Hà Nội cần cơ chế đột phá trong đào tạo nhân lực chất lượng cao

Nhà trường đổi mới đào tạo, doanh nghiệp chủ động đặt hàng

- Thưa ông, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết 02-NQ/TW về phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới, trong đó có đề cập đến vấn đề đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Theo ông, để có nguồn nhân lực chất lượng cao cho nền kinh tế số, các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn Thủ đô cần phải làm gì?

- Muốn có nguồn nhân lực chất lượng cao, các trường phải đổi mới mạnh mẽ chương trình đào tạo phù hợp với nền kinh tế số. Đồng thời tích hợp kỹ năng số, dữ liệu, an ninh mạng vào chương trình của các ngành đào tạo có liên quan.

Tiến sĩ Hoàng Ngọc Vinh cho rằng Hà Nội cần thành lập Trung tâm Hỗ trợ đào tạo và cung ứng nhân lực để gắn kết nhà trường với doanh nghiệp. Ảnh: Trần Oanh

Điều quan trọng là nhà trường phải dạy theo hướng phát triển năng lực thực hành, năng lực làm việc thực tế, giải quyết vấn đề cũng như khả năng thích ứng. Đây là điều rất quan trọng, thay vì dạy cung cấp kiến thức một chiều và kiểm tra kiến thức như trước đây. Kể cả các môn như triết học, lý luận giáo dục đại cương cũng phải thay đổi phương pháp dạy học.

Không còn cách nào khác là các trường đại học, cao đẳng phải tổ chức đào tạo cho sinh viên qua dự án, thực hành, làm các bài tập vận dụng thực tế. Bên cạnh đó, hệ thống hóa, hiện đại hóa quản trị nhà trường. Mọi hoạt động như tuyển sinh cần cập nhật theo hướng công khai để làm rõ, nắm bắt nhu cầu thị trường, từ đó đào tạo ngành nghề phù hợp. Các trường có thể liên doanh, hợp tác với nhau để chia sẻ nguồn lực giảng viên, phòng thí nghiệm và cơ sở thực tập.

- Về phía các doanh nghiệp, cần thực hiện những giải pháp nào để có nguồn lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển, thưa ông?

- Thứ nhất, doanh nghiệp phải biết được yêu cầu của mình là đầu tư công nghệ gì, cần nhân lực có kỹ năng ra sao. Nếu doanh nghiệp không biết mình cần nhân lực như thế nào, nhà trường không thể đào tạo đúng nhu cầu. Doanh nghiệp nhỏ và vừa thường hạn chế về việc này.

Sinh viên Trường Cao đẳng nghề Công nghiệp Hà Nội tham gia Ngày hội việc làm năm 2026. Ảnh: Trần Oanh

Thứ hai là phải quán triệt Nghị quyết 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo. Hà Nội cần nhanh chóng có cơ chế tạo ra quỹ đào tạo tại chỗ cho doanh nghiệp vì hiện nay công nghệ thay đổi hàng ngày, hàng giờ, đặc biệt là công nghệ số.

Trong đó, cần quy định rõ nguyên tắc, cơ chế hoạt động và mục đích sử dụng quỹ. Ví dụ, doanh nghiệp dùng quỹ đó để đào tạo thường xuyên, kết hợp với nhà trường đặt hàng đào tạo gắn với đổi mới công nghệ và nhu cầu nhân lực của mình. Nếu doanh nghiệp thấy chương trình đào tạo của trường đại học chưa gắn với quy trình công nghệ của mình thì có thể tham gia soạn chương trình hoặc đưa chuyên gia vào giảng dạy. Khi doanh nghiệp ứng dụng AI thì phải xây dựng văn hóa học tập suốt đời cho người lao động.

Doanh nghiệp là "đồng tác giả" đào tạo nhân lực chất lượng cao

- Để sự hợp tác đi vào thực chất, mang lại hiệu quả cao, nhà trường và doanh nghiệp cần có những hành động cụ thể nào trong quá trình đào tạo?

- Doanh nghiệp phải là "đồng tác giả" trong thiết kế chương trình, thậm chí tham gia đánh giá đầu ra của sinh viên. Ví dụ hiện nay Bộ Giáo dục và Đào tạo chuẩn bị xây dựng khung trình độ quốc gia, doanh nghiệp phải có góp ý chuẩn đầu ra. Kể cả các trường đang tuyển sinh, đại diện doanh nghiệp thông qua Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phải có tiếng nói góp ý.

Các trường cao đẳng, đại học đổi mới chương trình đào tạo, tích hợp kỹ năng số, bố trí cho sinh viên thực hành để có nguồn nhân lực chất lượng cao. Ảnh: HNIVC

Bên cạnh đó, doanh nghiệp cử chuyên gia đến nhà trường giảng dạy; giảng viên của trường đến doanh nghiệp để chia sẻ kiến thức và học tập kinh nghiệm thực tế. Nhà trường luôn luôn cập nhật dữ liệu, phải biết doanh nghiệp cần gì để đáp ứng.

- Thưa ông, thực tế hiện nay việc kết nối cung - cầu lao động vẫn có khoảng trống. Hà Nội cần phải có chính sách đầu tư như thế nào để hỗ trợ cho các trường đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trong nền kinh tế?

- Hà Nội đã có đầu tư cho các trường nhưng phải xác định rõ nhu cầu để đặt hàng đào tạo số lượng bao nhiêu và kết quả đầu ra thế nào. Ví dụ, Hà Nội đặt hàng các trường đào tạo nhân lực AI, dữ liệu an ninh mạng, logistics số, tài chính số, quản trị nguồn nhân lực số. Bên cạnh đó, Hà Nội cần đầu tư hạ tầng cho các trường dùng chung và có cơ chế hợp tác giữa trường đại học với các trường nghề.

Người lao động được cán bộ Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội tư vấn, giới thiệu việc làm. Ảnh: Trần Oanh

Một điều rất quan trọng là làm sao kết nối được các trường đại học ở Hà Nội, làm việc với UBND thành phố. Theo đó, các sở, ngành đặt hàng, đưa nhu cầu cho các trường và ngược lại, các trường có kiến nghị thì UBND thành phố và các sở, ngành đáp ứng. Ví dụ như vừa rồi thành phố Hồ Chí Minh đã đặt hàng các trường đại học trên địa bàn, tập trung vào 2 yêu cầu cấp bách là nguồn nhân lực chất lượng cao và đưa khoa học công nghệ vào đời sống thực chất.

Hà Nội nên có một Trung tâm Hỗ trợ đào tạo và cung ứng nhân lực. Đây là khâu trung gian kết nối cung cầu nguồn nhân lực chất lượng cao. Hiện nay Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội chủ yếu tư vấn, giới thiệu việc làm cho người làm thủ tục hưởng bảo hiểm thất nghiệp. Để có sự chủ động, trung tâm nên hoạt động theo hướng cung cấp thông tin giữa cung và cầu (nhà trường và doanh nghiệp). Đồng thời, trung tâm là nơi tiếp nhận đơn đặt hàng của doanh nghiệp và cung cấp dữ liệu cho các trường.

Với những giải pháp đồng bộ, Hà Nội hoàn toàn có thể kỳ vọng đột phá trong việc xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển của Thủ đô trong kỷ nguyên mới.

- Xin trân trọng cảm ơn ông!