Gỡ 'nút thắt' nguồn cung vật liệu san lấp - Kỳ 1: 'Khát' vật liệu san lấp

Trong bối cảnh nhiều công trình trọng điểm đang bước vào giai đoạn tăng tốc thi công, nhu cầu vật liệu san lấp trên địa bàn tỉnh tăng đột biến, tạo áp lực lớn lên tiến độ và giải ngân vốn đầu tư. Trước tình hình đó, tỉnh chỉ đạo các sở, ngành liên quan khẩn trương triển khai nhiều giải pháp tháo gỡ “nút thắt” về nguồn cung vật liệu, bảo đảm phục vụ các dự án trọng điểm và tạo động lực cho giai đoạn phát triển mới.

Kỳ 1: “Khát” vật liệu san lấp

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN-MT), toàn tỉnh hiện có 14 mỏ vật liệu san lấp được cấp phép khai thác với tổng trữ lượng khoảng 16,5 triệu m³, công suất khai thác khoảng 2,45 triệu m³/năm. Tuy nhiên, nguồn cung hiện nay vẫn chưa đáp ứng kịp yêu cầu thực tế, khiến nhiều dự án gặp khó khăn trong quá trình thi công. Đây được xem là một trong những “điểm nghẽn” cần sớm tháo gỡ nhằm bảo đảm tiến độ các công trình trọng điểm của tỉnh.

Áp lực lớn từ nhu cầu hàng chục triệu m3 đất đắp

Theo báo cáo của Sở NN-MT, tính đến tháng 4-2026, nhu cầu vật liệu phục vụ các dự án đầu tư công trên địa bàn tỉnh lên tới hơn 6,34 triệu m³ đất san lấp, hơn 2,71 triệu m³ đá xây dựng, khoảng 0,57 triệu m³ cát xây dựng và hơn 0,45 triệu m³ cát san lấp. Nhiều dự án có nhu cầu vật liệu rất lớn như: Dự án Di dân, tái định cư Nhà máy điện hạt nhân; tuyến đường ven biển từ xã Vạn Lương đi thị xã Ninh Hòa; Khu tái định cư Vạn Thắng - giai đoạn 1; các dự án giao thông liên vùng, nâng cấp hạ tầng đô thị, khu tái định cư và nhiều công trình phục vụ phát triển công nghiệp, logistics ven biển.

Dự án Khu đô thị hỗn hợp thành phố Nha Trang đang thiếu hàng triệu m3 đất san lấp, nhưng hiện vẫn chưa tìm được nguồn cung, ảnh hưởng nghiêm trọng đến tiến độ thi công.

Ông Lê Thuận Đoàn - Giám đốc Công ty Cổ phần Quản lý và xây dựng đường bộ Khánh Hòa cho biết, hiện khó khăn lớn nhất của Dự án Khu tái định cư Vạn Thắng - giai đoạn 1 là nguồn vật liệu đất đắp san lấp. Theo tính toán, tổng nhu cầu đất đắp phục vụ thi công dự án khoảng 1,171 triệu m³, trong đó riêng khối lượng đất đắp san nền các lô tái định cư đã lên tới khoảng 915.000m³ và đất đắp nền đường khoảng 256.000m³. Tuy nhiên, đến nay nhà thầu mới chỉ cung cấp được khoảng 20.300m³, còn thiếu hơn 1,15 triệu m³ vật liệu.

Nhu cầu vật liệu của các dự án ngoài ngân sách cũng tăng mạnh. Qua rà soát, tổng nhu cầu vật liệu san lấp của nhóm dự án này hiện khoảng 19,185 triệu m³. Trong đó, có nhiều dự án quy mô lớn như: Khu đô thị hỗn hợp thành phố Nha Trang cần hơn 5 triệu m³; hạ tầng Khu Công nghiệp Cà Ná khoảng 8,3 triệu m³; Khu đô thị mới Tây Bắc khoảng 1,5 triệu m³; Khu đô thị hành chính Diên Khánh khoảng 1,2 triệu m³…

Đại diện SunGroup cho biết, doanh nghiệp đang triển khai Dự án Khu đô thị hỗn hợp thành phố Nha Trang tại phường Nam Nha Trang với nhu cầu hơn 5 triệu m3 đất đắp. Tuy nhiên, hiện nay nhà đầu tư phải đi mua vật liệu từ 13 mỏ trong và ngoài tỉnh, quãng đường ngắn nhất 60km, xa nhất 130km, khiến chi phí tăng cao, ảnh hưởng đến hiệu quả đầu tư dự án. Doanh nghiệp đã đề xuất cơ quan có thẩm quyền cho phép thực hiện khai thác khoáng sản làm vật liệu san lấp theo cơ chế đặc thù nhưng đến nay vẫn chưa được chấp thuận. Hiện doanh nghiệp mới chỉ chủ động mua từ các mỏ được khoảng 1,7 triệu m3 vật liệu san lấp, còn thiếu rất nhiều.

Nguồn cung chưa theo kịp nhu cầu

Trong khi nhu cầu tăng đột biến, khả năng cung ứng vật liệu san lấp hiện vẫn còn hạn chế. Theo Sở NN-MT, trong số 14 mỏ vật liệu san lấp được cấp phép khai thác, thực tế chỉ có 9 mỏ đang hoạt động với tổng công suất khoảng 1,3 triệu m³/năm. Đối với nhóm dự án ngoài ngân sách, tình hình còn khó khăn hơn khi chỉ có 5 mỏ đang khai thác thực tế với tổng công suất khoảng 0,72 triệu m³/năm, thấp hơn rất nhiều so với nhu cầu thực tế.

Ông Phạm Minh Tân - Giám đốc Ban Quản lý Dự án đầu tư xây dựng tỉnh cho biết, ban có 2 công trình lớn sẽ triển khai trong thời gian tới có nhu cầu đất làm vật liệu san lấp khoảng 1,68 triệu m3 đất đắp và khoảng 347.000m3 đá. Với nhu cầu đó, ban đã có văn bản báo cáo Sở NN-MT đề xuất 3 vị trí khai thác nguồn vật liệu san lấp. Hy vọng với sự vào cuộc quyết liệt của tỉnh, nhu cầu về đất đắp sẽ dần được khắc phục, tạo điều kiện để đẩy nhanh tiến độ các dự án lớn trong thời gian tới.

Nhiều nhà đầu tư các dự án lớn ngoài ngân sách không tìm được đất đắp phải đi mua đá cấp phối lộn xộn giá cao hơn 30% đất đắp, ảnh hưởng lớn đến hiệu quả đầu tư. (Ảnh chụp tại mỏ đá Cô Lô, xã Công Hải)

Không chỉ thiếu nguồn cung, nhiều mỏ dù đã được cấp phép hoặc phê duyệt trữ lượng vẫn chưa thể đưa vào khai thác do vướng quy hoạch, thủ tục thuê đất hoặc chưa có giấy chứng nhận đầu tư. Hiện toàn tỉnh có tới 41 mỏ khoáng sản chưa được thuê đất để khai thác do diện tích chưa được cập nhật đầy đủ vào Quy hoạch tỉnh hoặc chồng lấn với các quy hoạch khác.

Ông Nguyễn Minh Thư - Phó Giám đốc Sở NN-MT cho biết, nhiều khu vực khoáng sản trước đây phù hợp với quy hoạch khoáng sản của tỉnh nhưng chưa được cập nhật vào Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Vì vậy, hiện chưa đủ cơ sở pháp lý để thực hiện các thủ tục thuê đất, cấp phép khai thác hoặc nâng công suất khai thác. Thực trạng này khiến nhiều mỏ phải tạm dừng hoạt động hoặc chưa thể đưa vào khai thác phục vụ các công trình cấp bách. Trong bối cảnh hàng loạt dự án chiến lược đang bước vào giai đoạn tăng tốc, từ hạ tầng giao thông, tái định cư đến khu công nghiệp, khu đô thị mới và các dự án phục vụ điện hạt nhân, bài toán vật liệu san lấp đã trở thành vấn đề mang tính chiến lược đối với tiến độ phát triển hạ tầng của tỉnh.

Ảnh hưởng tiến độ các dự án

Việc thiếu hụt nguồn cung vật liệu đã ảnh hưởng đến tiến độ các công trình, dự án trọng điểm trên địa bàn tỉnh. Ông Hoàng Văn Khánh - Giám đốc Ban Quản lý Dự án, hạ tầng thuộc Ban Quản lý Khu kinh tế và Khu công nghiệp tỉnh cho biết, trong số các dự án trọng điểm do ban làm chủ đầu tư đang được triển khai, công trình đường ven biển Vạn Ninh - Ninh Hòa thiếu đất đắp nhiều nhất. Cụ thể, theo thiết kế, dự án cần khoảng 1,3 triệu m3 đất đắp, tuy nhiên đến nay mới chỉ cung cấp được khoảng 200.000m3, hiện công trình đã bị chậm khoảng 20% khối lượng tổng tiến độ so với phê duyệt. Ban đang tích cực phối hợp với các nhà thầu làm việc với Sở NN-MT để tìm các vị trí phù hợp xin khai thác đất đắp cho dự án. Hiện nay, UBND tỉnh đã phê duyệt 1 vị trí để nhà thầu triển khai các thủ tục khai thác với khoảng 10ha tại phường Ninh Hòa và xã Bắc Ninh Hòa. Tuy nhiên, khối lượng mỏ này cũng chỉ đáp ứng được một phần thiếu hụt nguồn vật liệu, vẫn cần phải bổ sung thêm các mỏ khác.

Dự án đường ven biển Vạn Ninh - Ninh Hòa thiếu hơn 1 triệu m3 đất san lấp, ảnh hưởng lớn đến tiến độ thi công.

Theo tìm hiểu của phóng viên, hiện nay, nguồn vật liệu san lấp từ các nhà cung cấp trên địa bàn tỉnh và khu vực lân cận đều không đủ sản lượng để đáp ứng nhu cầu của các dự án, ảnh hưởng rất lớn đến tiến độ thi công các công trình, như Dự án Khu đô thị hỗn hợp thành phố Nha Trang, nhà đầu tư cho biết tiến độ bị chậm 8 tháng so với kế hoạch ban đầu, không đảm bảo cam kết với tỉnh. Hay Dự án Khu tái định cư Vạn Thắng - giai đoạn 1 cũng đang bị chậm khoảng 6 tháng so với kế hoạch kể từ thời điểm khởi công...

Dự án Khu tái định cư Vạn Thắng, giai đoạn 1 hiện đang thiếu hơn 1 triệu m3 đất san lấp, tiến độ bị chậm khoảng 6 tháng so với thời điểm khởi công.

Ngoài ra, giá vật liệu thời gian qua cũng thay đổi theo chiều hướng tăng cao, khiến nhiều dự án gặp khó. Lãnh đạo một doanh nghiệp vận tải lớn chuyên chở vật liệu cho các dự án trên địa bàn tỉnh cho biết, thời điểm ký hợp đồng vận chuyển 1m3 đất san lấp với cự ly vận chuyển 70km tới chân công trình có giá khoảng 350.000 đồng (tháng 2). Nhưng đến nay, giá vật liệu đã tăng khoảng 30% so với hơn 2 tháng trước. Nguyên nhân do giá nhiên liệu tăng cao. Tuy nhiên, có một nghịch lý là khi giá nhiên liệu bắt đầu hạ nhiệt, trở nên bình ổn hơn thì giá vật liệu hiện vẫn chưa giảm mà còn có xu hướng tăng lên do nguồn cung thiếu hụt, nhiều chủ mỏ còn làm khó nhà đầu tư và các đơn vị vận chuyển.

CNhằm giải quyết những "nút thắt" về nguồn cung vật liệu xây dựng, đồng chí Lê Huyền - Phó Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu Sở NN-MT chủ trì, phối hợp với các sở, ngành, địa phương rà soát toàn bộ các mỏ khoáng sản đã được cấp phép, các mỏ hết hạn nhưng còn trữ lượng và những khu vực đang gặp vướng mắc để đề xuất phương án xử lý theo quy định. Trên cơ sở đó, tham mưu cấp có thẩm quyền xem xét thăm dò, điều chỉnh, nâng công suất khai thác đối với các khu vực đủ điều kiện nhằm tăng nguồn cung vật liệu cho các dự án trọng điểm trong thời gian chờ điều chỉnh Quy hoạch tỉnh. Sở Xây dựng kiểm soát chặt chẽ giá vật liệu và địa chỉ tiêu thụ để ngăn chặn trục lợi chính sách. Sở Tài chính cùng các cơ quan liên quan tập trung tháo gỡ dứt điểm các vướng mắc về pháp lý, đầu tư. Các địa phương thực hiện đúng thẩm quyền, không để xảy ra tình trạng đùn đẩy trách nhiệm, kéo dài thời gian giải quyết thủ tục cho doanh nghiệp.