Thông điệp của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn tại phiên khai mạc Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI Chuẩn mực về bản lĩnh quyết định của Quốc hội

Diễn ra ngay sau Hội nghị Trung ương 4, khóa XIV, trong năm đầu thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026 - 2030, kỳ họp có nhiệm vụ quan trọng tiếp tục thể chế hóa kịp thời các chủ trương, quyết sách của Đảng, tạo lập điều kiện pháp lý để thực hiện các mục tiêu phát triển. Khối lượng công việc lớn không chỉ là thách thức về tiến độ, mà còn là phép thử đối với năng lực lựa chọn chính sách, chất lượng lập pháp và trách nhiệm quyết định của Quốc hội.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm;Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng và các đại biểu dự phiên khai mạc. Ảnh: Lâm Hiển

Dự kiến Quốc hội sẽ xem xét 47 dự án luật, nghị quyết, trong đó 43 dự án được trình thông qua. Đây là khối lượng công việc lập pháp lớn nhất từ đầu nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI đến nay. Cùng với đó là các quyết định về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, ngân sách nhà nước, đầu tư công năm 2027 và những nội dung giám sát quan trọng. Nhiều quyết định tác động trực tiếp đến môi trường đầu tư, kinh doanh, việc phân bổ nguồn lực và quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp.

Vì vậy, chất lượng kỳ họp không thể chỉ đo bằng số lượng văn bản được thông qua hay việc hoàn thành chương trình đúng tiến độ. Điều rất đáng chú ý trong phát biểu khai mạc của Chủ tịch Quốc hội là yêu cầu: “Không vì sức ép tiến độ mà xem nhẹ chất lượng, nhưng cũng không lấy sự thận trọng làm lý do trì hoãn”. Đây là yêu cầu xác lập rõ ranh giới giữa sự khẩn trương, nóng vội và sự thận trọng, trì hoãn, tâm lý cầu toàn. Những vấn đề đã đủ căn cứ chính trị, pháp lý và thực tiễn cần được quyết định kịp thời để tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực. Với những vấn đề mới, phức tạp, còn ý kiến khác nhau, việc thẩm tra, tranh luận, đánh giá tác động và cân nhắc các phương án phải được thực hiện nghiêm túc. Quyết định nhanh không có nghĩa là quyết định giản đơn; thận trọng không thể trở thành lý do né tránh lựa chọn.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu khai mạc Kỳ họp. Ảnh: Phạm Thắng

Bản lĩnh quyết định không nằm ở việc lựa chọn phương án nhanh nhất hay an toàn nhất cho người ra quyết định, mà ở khả năng xác định đúng vấn đề, cân nhắc đầy đủ các tác động và lựa chọn phương án tốt nhất trong những điều kiện thực tế cụ thể. Đó là bản lĩnh dựa trên thông tin, bằng chứng, tư duy độc lập, tranh luận thực chất và trách nhiệm trước cử tri, Nhân dân.

Tuy nhiên, quyết định đúng mới là điều kiện cần. Một quyết sách chỉ phát huy giá trị khi được tổ chức thực hiện và tạo ra kết quả cụ thể. Bởi vậy, yêu cầu của Chủ tịch Quốc hội về việc mỗi quyết sách phải xác định rõ trách nhiệm, nguồn lực, điều kiện tổ chức thực hiện, cơ chế kiểm tra, giám sát và tính khả thi, hiệu quả cần được xem là nguyên tắc xuyên suốt trong quá trình xem xét, thông qua chính sách, pháp luật.

Quang cảnh phiên khai mạc Kỳ họp. Ảnh: Hồ Long

Yêu cầu này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh đất nước cần tăng tốc phát triển, sử dụng hiệu quả các nguồn lực và nâng cao năng lực cạnh tranh. Mục tiêu tăng trưởng cao phải được nâng đỡ bằng thể chế phù hợp, nguồn lực được phân bổ đúng chỗ và bộ máy thực thi đủ năng lực, trách nhiệm. Quốc hội không làm thay các cơ quan hành pháp trong tổ chức thực hiện, nhưng Quốc hội có trách nhiệm tạo lập khuôn khổ pháp lý rõ ràng, kiểm soát việc thực hiện và kịp thời yêu cầu khắc phục những bất cập, vướng mắc.

Điều đó cũng đòi hỏi thay đổi cách nhìn nhận về kết quả hoạt động lập pháp. Ban hành được nhiều luật là nỗ lực lớn nhưng luật có đồng bộ, thống nhất, dễ áp dụng, tháo gỡ được vướng mắc và bảo vệ được quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp hay không mới là quyết định chất lượng của hoạt động lập pháp. Tương tự, quyết định một kế hoạch phát triển không chỉ là thông qua các chỉ tiêu, mà còn phải xem xét tính khả thi của các cân đối nguồn lực, khả năng tổ chức thực hiện và cơ chế giám sát kết quả. Bản lĩnh của Quốc hội còn thể hiện ở việc kiên trì theo đuổi những nguyên tắc ấy trong suốt quá trình thảo luận và quyết định.

Các đại biểu tham dự phiên khai mạc. Ảnh: Phạm Thắng

Trong thời điểm đất nước đang rất cần tạo đà, tạo thế và tạo lực cho những năm tiếp theo, yêu cầu đặt ra đối với Kỳ họp thứ Hai không chỉ là hoàn thành chương trình nghị sự lớn, mà trên hết, phải bảo đảm mỗi quyết định thực sự cần thiết, đúng đắn và có khả năng tạo ra chuyển biến rõ rệt trong thực tế. Thông điệp “nhanh, đúng, trúng, khả thi, tạo chuyển biến rõ rệt” của Chủ tịch Quốc hội vì thế cần được nhìn nhận như một chuẩn mực hành động. Nhanh để không bỏ lỡ thời cơ, không để sự chậm trễ kéo dài những điểm nghẽn. Đúng và trúng để chính sách giải quyết được vấn đề thực chất, đáp ứng yêu cầu phát triển và nguyện vọng chính đáng của Nhân dân. Khả thi để quyết định không dừng lại trên văn bản, mà được chuyển hóa thành hành động, kết quả và hiệu quả cụ thể. Đó cũng là ý nghĩa sâu xa của bản lĩnh quyết định của Quốc hội: không chỉ dám quyết định, mà phải quyết định đúng và chịu trách nhiệm đến cùng về chất lượng, hiệu quả của quyết định ấy.

Các đại biểu tham dự phiên khai mạc. Ảnh: Phạm Thắng