Hà Nội chuyển mình cùng nông nghiệp xanh

Nhiều mô hình nho Hạ Đen cho hiệu quả kinh tế cao tại Hà Nội.

Chuyển từ sản xuất thuần túy sang kinh tế đa giá trị

Dưới những mái che đồng bộ và hệ thống tưới tự động hiện đại tại xã Thạch Thất, 3,5 ha nho hạ đen, nho sữa và nho hoàng đế của Hợp tác xã Du lịch và Dịch vụ nông nghiệp xanh đang vào vụ thu hoạch. Không chỉ cung ứng ra thị trường từ 10 đến 15 tấn nông sản chất lượng cao mỗi năm, vườn nho còn trở điểm đến du lịch sinh thái hấp dẫn, mang lại doanh thu hàng tỷ đồng. Giám đốc Hợp tác xã Nguyễn Ngọc Quang chia sẻ rằng việc ứng dụng đồng bộ khoa học kỹ thuật trong toàn bộ quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP giúp bảo đảm an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường, đồng thời nâng cao rõ rệt sức cạnh tranh của nông sản Thủ đô. Mô hình thành công này là minh chứng sinh động cho thấy nông nghiệp hiện đại không chỉ dừng lại ở sản xuất thuần túy mà đang chuyển mạnh sang kinh tế nông nghiệp đa giá trị, gắn canh tác với dịch vụ, trải nghiệm và bảo vệ sinh thái.

Không chỉ riêng Thạch Thất, tư duy sản xuất xanh đang dần lan tỏa và trở thành hướng đi chung của nhiều địa phương trên địa bàn Hà Nội. Thành phố từng bước tháo gỡ rào cản, thay đổi phương thức sản xuất cũ bằng việc đẩy mạnh ứng dụng phân bón hữu cơ, vi sinh, mở rộng diện tích đạt chuẩn VietGAP, GlobalGAP và đầu tư hạ tầng tự động hóa. Đánh giá về sự thay đổi mang tính hệ thống này, PGS.TS Đào Thế Anh, Chủ tịch Hội Khoa học phát triển nông thôn Việt Nam nhấn mạnh: "Ngành nông nghiệp hiện nay phải đồng thời thực hiện ba mục tiêu lớn là bảo đảm an ninh lương thực, nâng cao thu nhập cho người dân và giảm tác động tiêu cực đến môi trường... Chuyển đổi xanh không chỉ dừng lại ở việc giảm sử dụng vật tư nông nghiệp hay phát triển sản phẩm hữu cơ mà cần tái tổ chức toàn bộ hệ thống sản xuất theo hướng sử dụng hiệu quả tài nguyên, tăng khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu và tạo ra giá trị gia tăng bền vững." Nhằm tạo động lực cho sự chuyển dịch này, Nghị quyết số 53/2025/NQ-HĐND ngày 26-11-2025 của HĐND thành phố Hà Nội đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển chuỗi giá trị nông sản xanh, khuyến khích các hợp tác xã, doanh nghiệp và nông dân mạnh dạn đổi mới công nghệ.

Mô hình trồng nho kết hợp với du lịch tại xã Thạch Thất cho giá trị kinh tế cao. Ảnh: Quang Ngọc

Nhân rộng những vùng kinh tế xanh thích ứng biến đổi khí hậu

Sự chuyển dịch từ chính sách đến hành động đang tiếp tục mang lại những kết quả cụ thể trên đồng ruộng Hà Nội. Tại xã Ứng Hòa, địa phương đã chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu bằng cách chuyển đổi các vùng đất trũng ngập, canh tác lúa kém hiệu quả sang mô hình trồng 10 ha sen Bách Diệp và sen Mặt Bằng, những giống cây chịu thổ nhưỡng khó, chống chịu sâu bệnh tốt. Đồng thời, mô hình trồng lúa giảm phát thải cũng được triển khai nhờ quy trình canh tác tiết kiệm nước, giảm vật tư hóa học, hướng tới đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế để bán tín chỉ carbon. Sự thay đổi này không chỉ mang lại sức sống mới cho những vùng đất khó mà còn nâng cao rõ rệt hiệu quả kinh tế, với năng suất sen bình quân đạt 30.000 bông hoa và 2.200 kg hạt tươi mỗi hecta. Đánh giá về hướng đi này, ông Nguyễn Đức Bình, Chủ tịch UBND xã Ứng Hòa khẳng định: "Mô hình bước đầu mang lại hiệu quả tích cực, phù hợp với định hướng tái cơ cấu ngành nông nghiệp và chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên các vùng đất trũng. Qua đó góp phần phát triển nông nghiệp thích ứng với biến đổi khí hậu, bảo vệ môi trường và đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường."

Ảnh minh họa

Cùng chung quyết tâm đó, xã Hồng Sơn cũng đang tập trung giải bài toán môi trường làng nghề và nguy cơ bỏ hoang đất nông nghiệp do đô thị hóa. Địa phương chủ động quy hoạch vùng nguyên liệu sạch, hoàn thiện hạ tầng xử lý chất thải cho làng nghề dệt Phùng Xá, đồng thời tích tụ đất đai phát triển trang trại công nghệ cao Terrasol Farm Life quy mô gần 12 ha đạt chuẩn GlobalGAP. Khái quát về lộ trình chuyển đổi của địa phương, ông Ngô Quốc Ca, Chủ tịch UBND xã Hồng Sơn nhấn mạnh: "Chuyển đổi xanh ở Hồng Sơn phải bắt đầu từ những việc cụ thể: Làm sạch môi trường làng nghề, phát triển vùng nguyên liệu, nhân rộng mô hình nông nghiệp công nghệ cao, khai thác ao hồ, cảnh quan gắn với du lịch sinh thái, trải nghiệm. Phát triển kinh tế phải đi cùng bảo vệ môi trường, giữ bản sắc và nâng cao chất lượng sống của người dân. Đó là nền tảng để Hồng Sơn xây dựng vùng kinh tế xanh bền vững."

Nông dân xã Hồng Sơn chăm sóc rau màu tại trang trại Terrasol Farm Life.

Động lực bứt phá từ khoa học công nghệ và liên kết chuỗi

Từ hiệu quả của các mô hình thực tiễn tại Thạch Thất, Ứng Hòa hay Hồng Sơn cho thấy, hành trình xây dựng nền nông nghiệp xanh của Thủ đô không phải là kết quả của những giải pháp ngắn hạn, mà cần một chiến lược lâu dài. Đánh giá về tầm nhìn này, Nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan cho rằng, khoa học và công nghệ chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được triển khai trong chuỗi giá trị có sự liên kết chặt chẽ giữa nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp chế biến và hệ thống phân phối. Việc phát triển công nghiệp chế biến, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường sẽ quyết định khả năng gia tăng giá trị của nông sản. Do đó, Hà Nội cần tiếp tục tháo gỡ rào cản về tích tụ đất đai để hình thành những vùng sản xuất hàng hóa quy mô lớn, tạo thuận lợi cho ứng dụng công nghệ hiện đại.

Đồng hành cùng các địa phương, ông Tạ Văn Tường, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội cho biết, Thành phố sẽ tiếp tục nghiên cứu, ứng dụng công nghệ tiên tiến vào toàn bộ chuỗi sản xuất nhằm nâng cao năng suất và giá trị nông sản. Cùng với đó, các chính sách tín dụng ưu đãi cho mô hình xanh và việc đầu tư hạ tầng đồng bộ, từ thủy lợi, giao thông nội đồng đến hạ tầng số sẽ tiếp tục được hoàn thiện. Sự đồng hành của chính quyền và tinh thần chủ động của người dân đang tạo nền tảng vững chắc để nông nghiệp Thủ đô chuyển mình, hướng tới một nền nông nghiệp sinh thái, hiện đại và phát triển bền vững.