Hà Nội bỏ khu vực tuyển sinh lớp 10 công lập: Học sinh cần tính toán kỹ nguyện vọng

Kỳ thi vào lớp 10 THPT công lập năm học 2026-2027 diễn ra ngày 30 và 31-5-2026. Ảnh: Lê Nguyễn.

Những thay đổi trong tuyển sinh lớp 10 trung học phổ thông công lập năm học 2026-2027 ở Hà Nội mở rộng cơ hội lựa chọn trường cho học sinh, song cũng đòi hỏi các em nắm rõ nguyên tắc đăng ký, xét tuyển nguyện vọng để chủ động chuẩn bị cho kỳ thi.

Mở rộng cơ hội lựa chọn trường

Theo kế hoạch tuyển sinh do UBND thành phố Hà Nội ban hành, năm nay công tác tuyển sinh lớp 10 có một số thay đổi quan trọng, trong đó đáng chú ý nhất là việc bỏ quy định chia khu vực tuyển sinh như nhiều năm trước.

Trước đây, Hà Nội được chia thành 12 khu vực tuyển sinh dựa trên địa bàn quận, huyện. Học sinh thường đăng ký nguyện vọng 1 và nguyện vọng 2 vào các trường thuộc khu vực nơi mình hoặc cha mẹ có hộ khẩu thường trú; chỉ nguyện vọng 3 mới được đăng ký vào trường ngoài khu vực.

Tuy nhiên, từ năm học 2026-2027, việc phân chia khu vực tuyển sinh được bãi bỏ. Học sinh chỉ cần có nơi cư trú tại Hà Nội là có thể đăng ký dự tuyển vào các trường trung học phổ thông công lập trên địa bàn thành phố.

Điều kiện dự tuyển cũng có sự điều chỉnh so với trước. Thay vì yêu cầu học sinh phải có nơi thường trú (hộ khẩu) tại Hà Nội, quy định mới cho phép học sinh hoặc bố, mẹ, người giám hộ có nơi cư trú tại Hà Nội được đăng ký dự thi. Quy định này được đánh giá là tạo điều kiện thuận lợi hơn cho nhiều học sinh đang sinh sống, học tập tại Thủ đô nhưng chưa có hộ khẩu.

Việc điều chỉnh này nhằm hướng tới tuyển sinh phi địa giới hành chính, phù hợp với quá trình sắp xếp địa giới hành chính và mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Đồng thời, cách làm mới cũng góp phần mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục công lập và thúc đẩy sự công bằng trong giáo dục.

Một điểm đáng chú ý khác là học sinh có thể đăng ký nguyện vọng vào bất kỳ trường trung học phổ thông công lập nào trên địa bàn thành phố, thay vì bị giới hạn theo khu vực như trước đây. Điều này đồng nghĩa với việc phạm vi lựa chọn trường của thí sinh được mở rộng đáng kể.

Theo thống kê của ngành Giáo dục, năm học 2026-2027 toàn thành phố có khoảng 147.000 học sinh xét tốt nghiệp trung học cơ sở. Trong số này, khoảng 88.000 học sinh được tuyển vào các trường trung học phổ thông công lập; số còn lại sẽ tiếp tục học tại các trường tư thục, trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên hoặc các cơ sở giáo dục nghề nghiệp.

Bà Nguyễn Quỳnh Trang, phụ huynh có con đang học lớp 9 tại một trường trung học cơ sở trên địa bàn phường Long Biên cho rằng quy định mới giúp học sinh chủ động hơn trong việc lựa chọn trường trung học phổ thông. Theo bà, trước đây nhiều học sinh muốn đăng ký vào những trường phù hợp với năng lực nhưng lại bị hạn chế bởi quy định về khu vực tuyển sinh. Khi rào cản này được gỡ bỏ, học sinh có thêm cơ hội cân nhắc và lựa chọn trường theo mong muốn cũng như khả năng của mình.

Tuy vậy, không ít phụ huynh cũng bày tỏ băn khoăn về khả năng cạnh tranh tại một số trường.

Bà Trần Minh Nguyệt, phụ huynh học sinh Trường Trung học cơ sở Lý Thường Kiệt (phường Văn Miếu - Quốc Tử Giám) cho biết, gia đình đang tìm hiểu kỹ các quy định mới để cân nhắc cách đăng ký nguyện vọng cho con.

Theo bà Minh Nguyệt, trước đây phụ huynh thường dựa vào khu vực tuyển sinh và điểm chuẩn các năm trước để tính toán lựa chọn trường. Khi phạm vi đăng ký được mở rộng, việc sắp xếp nguyện vọng cần được cân nhắc thận trọng hơn, vừa phù hợp với năng lực của học sinh, vừa bảo đảm có phương án dự phòng an toàn.

Đăng ký nguyện vọng thế nào?

Dù phạm vi lựa chọn trường được mở rộng, quy định về số lượng nguyện vọng và nguyên tắc xét tuyển cơ bản vẫn được giữ ổn định.

Mỗi học sinh được đăng ký tối đa ba nguyện vọng vào ba trường. Ảnh: Lê Nguyễn.

Mỗi học sinh được đăng ký tối đa ba nguyện vọng vào các trường trung học phổ thông công lập không chuyên, sắp xếp theo thứ tự nguyện vọng 1, nguyện vọng 2 và nguyện vọng 3. Sau khi hoàn tất đăng ký, học sinh không được thay đổi nguyện vọng dự tuyển.

Việc xét tuyển được thực hiện theo nguyên tắc từ nguyện vọng cao xuống nguyện vọng thấp.

Trước băn khoăn của một số phụ huynh rằng việc bỏ khu vực tuyển sinh có thể tạo thêm sức ép lên một số trường có mức cạnh tranh cao, đặc biệt tại khu vực nội đô, đại diện Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội cho biết, thay đổi này không làm tăng áp lực thực chất.

Lý do là hệ thống tuyển sinh hiện nay vẫn có nhiều cơ chế điều tiết như chỉ tiêu tuyển sinh của từng trường, mức điểm chuẩn và quy định về chênh lệch điểm khi xét các nguyện vọng.

Dù không còn ràng buộc về khu vực tuyển sinh, mỗi trường trung học phổ thông công lập vẫn được giao chỉ tiêu tuyển sinh cố định. Nếu số lượng thí sinh đăng ký vào một trường tăng lên, điểm chuẩn của trường đó sẽ tự điều chỉnh tương ứng.

Những học sinh không đạt mức điểm chuẩn này sẽ tiếp tục được xét sang nguyện vọng tiếp theo theo quy định. Nhờ đó, cơ chế kết hợp giữa điểm thi và chỉ tiêu tuyển sinh vẫn là yếu tố quyết định, góp phần hạn chế tình trạng quá tải cục bộ tại một số trường.

Bên cạnh đó, quy định về độ chênh lệch điểm giữa các nguyện vọng tiếp tục được duy trì nhằm khuyến khích học sinh đăng ký nguyện vọng sát với năng lực của bản thân, đồng thời hạn chế việc nhiều thí sinh cùng tập trung đăng ký vào một số trường, nhất là các trường ở khu vực nội đô.

Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội khuyến nghị học sinh nên lựa chọn trường phù hợp với năng lực học tập và ưu tiên những trường gần nơi cư trú để thuận lợi cho việc học tập, đi lại.

Từ nay tới ngày thi, Sở lưu ý các nhà trường tăng cường công tác tư vấn, hướng nghiệp cho học sinh, giúp các em có thêm thông tin để lựa chọn con đường học tập phù hợp với năng lực và định hướng tương lai.

Gia đình cũng cần đồng hành, hỗ trợ học sinh trong quá trình đăng ký nguyện vọng, cân nhắc kỹ năng lực học tập, điều kiện đi lại và hoàn cảnh thực tế để giảm áp lực thi cử.

Thống Nhất