Góc nhìn nghị trường: Hạ tầng hiện đại thì cần giảm thời gian thông quan
Chiều 5-8, thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan, đại biểu Tô Ái Vang (Đoàn đại biểu quốc hội TP Cần Thơ) cho biết: Xuất khẩu nông sản Việt Nam liên tục tăng trưởng, nhiều mặt hàng như gạo, thủy sản, rau quả, sầu riêng đã vươn lên nhóm dẫn đầu thế giới.
Tuy nhiên, các mặt hàng dễ hư hỏng vẫn thường xuyên đối mặt với tình trạng thông quan kéo dài, làm gia tăng chi phí và giảm sức cạnh tranh. Đây là vấn đề cần đặc biệt quan tâm.

Quang cảnh Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khóa XVI.
Đề xuất của đại biểu rất đáng suy ngẫm, bởi đã đến lúc tư duy quản lý phải chuyển từ "quản lý bằng sự nghi ngại" sang "quản trị bằng niềm tin". Thay vì mặc định mọi lô hàng đều cần giữ lại để kiểm tra, cơ quan hải quan nên mạnh dạn áp dụng nguyên tắc "thông quan trước, kiểm tra sau" trên cơ sở đánh giá rủi ro bằng dữ liệu điện tử. Trong nền kinh tế số, dữ liệu cần được coi là một loại "giấy thông hành" đặc biệt. Một doanh nghiệp có lịch sử tuân thủ tốt cần được hưởng cơ chế ưu tiên như một tài sản uy tín đã được tích lũy qua thời gian. Chuyển từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm" không chỉ giúp hàng hóa lưu thông nhanh hơn mà còn cho phép lực lượng hải quan tập trung nguồn lực vào những lô hàng có nguy cơ cao, thay vì dàn trải kiểm tra mọi trường hợp.
Cùng với đó, cải cách thủ tục cần song hành với đầu tư hạ tầng. Việt Nam đã dành nguồn lực rất lớn để xây dựng đường cao tốc, cảng biển, kho bãi nhằm rút ngắn thời gian vận chuyển. Thế nhưng, nếu quy trình xác minh quyền sở hữu trí tuệ vẫn có thể kéo dài tới 10 ngày thì chính thủ tục hành chính lại trở thành "nút thắt cổ chai" làm vô hiệu hóa những lợi ích mà hạ tầng mang lại. Sẽ thật nghịch lý khi chúng ta mất hàng tỷ USD đầu tư hạ tầng giao thông chỉ để giúp hàng hóa được vận chuyển nhanh thêm vài giờ, nhưng lại phải nằm chờ nhiều ngày tại cảng vì một quy trình thủ tục.
Bởi vậy, rút ngắn thời gian phản hồi xuống còn 3-5 ngày không chỉ giảm chi phí và rủi ro cho doanh nghiệp, nhất là với nông sản, thủy sản mà còn nâng cao hiệu quả của hàng tỷ USD đầu tư vào hạ tầng giao thông. Nếu thủ tục vẫn chậm chạp, mọi nỗ lực hiện đại hóa hạ tầng vật chất sẽ khó phát huy trọn vẹn giá trị.












