Gỡ 'nút thắt' pháp lý cho hướng dẫn viên du lịch

Đại biểu Võ Ngọc Thanh Trúc, Đoàn ĐBQH Thành phố Hồ Chí Minh, phát biểu

Bảo đảm quyền hành nghề và làm rõ bản chất hợp đồng

Dẫn thống kê của Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, đại biểu Võ Ngọc Thanh Trúc cho biết tính đến nay cả nước có hơn 49.000 thẻ hướng dẫn viên đã được cấp. Chính sách đối với đội ngũ này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng phục vụ du khách, do đó cần bảo đảm quyền lựa chọn cách thức hành nghề của họ. 

Tuy nhiên, bất cập lớn hiện nay nằm ở khoản 3 Điều 58 Luật Du lịch khi yêu cầu hướng dẫn viên quốc tế và nội địa phải có thẻ, có hợp đồng lao động với doanh nghiệp hoặc là hội viên tổ chức xã hội nghề nghiệp, đồng thời có hợp đồng hướng dẫn hoặc văn bản phân công theo chương trình. Thực tế này dẫn đến bất hợp lý là người nhận hướng dẫn từng tour nhưng không có hợp đồng lao động vẫn bắt buộc phải đáp ứng điều kiện hội viên và hợp đồng hướng dẫn. Trong khi đó, dự thảo mới chỉ sửa khoản 4 về thẻ mà chưa sửa khoản 3 về điều kiện hành nghề.

Phân tích sâu về mặt pháp lý, đại biểu Võ Ngọc Thanh Trúc đề nghị sửa đổi khoản 3 Điều 58 để làm rõ bản chất của hợp đồng hướng dẫn. Căn cứ Điều 13 Bộ luật Lao động, nếu hướng dẫn viên làm việc có nhận thù lao, tiền lương và chịu sự quản lý, điều hành, giám sát của doanh nghiệp thì thỏa thuận đó phải được xác định là hợp đồng lao động, dù mang tên gọi gì. "Quyền lợi của người lao động không thể phụ thuộc vào tên gọi của hợp đồng. Vì vậy, cần phân biệt rõ quan hệ lao động với dịch vụ hướng dẫn độc lập, xác định trách nhiệm của doanh nghiệp và nghĩa vụ bảo hiểm xã hội theo đúng điều kiện luật định", đại biểu nhấn mạnh. 

Bên cạnh đó, việc tham gia hội phải trên cơ sở tự nguyện; các tổ chức hội cần thu hút hội viên bằng chất lượng bồi dưỡng chuyên môn, hỗ trợ việc làm và bảo vệ quyền lợi thay vì quy định mang tính bắt buộc. Luật cũng cần quy định nội dung tối thiểu của hợp đồng lao động về công việc, tiền lương, bảo hiểm xã hội, xác định rõ nghĩa vụ của doanh nghiệp, tổ chức chương trình và hướng dẫn viên; đồng thời bổ sung nguyên tắc công nhận trình độ, văn bằng để tránh buộc người học phải học lại.

Hoàn thiện chính sách an sinh và bảo vệ người làm nghề

Nhấn mạnh thời lượng chuyến đi và tên gọi hợp đồng chưa đủ để xác định nghĩa vụ bảo hiểm xã hội, đại biểu Võ Ngọc Thanh Trúc đề nghị cần xem xét bản chất quan hệ làm việc để bổ sung trách nhiệm của doanh nghiệp tại Điều 37, đồng bộ với quyền của hướng dẫn viên tại Điều 65 về thanh toán thù lao, bảo đảm an toàn và thực hiện nghĩa vụ bảo hiểm. 

Chính phủ cần có hướng dẫn rõ tiêu chí xác định quan hệ lao động giữa hướng dẫn viên và doanh nghiệp lữ hành. Đối với người không thuộc diện bảo hiểm xã hội bắt buộc, cần hỗ trợ tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện, bảo hiểm y tế và nghiên cứu cơ chế bảo hiểm tai nạn trong thời gian dẫn đoàn, bởi một chuyến đi chỉ kéo dài hai ngày nhưng hậu quả của tai nạn có thể theo người hướng dẫn nhiều năm.

"Chúng ta mong du khách được đón tiếp chu đáo và bảo vệ khi gặp sự cố, người trực tiếp chăm sóc du khách cũng cần được pháp luật bảo vệ đầy đủ, sửa luật để họ có thể sống bằng nghề, yên tâm gắn bó với nghề cũng là đầu tư cho chất lượng và uy tín du lịch Việt Nam", đại biểu Võ Ngọc Thanh Trúc bày tỏ.

Những điểm mới nổi bật trong dự thảo sửa đổi, bổ sung Luật Du lịch

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Du lịch tập trung vào 4 nhóm nội dung lớn:

Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong quản lý nhà nước. Chuyển thẩm quyền công nhận và thu hồi quyết định công nhận điểm du lịch từ UBND cấp tỉnh về cơ quan chuyên môn về du lịch cấp tỉnh. Chuyển thẩm quyền từ Thủ tướng Chính phủ cho Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đối với việc công nhận khu du lịch quốc gia nằm trên địa bàn từ 2 đơn vị hành chính cấp tỉnh trở lên. Đồng thời rà soát, điều chỉnh tên gọi các bộ, ngành phù hợp với bộ máy sau sắp xếp.

Cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh. Lược bỏ các quy định chi tiết về hồ sơ, thủ tục tại Luật để giao Chính phủ quy định chi tiết; bãi bỏ 3 thủ tục gồm cấp đổi, cấp lại giấy phép kinh doanh dịch vụ lữ hành và cấp biển hiệu phương tiện vận tải khách du lịch. Cho phép sử dụng chứng chỉ nghiệp vụ lữ hành/hướng dẫn viên du lịch quốc tế làm điều kiện để cấp giấy phép kinh doanh lữ hành/thẻ hướng dẫn viên du lịch nội địa.

Bổ sung các quy định đáp ứng thực tiễn phát triển. Giao Chính phủ quy định chi tiết các loại hình lưu trú du lịch mới phát sinh; chính thức công nhận thẻ hướng dẫn viên du lịch điện tử có giá trị pháp lý tương đương thẻ vật lý; bổ sung quy định công nhận văn bằng do cơ sở đào tạo nước ngoài cấp theo pháp luật về giáo dục; giao Chính phủ quy định về việc lưu trữ hồ sơ của doanh nghiệp lữ hành.

Đảm bảo tính thống nhất của hệ thống pháp luật. Bãi bỏ các quy định về quy hoạch du lịch để thực hiện thống nhất theo Luật Quy hoạch; bãi bỏ quy định về việc sử dụng nguồn ngân sách nhà nước hằng năm để bổ sung cho Quỹ hỗ trợ phát triển du lịch.