TP Hồ Chí Minh tìm lời giải phát triển nhà ở cho thuê

52.000 căn nhà ở cho thuê sẽ được hình thành

Theo số liệu báo cáo của Hiệp hội Bất động sản TP Hồ Chí Minh (HoREA), trước thời điểm sáp nhập, TP Hồ Chí Minh có hơn 60.470 khu nhà trọ với trên 560.000 phòng, đáp ứng nhu cầu thuê ở của hơn 1,4 triệu người.

Tại một số khu vực nhà trọ ở TP Hồ Chí Minh, điều kiện cư trú còn khác biệt đáng kể về diện tích sử dụng, chất lượng công trình, không gian sinh hoạt cộng đồng, khả năng tiếp cận hạ tầng kỹ thuật, điều kiện thông gió, chiếu sáng tự nhiên và các yêu cầu về an toàn phòng cháy chữa cháy.

Còn theo khảo sát bước đầu của Liên đoàn Lao động TP Hồ Chí Minh, có khoảng 3.181 đoàn viên, công nhân, người lao động nhu cầu nhà ở và 30.339 trường hợp có nhu cầu thuê mua, mua nhà ở xã hội. Phần lớn người lao động hiện vẫn đang thuê trọ tại các khu dân cư tự phát, có nhiều hạn chế về điều kiện về diện tích, an toàn phòng cháy, chữa cháy và hạ tầng xã hội.

Trao đổi với phóng viên Báo Tin tức và Dân tộc, bà Trần Thị Mỹ Hạnh (ngụ ở phường Bình Tân, TP Hồ Chí Minh) cho biết vợ chồng bà đã có hơn 20 năm sinh sống, làm việc tại thành phố. Hiện bà làm công nhân may tại Khu công nghiệp Tân Tạo, còn chồng làm nghề chạy xe ôm công nghệ. Với thu nhập không ổn định, cuộc sống của gia đình bà luôn phải tính toán, cân đối từng khoản chi tiêu hàng tháng, từ tiền thuê phòng trọ, điện, nước đến ăn uống, đi lại và các chi phí phát sinh.

“Dù chi tiêu tiết kiệm, mỗi tháng hai vợ chồng cũng chỉ dành dụm được khoảng 2 - 3 triệu đồng. Chúng tôi luôn mong có thể mua hoặc thuê dài hạn một căn nhà nhỏ, sạch sẽ, đầy đủ tiện nghi với mức giá phù hợp để ổn định cuộc sống, không phải lo chuyện thuê trọ mãi”, bà Hạnh chia sẻ.

Theo đại diện Liên đoàn Lao động TP Hồ Chí Minh, rào cản lớn nhất không chỉ là giá nhà, mà là khả năng cân đối dòng tiền hàng tháng của người lao động. Với thu nhập còn hạn chế, người lao động phải chi trả nhiều loại chi phí: tiền thuê hoặc tiền trả góp nhà, chi phí sinh hoạt, nuôi con, đi lại, học hành và các khoản phát sinh khác. Vì vậy, ngay cả khi có chính sách tín dụng ưu đãi, nếu thời hạn vay chưa đủ dài, nguồn cung nhà cho thuê phù hợp chưa đủ lớn và giá nhà chưa tương xứng với khả năng chi trả thì việc tiếp cận vẫn khó khăn.

“Hiện nay, chính sách tín dụng nhà ở xã hội đã có bước hỗ trợ đáng kể; lãi suất cho vay tại Ngân hàng Chính sách xã hội đối với chương trình nhà ở xã hội đang ở mức 5,4%/năm. Tuy nhiên, đối với người lao động, vấn đề quan trọng là phải có sản phẩm nhà ở phù hợp ngay từ đầu, đặc biệt là nhà ở cho thuê và thuê mua với diện tích, vị trí và mức giá phù hợp với thu nhập”, đại diện Liên đoàn Lao động chia sẻ.

Theo Nghị quyết số 303/NQ-CP ngày 30/9/2026 của Chính phủ, TP Hồ Chí Minh được giao chỉ tiêu phát triển 181.257 căn nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê đến năm 2030; trong đó, nhà ở xã hội để bán, cho thuê mua là 129.257 căn, riêng nhà ở cho thuê là 52.000 căn.

Theo lộ trình, năm 2026, Thành phố phải phát triển 9.000 căn, trong đó có 2.000 căn cho thuê. Năm 2027, chỉ tiêu tăng lên 57.657 căn, gồm 5.000 căn cho thuê. Giai đoạn 2028 - 2030, mỗi năm Thành phố phải phát triển 38.200 căn nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê, trong đó tổng số căn cho thuê của ba năm là 45.000 căn.

Để hiện thực hóa mục tiêu, UBND TP Hồ Chí Minh đã phân công nhiệm vụ cụ thể cho các đơn vị. Trong đó, Quỹ Phát triển nhà ở Thành phố xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch tạo lập 25.000 căn nhà ở cho thuê giai đoạn 2026 - 2030. Liên đoàn Lao động Thành phố triển khai mục tiêu khoảng 10.000 căn nhà ở cho thuê thuộc chương trình do tổ chức Công đoàn đầu tư. Ban Quản lý các Khu chế xuất và công nghiệp Thành phố xây dựng kế hoạch phát triển 10.000 căn nhà lưu trú công nhân.

Về kết quả triển khai nhà ở xã hội, từ đầu năm 2026 đến nay, Thành phố đã hoàn thành, đưa vào sử dụng 3 dự án với 2.283 căn hộ; khởi công 13 dự án với khoảng 14.000 căn. Lũy kế có 25 dự án đang thi công, quy mô khoảng 22.900 căn. Dự kiến trong năm 2026, Thành phố có 13 dự án hoàn thành với khoảng 9.000 căn.

Đáng chú ý, sau khi mở rộng địa giới hành chính, quỹ đất phát triển nhà ở xã hội của Thành phố được bổ sung đáng kể. Theo tổng hợp, Thành phố hiện có 191 dự án, khu đất với tổng diện tích khoảng 740 ha, gồm các khu đất tại TP Hồ Chí Minh, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu trước sáp nhập.

Giải pháp đẩy nhanh tiến trình phát triển nhà ở cho thuê

Theo Liên đoàn Lao động TP Hồ Chí Minh, quỹ đất sạch và thủ tục đầu tư là hai khó khăn lớn cần tập trung tháo gỡ để thúc đẩy phát triển nhà ở cho thuê dành cho công nhân, người lao động. Hiện nay, quỹ đất sạch dành cho loại hình nhà ở này còn hạn chế, trong khi nhiều dự án gặp vướng mắc về bồi thường, giải phóng mặt bằng, giao đất và chuyển mục đích sử dụng đất, ảnh hưởng đến tiến độ triển khai.

Những căn hộ cho thuê 49 năm tại chung cư Lê Thành Tân Tạo (phường Tân Tạo, TP Hồ Chí Minh) đã trở thành “điểm tựa an cư” của hàng nghìn lao động có thu nhập thấp.

Trước thực tế này, Liên đoàn Lao động Thành phố kiến nghị tiếp tục thực hiện hiệu quả cơ chế “luồng xanh”, ưu tiên giải quyết thủ tục đầu tư đối với các dự án nhà ở xã hội. Đồng thời, Thành phố cần rà soát quỹ đất công, quỹ nhà tái định cư chưa sử dụng và các khu đất phù hợp để bổ sung nguồn cung nhà ở cho công nhân, người lao động.

Đáng chú ý, Liên đoàn Lao động Thành phố đã đề xuất UBND TP Hồ Chí Minh xem xét chuyển đổi 953 căn hộ tái định cư chưa sử dụng tại Khu dân cư Vĩnh Lộc B thành nhà ở cho thuê phục vụ công nhân, người lao động. Đây được xem là giải pháp có thể nhanh chóng bổ sung nguồn cung nhà ở, đồng thời khai thác hiệu quả quỹ nhà hiện có, tránh lãng phí tài sản công.

Đối với các dự án mới, Liên đoàn Lao động Thành phố đề xuất xây dựng cơ chế phối hợp liên thông giữa các sở, ngành và địa phương, từ khâu xác định quỹ đất, quy hoạch đến hoàn thiện thủ tục đầu tư, xây dựng. Cùng với đó, việc công khai tiến độ giải quyết hồ sơ sẽ giúp doanh nghiệp chủ động kế hoạch đầu tư, hạn chế tình trạng dự án kéo dài do vướng mắc thủ tục.

Lê Thành Tân Tạo tuy là dự án nhà ở cho thuê giá rẻ cho người có thu nhập thấp, nhưng tại đây vẫn có đầy đủ các tiện ích như những chung cư thương mại.

Nhằm huy động thêm nguồn lực phát triển nhà ở, Liên đoàn Lao động Thành phố vừa ký kết thỏa thuận hợp tác với 9 doanh nghiệp, dự kiến phát triển khoảng 128.000 căn nhà ở đến năm 2030. Trong đó, dự án Hoa Sen An Hạ tại xã Tân Vĩnh Lộc có quy mô 1.853 căn hộ, dự kiến sẽ khởi công trong quý IV/2026.

Để các thỏa thuận sớm được triển khai trên thực tế, tổ chức Công đoàn đang chuyển từ phương thức chủ yếu kết nối, ký kết hợp tác sang “kết nối - theo dõi - tháo gỡ - giám sát tiến độ”. Cách làm này nhằm tăng cường trách nhiệm của các bên, kịp thời xử lý những khó khăn phát sinh và đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án.

Bên cạnh đó, Liên đoàn Lao động Thành phố đang triển khai mô hình liên kết ba bên giữa tổ chức Công đoàn, doanh nghiệp đầu tư nhà ở và doanh nghiệp sử dụng lao động. Theo mô hình này, tổ chức Công đoàn đóng vai trò cầu nối, khảo sát và tổng hợp nhu cầu nhà ở của công nhân; doanh nghiệp bất động sản chịu trách nhiệm đầu tư, phát triển dự án; còn doanh nghiệp sử dụng lao động phối hợp xác định nhu cầu thực tế và nghiên cứu các hình thức hỗ trợ người lao động tiếp cận nhà ở.

Thông qua sự liên kết này, tổ chức Công đoàn kỳ vọng tạo sự gắn kết chặt chẽ hơn giữa nhu cầu nhà ở thực tế và nguồn cung trên thị trường, qua đó phát triển các sản phẩm nhà ở cho thuê phù hợp với thu nhập, khả năng chi trả của công nhân, người lao động.

Ở góc độ quy hoạch, các chuyên gia kinh tế cho rằng, phát triển nhà ở cho công nhân không chỉ dừng lại ở việc xây dựng căn hộ để ở, mà cần hình thành không gian sống đáp ứng nhu cầu sinh hoạt của người lao động và gia đình. Vì vậy, các dự án cần được bố trí phù hợp với nơi làm việc, đồng thời kết nối thuận tiện với trường học, nhà trẻ, cơ sở y tế, công trình văn hóa và hệ thống giao thông công cộng.

Một siêu thị mini với đầy đủ hàng hóa, đáp ứng nhu cầu mua sắm của cư dân bên trong chung cư Lê Thành Tân Tạo.

Thực tế, nếu có chỗ ở ổn định nhưng phải di chuyển quá xa nơi làm việc, người lao động vẫn phải chịu thêm gánh nặng về chi phí và thời gian đi lại. Do đó, phát triển nhà ở cho thuê cần gắn với quy hoạch đô thị, bảo đảm sự kết nối đồng bộ giữa nơi ở, nơi làm việc, dịch vụ thiết yếu và giao thông.

Từ góc độ doanh nghiệp, ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch HoREA, đề xuất mở rộng chính sách phát triển nhà ở cho thuê dài hạn, nhất là đối với công nhân, người lao động và người nhập cư tại các đô thị lớn.

Theo ông Lê Hoàng Châu, cần nghiên cứu đơn giản hóa thủ tục thuê nhà ở xã hội theo hướng người có nhu cầu thuê không phải chứng minh tình trạng khó khăn về nhà ở. Trường hợp nguồn cung chưa đáp ứng đủ nhu cầu, những người đang gặp khó khăn về chỗ ở sẽ được ưu tiên xét thuê.

Bên cạnh đó, ông Lê Hoàng Châu kiến nghị nghiên cứu chính sách ưu đãi đối với các cá nhân đầu tư xây dựng nhà trọ, nhà ở nhiều tầng, nhiều căn hộ để cho thuê dài hạn, phục vụ các đối tượng thuộc diện được hưởng chính sách nhà ở xã hội. Giải pháp này được kỳ vọng huy động thêm nguồn lực xã hội, góp phần đa dạng hóa nguồn cung nhà ở cho thuê với mức giá phù hợp.

Về phía cơ quan quản lý, đại diện Sở Xây dựng TP Hồ Chí Minh cũng cho biết, Sở đang hoàn thiện dự thảo nghị quyết quy định các chính sách, cơ chế ưu đãi trong đầu tư, xây dựng, quản lý, bảo trì và khai thác nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê; đồng thời tiếp tục theo dõi, đôn đốc và tháo gỡ khó khăn nhằm đẩy nhanh tiến độ khởi công, hoàn thành các dự án trên địa bàn Thành phố.