Google gây phẫn nộ tại Phần Lan vì đốn cây xây trung tâm dữ liệu

Trụ sở của Google ở California, Mỹ. Ảnh: Kyodo/TTXVN

Tại thị trấn Muhos, miền Bắc Phần Lan, khu rừng rộng 330 ha từng có khoảng 250.000 cây xanh nay chỉ còn đất bùn, vũng nước và dấu bánh xích máy móc. Để chuẩn bị mặt bằng xây dựng trung tâm dữ liệu, Google đã phát quang toàn bộ khu vực, bao gồm cả lớp đất mặt.

Người dân địa phương cho biết nước màu nâu chảy từ công trường vào một con suối nối với sông Oulujoki, làm dấy lên lo ngại về ô nhiễm nguồn nước.

“Cứ nhìn mãi mà không thấy điểm kết thúc. Khu vực bị phá hủy cứ kéo dài hết đoạn này đến đoạn khác”, Mari Annala, nhà sinh thái học thuộc Hiệp hội Bảo tồn Thiên nhiên Phần Lan (SLL), nói khi xem hình ảnh khu rừng từ flycam.

Google bị yêu cầu dừng thi công

Đầu tháng này, Cơ quan Cấp phép và Giám sát Phần Lan (LVV) yêu cầu Google tạm dừng công việc tại Muhos và Otanmäki, ngôi làng cách đó khoảng 100 km về phía Đông Nam, do công ty chưa hoàn tất đánh giá tác động môi trường trước khi phát quang rừng.

Theo ước tính của chuyên gia, ngoài 250.000 cây tại Muhos, khoảng 150.000 cây khác cũng bị đốn hạ ở Otanmäki. Do hoạt động này bị xác định là trái phép, gỗ từ hai địa điểm không thể bán cho các nhà máy chế biến.

Tuần trước, Antti Järvinen, giám đốc Google tại Phần Lan, xin lỗi về việc phá rừng, nhưng cho rằng công ty đã hành động dựa trên “cách hiểu tốt nhất của chúng tôi về luật pháp tại thời điểm đó”.

Hai địa điểm thuộc dự án hạ tầng AI trị giá 13 tỷ euro của Google, dự án lớn nhất cùng loại tại quốc gia Bắc Âu này. Phần Lan ngày càng thu hút các tập đoàn công nghệ nhờ khí hậu lạnh giúp giảm chi phí làm mát, quỹ đất rộng và môi trường địa chính trị tương đối ổn định. Khoảng 145 dự án trung tâm dữ liệu đang ở các giai đoạn quy hoạch khác nhau tại nước này.

Chính phủ Phần Lan khuyến khích đầu tư nhằm thúc đẩy kinh tế trong bối cảnh ngân sách chịu nhiều sức ép. Tuy nhiên, vụ việc của Google khiến dư luận đặt câu hỏi về lợi ích thực tế của các dự án đối với cộng đồng địa phương, chi phí năng lượng và môi trường.

Lợi ích kinh tế gây tranh cãi

Theo tờ The Guardian, hơn 93.000 người đã ký kiến nghị yêu cầu siết quản lý trung tâm dữ liệu và áp dụng khoản phí bù đắp thiệt hại môi trường cho cộng đồng địa phương. Thủ tướng Petteri Orpo mô tả vụ việc tại Muhos là một “cú dội gáo nước lạnh”.

Hanna Halmeenpää, chủ tịch hội đồng quản trị SLL, cho biết bà không thể tin một doanh nghiệp lại hành động như vậy tại Phần Lan, nơi hệ thống quản lý vốn dựa nhiều vào sự tin tưởng.

“Họ mua một khu đất rộng lớn rồi cứ thế bắt đầu chặt cây. Đó là sự ngạo mạn thuần túy”, bà nói.

Jussi Kangasharju, trưởng khoa Khoa học máy tính tại Đại học Helsinki, nhận định các trung tâm dữ liệu có thể tạo thêm việc làm và nguồn thu cho địa phương, nhưng lợi ích kinh tế ở cấp quốc gia còn hạn chế. Phần lớn hoạt động phục vụ khách hàng quốc tế, trong khi số thuế doanh nghiệp ở lại Phần Lan không nhiều.

Một số ý kiến đề xuất thành lập cơ quan trung ương điều phối các dự án trung tâm dữ liệu, thay vì để chính quyền địa phương tự quyết định trong bối cảnh quy định pháp luật chưa theo kịp tốc độ phát triển của ngành.

Động vật hoang dã mất nơi cư trú

Tại Otanmäki, Anni Ranta, 53 tuổi, cho biết sói từng sống trong khu rừng gần làng đã xuất hiện tại khu dân cư sau khi môi trường sống bị phá hủy. Bà cũng lo ngại tiếng ồn từ công trường ảnh hưởng đến cuộc sống người dân.

“Tôi không thích ý tưởng về AI, về việc thế giới đang thay đổi và cách nó thay đổi. Mọi thứ diễn ra quá nhanh, quá sớm”, bà Ranta nói, đồng thời cho biết đang cân nhắc chuyển đi nơi khác.

Cha bà, Pentti Korhonen, cho biết nước suối trong khu vực chuyển sang màu nâu sau khi rừng bị chặt hạ. Trong khi đó, Vesa Hyyryläinen, đại diện SLL tại địa phương, cho biết chim gõ kiến ba ngón từng làm tổ trong rừng đã mất nơi cư trú.

Dù phản đối thiệt hại môi trường, một số người vẫn thừa nhận các dự án có thể tạo việc làm cho khu vực đang đối mặt với tình trạng dân số già hóa và người trẻ rời đi tìm cơ hội ở thành phố lớn.

Google cam kết khắc phục

Tổng giám đốc Bộ Môi trường Phần Lan Vesa-Matti Uski cho biết chính phủ đang theo dõi hoạt động của ngành trung tâm dữ liệu và sẵn sàng đề xuất sửa đổi luật khi cần thiết.

Google tuyên bố đang thực hiện các biện pháp bảo vệ chất lượng nước tại Muhos, đồng thời dự kiến trồng cây trên diện tích 130 ha. Tuy nhiên, các nhà bảo tồn cho rằng kế hoạch này quá nhỏ so với quy mô rừng bị phá hủy.

Công ty xác nhận đã dừng công việc chuẩn bị tại Muhos và Kajaani, khu vực có địa điểm xây dựng ở Otanmäki, sau khi nhận được yêu cầu của LVV ngày 6/10. Google cam kết tuân thủ các yêu cầu của cơ quan chức năng và tiếp tục đối thoại với chính quyền, tổ chức địa phương.

Vụ việc đang làm gia tăng tranh luận về việc Phần Lan nên đánh đổi bao nhiêu tài nguyên thiên nhiên để thu hút đầu tư công nghệ. Đây cũng được dự báo sẽ trở thành vấn đề đáng chú ý trong cuộc bầu cử tại nước này vào tháng 4 tới.