Hà Nội cải tạo, nâng cấp tổng thể hệ thống đê điều

Nhiều "điểm nghẽn" trên đê Hà Nội

Để hạn chế xe tải trọng lớn lưu thông trên đê hữu Hồng, Hà Nội đã cắm mốc một số đoạn đủ xe ô tô con và tải nhẹ lưu thông, tạo điểm nghẽn các phương tiện lớn. Ảnh: Kim Nhuệ

Tuyến đê hữu Hồng đi qua các xã Quảng Oai, Cổ Đô, Vật Lại là tuyến đê cấp I, giữ vai trò rất quan trọng trong hệ thống đê điều Hà Nội. Nhưng quan sát thực địa cho thấy, trên nhiều đoạn, mặt đê khá hẹp; nếu hai ô tô đi ngược chiều, cả hai xe đều phải giảm tốc độ rất chậm mới có thể tránh nhau an toàn. Cùng với đó, nhiều mố hạn chế tải trọng được đặt trên mặt đê khiến việc lưu thông thêm khó khăn.

Điều đáng lo hơn là những điểm thắt hẹp này không chỉ gây bất tiện cho giao thông thường ngày, mà còn có thể trở thành trở ngại trong tình huống khẩn cấp. Trò chuyện với phóng viên, ông Nguyễn Văn Mạnh, người dân xã Quảng Oai, cho biết có những mố giảm tải nhỏ đến mức xe chữa cháy khó đi qua. Theo ông Mạnh, may mắn là thời gian qua các khu dân cư ven đê chưa xảy ra vụ hỏa hoạn lớn cần huy động xe chữa cháy của thành phố.

Nhiều vị trí mặt đê hữu Hồng, đoạn xã Quảng Oai vừa nhỏ hẹp, vừa xuống cấp. Ảnh: Kim Nhuệ

Từ thực tế đó, chính quyền địa phương cũng đã có kiến nghị cụ thể. Chủ tịch UBND xã Quảng Oai Nguyễn Thị Nam cho biết, địa phương đã đề nghị cơ quan quản lý đê điều nghiên cứu tháo bỏ các mố hạn chế tải trọng, trước hết để phục vụ công tác chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi hơn cho phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn.

Trên tuyến hữu Hồng, đoạn qua các xã: Quảng Oai, Cổ Đô, Vật Lại tồn tại nhiều dốc lên xuống đê, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông. Ảnh: Kim Nhuệ

Không riêng Quảng Oai, nhiều địa phương ven đê ở khu vực Ba Vì cũ cũng chung mong muốn hệ thống đê được đầu tư đồng bộ hơn. Theo Hạt trưởng Hạt Quản lý đê số 1 Nguyễn Công Cường, đơn vị đang quản lý 2 tuyến đê. Trong đó, tuyến đê hữu Đà dài 9,7km, mặt đê rộng 5m, đi qua xã Bất Bạt; tuyến đê hữu Hồng dài 26,58km, mặt đê rộng 5m, đi qua các xã Vật Lại, Cổ Đô, Quảng Oai. Riêng tuyến hữu Hồng hiện có 6 mố giảm tải; trên cả 2 tuyến có hơn 1.000 dốc lên đê, nhiều dốc cao, thẳng, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cho người và phương tiện lưu thông.

Không riêng Ba Vì, nhiều tuyến đê trên địa bàn thành phố dù đã được đầu tư cải tạo, nâng cấp nhưng chủ yếu phục vụ nhiệm vụ chống lũ, chưa được đầu tư đồng bộ theo tiêu chuẩn vừa bảo đảm an toàn đê điều, vừa đáp ứng yêu cầu giao thông. Một số đoạn mặt cắt còn hẹp, kết cấu chưa thật sự đồng bộ, trong khi thời tiết ngày càng cực đoan, nhu cầu đi lại, kết nối dân cư, phát triển kinh tế - xã hội ngày càng lớn.

Nâng cấp để bảo vệ và phát triển

Hà Nội đã dành nhiều kinh phí đầu tư nhưng chủ yếu là cải tạo, xử lý sự cố, bảo đảm an toàn đê điều theo tiêu chuẩn chống lũ. Ảnh: Kim Nhuệ

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, thành phố hiện có tổng số 626,513km đê được phân cấp; ngoài ra còn có 43 tuyến đê bao, đê bối và đê chuyên dùng với tổng chiều dài 144,152km chưa được phân cấp công trình. Hệ thống này đã phát huy vai trò bảo vệ Thủ đô qua nhiều trận lũ lớn lịch sử. Tuy nhiên, cùng với quá trình đô thị hóa, yêu cầu phát triển giao thông, chỉnh trang không gian ven sông và tác động của biến đổi khí hậu, đòi hỏi đối với hệ thống đê điều hiện nay đã cao hơn rất nhiều so với trước đây.

Đáng chú ý, năm 2024 và 2025 liên tiếp xảy ra lũ đặc biệt lớn, lập mốc lũ lịch sử mới trên một số tuyến sông, làm tràn đê trên diện rộng và đẩy nguy cơ mất an toàn công trình lên rất cao. Trong khi đó, các tuyến đê cấp IV, cấp V và những tuyến chưa được phân cấp vẫn còn thiếu cao trình chống lũ từ 0,5m đến 2,1m theo quy hoạch, nên khi có lũ lớn vẫn phải tổ chức chống tràn.

Trao đổi với phóng viên, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Đình Hoa cho biết, triển khai Nghị quyết Đại hội Đảng bộ thành phố lần thứ XVIII, Sở đã trình thành phố kế hoạch tổng thể đầu tư nâng cấp hệ thống đê điều trên địa bàn Hà Nội. Mục tiêu không chỉ là bảo đảm an toàn phòng, chống thiên tai, mà còn từng bước hình thành hệ thống đê điều hiện đại, đồng bộ, phục vụ giao thông, chỉnh trang đô thị, cảnh quan ven sông và phát triển kinh tế, xã hội.

Đê tả Bùi làm nhiệm vụ chống lũ rừng ngang nhưng chưa đầu tư đồng bộ, liền tuyến. Ảnh: Kim Nhuệ

Theo đồng chí Nguyễn Đình Hoa, quan điểm xuyên suốt là bảo đảm an toàn phòng, chống lũ; đồng thời mở rộng tối đa mặt cắt, bảo đảm tối thiểu 2 làn xe, đồng bộ tải trọng xe, kết nối tối ưu hệ thống hạ tầng giao thông khu vực. Với các đoạn đê đi qua khu vực đô thị sẽ kết hợp chỉnh trang; còn các tuyến ngoài đô thị sẽ được đầu tư theo hướng vừa bảo đảm tiêu chuẩn đê, vừa đáp ứng yêu cầu giao thông, quản lý và ứng cứu hộ đê. Cùng với đó là gia cố nền đê, thân đê, mái đê; xử lý triệt để các điểm tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn như thẩm lậu, sạt trượt, đùn sủi; nâng cấp hệ thống kè, cống qua đê và công trình phụ trợ.

Định hướng này đặc biệt đáng chú ý với các tuyến đê ngoài đô thị như hữu Hồng, hữu Đà ở khu vực Ba Vì cũ, nơi nhu cầu đi lại đã vượt xa khả năng đáp ứng của mặt đê hiện hữu. Nếu được đầu tư đúng hướng, những bất cập mà người dân Quảng Oai, Cổ Đô, Vật Lại hay Bất Bạt đang cảm nhận sẽ có cơ hội được giải quyết từ gốc, thay vì xử lý chắp theo hình thức chắp vá, không quản được thì cấm.

Về nguồn lực, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội cho biết, năm 2026 thành phố dự kiến ưu tiên đầu tư khoảng 1.968 tỷ đồng; đồng thời tiếp tục triển khai các công trình giai đoạn 2021-2025 chưa thực hiện với kinh phí khoảng 3.476 tỷ đồng. Giai đoạn 2026-2030 dự kiến cần khoảng 16.303 tỷ đồng; giai đoạn sau năm 2030 khoảng 13.187 tỷ đồng. Những con số này cho thấy Hà Nội đang đặt vấn đề nâng cấp đê điều ở quy mô tổng thể, có lộ trình và có thứ tự ưu tiên rõ ràng.

Thực trạng trên nhiều tuyến đê hiện nay cho thấy, chủ trương cải tạo, nâng cấp tổng thể hệ thống đê điều Hà Nội là rất phù hợp trước yêu cầu ứng phó biến đổi khí hậu và nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong kỷ nguyên mới.

Kim Nhuệ