Gỡ 'nút thắt' loạt dự án hạ tầng phía Nam

Tuyến cao tốc Bến Lức - Long Thành sắp hoàn thành sau 12 năm thi công. Ảnh: Đ.Xá

Thời gian vừa qua, tại khu vực phía Nam, mà trọng tâm là TPHCM có nhiều dự án hoàn thành chậm so với kế hoạch. Điều đáng nói, nhiều dự án thi công gần hoàn thiện, thậm chí đã đưa vào khai thác một số hạng mục nhưng tồn tại “nút thắt” khiến toàn bộ công trình chưa thể khánh thành.

Là một trong những dự án hạ tầng lớn, ảnh hưởng nhiều tới môi trường nước, đô thị, đường giao thông nhưng tới nay, việc thi công dự án cải tạo kênh Tham Lương - Bến Cát - rạch Nước Lên (tổng chiều dài 2 tuyến dọc hai bờ khoảng 65km) vẫn chưa thể hoàn thành. Một phần nguyên nhân là khối bùn đất thải (sau nạo vét lòng kênh) lên tới 3 triệu mét khối của tuyến kênh rạch này chưa tìm được nơi tiếp nhận. Việc chưa tìm được nơi tiếp nhận lượng bùn thải dẫn tới tiến độ chung của dự án bị lùi lại so với kế hoạch. Tình trạng này cũng xảy ra ở dự án cải tạo Bắc Kênh Đôi, cải tạo rạch Xuyên Tâm, rạch Văn Thánh… Tuy nhiên, nút thắt này vừa được cởi bỏ khi TPHCM đã tìm được 8 vị trí (hầu hết ở khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu) có thể tiếp nhận bùn đất thải nạo vét của các dự án kể trên. Đây là một tín hiệu tích cực không chỉ với nhóm các dự án chưa hoàn thành mà còn giúp các dự án sắp triển khai có thể dễ dàng hơn.

Theo ông Bùi Hoà An - Phó Giám đốc Sở Xây dựng TPHCM, người từng nhiều năm phụ trách lĩnh vực đường thuỷ cho biết, đặc trưng của bùn đất thải ở các dự án cải tạo kênh rạch không phải là bùn đất thải gây ô nhiễm. Các loại bùn đất thải này thường được sử dụng để san lấp, trồng cây, làm nguyên liệu gạch nung… Tuy nhiên, vấn đề là khi TPHCM triển khai đồng loạt nhiều dự án khiến lượng bùn đất thải lớn, khó cho việc tiếp nhận vì cần có mặt bằng quỹ đất lớn. Trong khi đó, các chuyên gia cho rằng, về lâu dài cần xây dựng nhà máy xử lý, phân tách các loại bùn đất thải để phục vụ mục đích khác nhau.

Với việc tìm được nơi tiếp nhận cách đây ít ngày, nhiều dự án cải tạo kênh rạch sẽ được rút ngắn tiến độ, có thể hoàn thành trong giai đoạn cuối năm 2026, đầu năm 2027. Thậm chí như dự án cải tạo rạch Xuyên Tâm còn đặt mục tiêu hoàn thành sớm 1 năm, điều hiếm thấy ở các dự án.

Cũng vừa cởi được “nút thắt” là dự án xây dựng nút giao An Phú (phường Bình Trưng), một trong những nút giao lớn nhất ở TPHCM. Dự án có nguồn vốn khoảng 3.400 tỷ đồng, khởi công năm 2022 và tới nay đã đưa vào sử dụng các hầm chui, nhánh cầu vượt. Mặc dù vậy, dự án vẫn bị lùi tiến độ tới cuối năm 2027 vì chưa hoàn thành việc giải phóng mặt bằng ở khu vực phía đường Lương Định Của. Vì thế, đầu tháng 9, khi UBND TPHCM chấp thuận chi khoảng 1.865 tỷ đồng cho phương án bồi thường giải phóng khu vực này, “nút thắt” cuối cùng của dự án nút giao An Phú đã được tháo gỡ. Theo kế hoạch, việc giải phóng mặt bằng, hỗ trợ tái định cư sẽ hoàn thành vào cuối tháng 11/2026 để chủ đầu tư có thể thi công. Đây cũng là vướng mắc cuối cùng của dự án nút giao An Phú khi nhiều hạng mục đã đưa vào khai thác từ năm 2025 nhưng tới nay, công tác giải phóng mặt bằng mới được gỡ vướng.

Cũng kéo dài hàng chục năm là dự án ngăn triều chống ngập 10.000 tỷ đồng ở TPHCM. Dự án được khởi công năm 2016 với quy mô là 6 cống ngăn triều (cống Bến Nghé, Phú Định, Phú Xuân, Mương Chuối, Cây Khô và Tân Thuận) cùng bờ kè ven sông. Mặc dù đã hoàn thành hơn 90% tổng khối lượng nhưng việc vướng thủ tục khiến dự án liên tục bị chậm trễ. Theo thông tin mới nhất, dự án đã được gỡ vướng, giúp dự án tái khởi động lại, có thể đưa vào vận hành cuối năm 2026.

Tình trạng tương tự là dự án cao tốc Bến Lức - Long Thành dài khoảng 57km, thuộc trục cao tốc Bắc - Nam đi qua địa bàn TPHCM, TP Đồng Nai và tỉnh Tây Ninh. Dự án được khởi công từ năm 2014, đã hoàn thành đưa vào khai thác một số đoạn từ năm 2025 nhưng tới nay, “nút thắt” cuối cùng là cầu Phước Khánh nối TPHCM và TP Đồng Nai mới được cơ bản hoàn thành. Đây là cầu dây văng lớn, thi công ở khu vực Cần Giờ có địa chất phức tạp nên việc hoàn thành hạng mục này giúp cho toàn tuyến cao tốc từ Bắc tới Nam được thông suốt. Theo kế hoạch, tuyến có thể sẽ đưa vào khai thác trong tháng 9 này.

Có thể thấy, việc đồng loạt tháo gỡ vướng mắc đã giúp nhiều dự án có thể đẩy nhanh tiến độ, hoàn thành trong thời gian tới.