Gỡ nút thắt nhân lực ngành chế tạo khuôn mẫu

Tuy nhiên, khi yêu cầu về công nghệ, độ chính xác và tiêu chuẩn sản xuất ngày càng cao, thiếu nhân lực kỹ thuật chất lượng cao đang trở thành thách thức lớn đối với doanh nghiệp trong lĩnh vực này. Trong bối cảnh đó, tăng cường kết nối giữa nhà trường và doanh nghiệp được xem là giải pháp quan trọng để đào tạo nguồn nhân lực sát với nhu cầu thực tế.

Ngành chế biến, chế tạo là trụ cột chính của tăng trưởng công nghiệp. Ảnh: Tuấn Anh/TTXVN

Theo ông Phạm Hải Phong, Phó Chủ tịch Hiệp hội Công nghiệp hỗ trợ Việt Nam (VASI), chế tạo khuôn mẫu là lĩnh vực then chốt, quyết định khả năng đáp ứng các yêu cầu, tiêu chí của khách hàng. Việt Nam hiện có khá nhiều doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này, song việc tìm kiếm nguồn nhân lực phù hợp vẫn là bài toán khó. Những cuộc thi như thế này có ý nghĩa lớn trong việc tìm kiếm nguồn nhân tài, xây dựng đội ngũ thiết kế, chế tạo cho ngành công nghiệp hỗ trợ đáp ứng yêu cầu.

Quá trình tham gia ngày càng sâu vào chuỗi sản xuất toàn cầu cũng đặt ra những yêu cầu mới đối với nguồn nhân lực. Doanh nghiệp không chỉ cần lao động có kiến thức chuyên môn mà còn phải có khả năng vận hành công nghệ, tư duy sáng tạo, tác phong công nghiệp và thích ứng với yêu cầu sản xuất ngày càng cao.

Ông Nguyễn Văn Hùng, Tổng Giám đốc Công ty Nhựa An Phú Việt, cho rằng doanh nghiệp hiện rất cần nguồn nhân lực trong lĩnh vực sáng tạo khuôn mẫu. Do đó, kết nối doanh nghiệp với nhà trường, đưa lý thuyết đến gần hơn với thực tiễn sản xuất là yêu cầu cần thiết. Tuy nhiên, hợp tác đào tạo trong lĩnh vực này không dễ triển khai.

Theo ông Trần Anh Trung, Chủ tịch Công ty cổ phần ITM Group, chi phí đầu tư cho đào tạo khuôn mẫu lớn, trong khi nguồn kinh phí của các cơ sở đào tạo còn hạn chế. Về phía doanh nghiệp, việc đầu tư đào tạo cũng tiềm ẩn rủi ro khi chưa chắc chắn sinh viên sau khi được đào tạo sẽ trở lại làm việc và gắn bó lâu dài.

Xuất phát từ yêu cầu của doanh nghiệp và thị trường lao động, những năm gần đây, Câu lạc bộ Khuôn mẫu Nhật - Việt phối hợp cùng Hiệp VASI tổ chức Cuộc thi Khuôn mẫu Việt Nam (Vietnam Mold Grand Prix) với mục tiêu phát hiện, bồi dưỡng thế hệ kỹ sư trẻ có năng lực thiết kế, chế tạo khuôn mẫu, tư duy sản xuất và khả năng giải quyết các bài toán kỹ thuật trong môi trường thực tế.

Là năm thứ ba tổ chức, so với mùa giải trước, cuộc thi năm 2026 tiếp tục nâng cao yêu cầu đối với thí sinh, khi không chỉ tập trung vào chất lượng bản vẽ hay ý tưởng thiết kế mà hướng tới khả năng tư duy xuyên suốt quá trình hình thành một sản phẩm khuôn mẫu. Đây cũng là định hướng đã được khẳng định rõ từ mùa giải thứ hai, khi các đội thi được trải nghiệm nhiều hơn với quá trình gia công, chế tạo và hoàn thiện sản phẩm thay vì chỉ dừng lại ở thiết kế 3D. Qua đó, sinh viên có cơ hội đối diện với những vấn đề thực tế như khả năng gia công, độ chính xác, tính ổn định, lắp ráp, vận hành và khả năng đáp ứng yêu cầu sản xuất hàng loạt.

Em Phạm Vũ Khang, sinh viên Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh, cho biết quá trình tham gia cuộc thi trong 6 tháng mang lại nhiều kiến thức và kinh nghiệm không chỉ về kỹ thuật, chuyên môn mà còn về kỹ năng mềm và tác phong công nghiệp. “Đặc biệt, tư duy sáng tạo và tinh thần chịu trách nhiệm là những bài học giúp chúng em chuẩn bị tốt hơn để bước vào môi trường lao động đòi hỏi trình độ cao”, Phạm Vũ Khang chia sẻ.

Việc sinh viên được tiếp cận với yêu cầu thực tế cũng giúp thu hẹp khoảng cách giữa kiến thức đào tạo và công việc tại doanh nghiệp. Thay vì chỉ học theo chương trình lý thuyết, người học phải giải quyết vấn đề, bảo đảm tiến độ và đáp ứng các yêu cầu cụ thể về chất lượng. Ông Maniwa Hideya, Chủ tịch Câu lạc bộ Khuôn mẫu Nhật - Việt cho rằng, Việt Nam với vai trò là một quốc gia sản xuất lớn, rất cần phát triển đội ngũ nhân tài trẻ. Theo ông, các sinh viên tham gia Cuộc thi Khuôn mẫu Việt Nam năm nay thể hiện sự nhiệt tình và tinh thần học hỏi. Phát triển lực lượng này có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh ngành sản xuất, chế tạo của Việt Nam đang từng bước chuyển sang giai đoạn phát triển mới.

Theo ông Yoshida Susumu, Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam, các hoạt động của Câu lạc bộ Khuôn mẫu Nhật - Việt được đánh giá cao không chỉ bởi sự hợp tác giữa doanh nghiệp Nhật Bản và Việt Nam mà còn bởi trọng tâm phát triển nguồn nhân lực và chuyển giao công nghệ. Thực tế, với ngành khuôn mẫu, năng lực nhân sự có mối liên hệ trực tiếp với năng lực sản xuất. Đội ngũ kỹ thuật có khả năng thiết kế, chế tạo và cải tiến khuôn sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao chất lượng, chủ động hơn trong sản xuất và đáp ứng tốt hơn yêu cầu của khách hàng.

Đối với công nghiệp hỗ trợ, làm chủ nguồn nhân lực trong chế tạo khuôn mẫu cũng là từng bước làm chủ năng lực sản xuất. Đây là nền tảng để nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, gia tăng giá trị sản phẩm sản xuất tại Việt Nam và cải thiện khả năng tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Điểm quan trọng là quá trình này cần được duy trì, thay vì dừng ở các chương trình ngắn hạn. Sự phối hợp giúp nhà trường cập nhật công nghệ, doanh nghiệp chủ động nguồn nhân lực, còn sinh viên có cơ hội tiếp cận yêu cầu sản xuất.

Để mô hình phát huy hiệu quả, sự tham gia của doanh nghiệp cần được duy trì xuyên suốt quá trình đào tạo, từ xây dựng chương trình, cung cấp thiết bị, hướng dẫn thực hành đến tuyển dụng sau tốt nghiệp. Khi nhà trường đào tạo theo nhu cầu thực tế và doanh nghiệp chủ động tham gia phát triển nguồn nhân lực, khoảng cách giữa đào tạo và sản xuất sẽ được thu hẹp. Đây cũng là hướng có thể nhân rộng sang các lĩnh vực khác của công nghiệp hỗ trợ, nơi chất lượng nhân lực ngày càng trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng của doanh nghiệp Việt Nam.