nghị UBND tỉnh giao Sở Tài chính phối hợp các đơn vị liên quan đẩy mạnh mời gọi đầu tư cảng Bình Đại. Đồng thời, giao Ban Quản lý dự án giao thông tỉnh chuẩn bị đầu tư hai tuyến ĐT886 và ĐTDK.15 kết nối vào khu vực cảng, qua đó phát huy vai trò trung chuyển hàng hóa, tăng cường kết nối với khu vực TP.HCM.

Cùng với hai khu bến trên, Sở Xây dựng kiến nghị UBND tỉnh ưu tiên đầu tư, hoàn thiện hạ tầng kết nối tại các khu bến Giao Long, Trà Cú - Kim Sơn, Hàm Luông, Thạnh Phú, Vĩnh Thái, Bình Minh và Bình Tân, từng bước hoàn thiện mạng lưới cảng biển, cảng thủy nội địa gắn với hệ thống giao thông trên địa bàn.

Khi các tuyến đường kết nối được đầu tư tương xứng với năng lực cảng, những khu bến có quy mô lớn như Duyên Hải - Định An, Bình Đại hay các khu bến gắn với khu công nghiệp sẽ có điều kiện phát huy vai trò đầu mối vận chuyển hàng hóa, góp phần khai thác tốt hơn lợi thế sông nước và vị trí giao thương của Vĩnh Long.