Gỡ nút thắt vật liệu, tăng tốc các dự án trọng điểm

Thiếu nguồn cung vật liệu đang gây áp lực đến tiến độ dự án. Ảnh: N.LỘC

Nguy cơ chậm tiến độ dự án do thiếu vật liệu

Đồng bằng sông Cửu Long là khu vực đang tập trung nhiều dự án giao thông trọng điểm nhất cả nước. Tại đây, công tác thi công được triển khai rất khẩn trương. Trong 9 nút giao trên tuyến Cao tốc Cần Thơ - Cà Mau, 3 nút đã hoàn thành, 6 nút đang thi công. Tuy nhiên, do thiếu nguồn vật liệu đá, có thời điểm nhiều nhà thầu không thể thi công theo kế hoạch.

 Trước tình trạng này, Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận - chủ đầu tư dự án cho biết đang phối hợp với tỉnh An Giang tăng công suất khai thác, bổ sung nguồn vật liệu; đồng thời kiến nghị giải pháp điều phối nguồn đá trong toàn vùng và cơ chế cung ứng dài hạn cho các dự án cao tốc đang và sẽ triển khai tại Đồng bằng sông Cửu Long.

Đối với cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng, tuyến dài 188,2 km, gồm 4 dự án thành phần, mục tiêu cơ bản hoàn thành trong năm 2026 và đưa toàn tuyến vào khai thác đồng bộ năm 2027. Tuy nhiên, hiện tại, dự án thành phần 2 và 4 đang chậm tiến độ do khó khăn về vật liệu. “Nhu cầu cát đắp của 4 dự án thành phần khoảng 27,2 triệu m³, đến nay đã đưa về công trường khoảng 21,9 triệu m³, còn thiếu khoảng 5,3 triệu m³” - đại diện Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận cho biết.

Ghi nhận phản ánh của các nhà thầu về tình trạng thiếu vật liệu xây dựng, lãnh đạo Ủy ban nhân dân (UBND) tỉnh Nghệ An cho biết, nhu cầu vật liệu tăng cao do triển khai đồng thời nhiều công trình, dự án, trong khi nguồn cung một số loại, nhất là đá xây dựng, cát xây dựng, đất san lấp tại một số khu vực còn hạn chế. Tình trạng này đã dẫn đến thiếu hụt cục bộ, giá vật liệu tăng, ảnh hưởng đến tiến độ và chi phí thực hiện dự án.

Từ góc độ đại diện nhà thầu xây dựng, ông Nguyễn Quốc Hiệp - Chủ tịch Hiệp hội Nhà thầu xây dựng Việt Nam - cho biết, tình trạng khan hiếm đang diễn ra ở nhiều loại vật liệu xây dựng. Các doanh nghiệp vì thế phải dành nhiều thời gian tìm kiếm nguồn cung, ký hợp đồng từ sớm, thậm chí cạnh tranh với nhau để có đủ vật liệu phục vụ thi công, từ đó làm tăng chi phí đáng kể cho các doanh nghiệp thi công.

Qua kiểm toán, Kiểm toán nhà nước (KTNN) cũng chỉ rõ một số địa phương chậm ban hành quy hoạch thăm dò, khai thác, sử dụng khoáng sản; chậm triển khai đấu giá quyền khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường; chưa thông báo giá vật liệu, chỉ số giá xây dựng trên địa bàn theo quy định… Những bất cập này gây ảnh hưởng đến công tác quản lý, khai thác khoáng sản, làm hạn chế nguồn cung vật liệu cho các dự án xây dựng.

Từ năm 2027, KTNN sẽ kiểm toán các chuyên đề về công nghiệp vật liệu, qua đó đánh giá tổng thể về ngành công nghiệp này, trong đó có việc sử dụng vật liệu thay thế và đưa ra kiến nghị phù hợp nhằm đảm bảo nguồn vật liệu cho hoạt động xây dựng. 

Tập đoàn Đèo Cả - đơn vị hiện đang triển khai nhiều dự án trọng điểm - cho biết, hàng loạt thách thức, đặc biệt là tình trạng thiếu hụt vật liệu xây dựng đang trực tiếp tác động đến tiến độ triển khai dự án. Do đó, đại diện doanh nghiệp kiến nghị các cơ quan có thẩm quyền sớm có giải pháp, cùng tháo gỡ khó khăn với các nhà thầu thi công.

Ưu tiên nguồn vật liệu cho các dự án trọng điểm

Chính phủ, Bộ Xây dựng và các địa phương đang tập trung tháo gỡ điểm nghẽn, bảo đảm nguồn vật liệu. Ảnh: chinhphu.vn

Trước những thách thức về nguồn vật liệu đối với các dự án giao thông trọng điểm, Bộ Xây dựng đã báo cáo Chính phủ để có giải pháp tháo gỡ.

Tại buổi làm việc với Hiệp hội Các nhà thầu xây dựng Việt Nam và một số doanh nghiệp xây dựng mới đây, Phó Thủ tướng thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc nhấn mạnh vấn đề ưu tiên bảo đảm nguồn vật liệu phục vụ các công trình, dự án trọng điểm. Phó Thủ tướng yêu cầu các chủ đầu tư, địa phương tập trung tháo gỡ khó khăn, cung ứng vật liệu, phấn đấu hoàn thành các dự án theo kế hoạch; các cơ quan liên quan phối hợp hoàn thiện cơ chế khai thác khoáng sản nhóm 3 và nhóm 4 làm vật liệu xây dựng thông thường, đồng thời sớm hoàn thiện cơ chế điều phối vật liệu liên vùng trong tháng 9/2026.

Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Xây dựng đã ban hành Văn bản đề nghị các địa phương có dự án đi qua tiếp tục rà soát nguồn cung, nâng công suất các mỏ hiện hữu, nghiên cứu mở thêm mỏ và điều chuyển vật liệu giữa các địa phương.

“Về phía ngành, Bộ đã chỉ đạo các đơn vị chức năng đẩy mạnh cải cách, cắt giảm thủ tục hành chính lĩnh vực vật liệu xây dựng, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho hoạt động quản lý, khai thác vật liệu” - Chánh Văn phòng Bộ Xây dựng Lâm Văn Hoàng cho biết. 

Từ góc độ chủ đầu tư, đại diện Ban Quản lý dự án 2 (Bộ Xây dựng) cho biết, trên cơ sở phản ánh từ các nhà thầu, đơn vị đã kiến nghị các địa phương có dự án đi qua phải công bố giá vật liệu, chỉ số giá xây dựng theo đúng quy định, phù hợp với mặt bằng giá và khả năng cung ứng thực tế. Đồng thời, các cơ quan có thẩm quyền cần nghiên cứu, phát triển và sử dụng các loại vật liệu thay thế phù hợp, góp phần đa dạng hóa nguồn cung và đáp ứng yêu cầu phát triển hạ tầng.

Trước tình trạng khan hiếm vật liệu và giá cả vật liệu chênh lệch so với thực tế, UBND tỉnh Nghệ An đã giao Sở Xây dựng nghiên cứu, tham mưu thành lập Tổ công tác liên ngành làm việc với các đơn vị cung cấp để xác định giá tại đầu nguồn và giá thực tế trên địa bàn. Cùng với yêu cầu đưa giá công bố sát thị trường, tỉnh yêu cầu tăng cường kiểm tra, xử lý các hành vi có dấu hiệu găm hàng, thao túng, nâng giá trục lợi, cung cấp thông tin báo giá không trung thực.

Những chỉ đạo của Chính phủ cùng sự vào cuộc của Bộ Xây dựng và các địa phương được kỳ vọng sẽ từng bước tháo gỡ điểm nghẽn về nguồn cung, minh bạch thị trường vật liệu xây dựng, qua đó tạo điều kiện kiểm soát chi phí thực hiện và đẩy nhanh tiến độ các công trình, dự án trọng điểm./.