Hà Nội: Đề nghị chuyển Cơ quan điều tra xem xét các sai phạm tại 4 mỏ cát và đá

Sử dụng đất sai mục đích, không hoàn thổ, phục hồi môi trường

Thanh tra TP Hà Nội vừa công khai kết luận thanh tra chuyên đề về công tác quản lý, thăm dò, khảo sát, quy hoạch, cấp phép, khai thác, vận chuyển đối với các mỏ vật liệu xây dựng trên địa bàn TP Hà Nội thời kỳ từ năm 2019 đến tháng 6/2024.

Theo đó, đoàn thanh tra của Thanh tra TP đã thanh tra xác suất 4 mỏ vật liệu xây dựng (VLXD) gồm: Mỏ khai thác đá bazan tại xã Hòa Thạch, huyện Quốc Oai trước đây (nay là xã Phú Cát) do Công ty TNHH Xây dựng và sản xuất VLXD Hà Tây là Chủ đầu tư Dự án;

Mỏ khai thác đá bazan tại xã Đông Xuân, huyện Quốc Oai trước đây (nay là xã Yên Xuân) do Công ty CP Đầu tư phát triển hạ tầng Vinaconex là Chủ đầu tư Dự án;

Mỏ khai thác cát tại xã Liên Hồng và xã Hồng Hà, huyện Đan Phượng trước đây (nay là xã Ô Diên) do Công ty CP tư vấn và đầu tư Hàng Hải là Chủ đầu tư Dự án;

Mỏ khai thác cát tại xã Thạch Đà, huyện Mê Linh trước đây (nay là xã Yên Lãng) do Tổng Công xây dựng Trường Sơn là Chủ đầu tư.

Qua thanh tra, Đoàn thanh tra TP Hà Nội thấy có một số các sai phạm.

Cụ thể, sử dụng đất sai mục đích cho đơn vị khác thuê để làm bãi chứa và sản xuất vật liệu xây dựng; xây dựng trạm trộn bê tông không có giấy phép xây dựng, giấy phép bảo vệ môi trường, gây ô nhiễm môi trường

Bên cạnh đó, chưa nộp tiền cấp quyền khai thác khoáng sản đối với trữ lượng đã khai thác; áp dụng sai mức thu phí bảo vệ môi trường; Kê khai và nộp thiếu số phí bảo vệ môi trường, thuế Tài nguyên, phí cải tạo, phục hồi môi trường…

Không lưu giữ đầy đủ hồ sơ tài liệu liên quan đến việc thăm dò khoáng sản dẫn đến không có cơ sở để xác định trữ lượng mỏ đá do Công ty thăm dò trữ lượng; không khai thác trong giai đoạn dài; không lắp đặt trạm cân dẫn đến không có cơ sở để xác định khối lượng khai thác; Bản đồ kết thúc khai thác mỏ không thể hiện các cao trình hiện trạng theo mặt cắt tuyến … dẫn đến không có cơ sở để đánh giá trữ lượng khoáng sản; không có hồ sơ, bản vẽ, sổ sách theo dõi, thống kê sản lượng khai thác thực tế;

Khai thác cát trên địa bàn xã Thạch Đà, huyện Mê Linh cũ

Không thực hiện việc hoàn thổ, không phục hồi môi trường, không thực hiện các thủ tục đóng cửa mỏ trình cấp có thẩm quyền phê duyệt và có dấu hiệu thu lợi bất chính từ hành vi trên;

Đề xuất thăm dò khoáng sản cho đơn vị không có ngành nghề thăm dò khoáng sản; tổ chức thực hiện dự án chưa bảo đảm tiến độ theo giấy phép được cấp; tổ chức xây dựng, sử dụng hạng mục phục vụ khai thác khoáng sản ngoài phạm vi đất được Nhà nước cho thuê; thay đổi phương thức vận chuyển so với hồ sơ được phê duyệt;

Khai thác quá phạm vi cho phép; thực hiện phương án khai thác không đúng hồ sơ đăng ký khu vực, công suất, khối lượng, phương pháp, thiết bị, kế hoạch và bảo vệ môi trường trong khai thác cát làm vật liệu san lấp…

Kiến nghị kiểm điểm lãnh đạo một loạt Sở ngành, địa phương

Tại Kết luận này, Thanh tra TP kiến nghị, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sớm ban hành quy định hướng dẫn cụ thể việc thực hiện nộp tiền cấp quyền khai thác khoáng sản đối với các đơn vị kéo dài nợ tiền cấp quyền khai thác khoáng sản đối với các trường hợp: Giấy phép khai thác khoáng sản hết hạn tuy nhiên trữ lượng khoáng sản vẫn còn nhưng không được cơ quan thẩm quyền cho phép gia hạn giấy phép;

Giấy phép khai thác khoáng sản đã hết hiệu lực nhưng chưa hoạt động khai thác do chưa hoàn thiện thủ tục liên quan hoặc không tiếp tục triển khai Dự án khai thác khoáng sản.

Hướng dẫn, quy định cụ thể đối với trường hợp đơn vị có giấy phép khai thác khoáng sản hết hiệu lực không có khả năng thực hiện thủ tục đóng cửa mỏ và các trường hợp không phải lập Đề án đóng cửa mỏ để thực hiện thủ tục đóng cửa mỏ để tránh tình trạng tổ chức, cá nhân trốn tránh trách nhiệm sau khi Giấy phép khai thác khoáng sản hết hiệu lực.

Bên cạnh đó, Thanh tra TP cũng kiến nghị UBND TP chỉ đạo Sở Tài nguyên và Môi trường (nay là Sở Nông nghiệp và Môi trường) kiểm điểm đối với lãnh đạo Sở; Kiểm điểm trách nhiệm đối với Trưởng, Phó phòng Khoáng sản trong việc tham mưu ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản quản lý khoáng sản chưa đầy đủ, chưa kịp thời theo dõi, đôn đốc các mỏ được cấp phép nhưng chậm hoặc không đưa vào khai thác, chưa quản lý chặt chẽ nghĩa vụ tài chính; trong việc tham mưu tổ chức thực hiện quy hoạch khoáng sản chưa hiệu quả;

Chậm rà soát, điều chỉnh quy hoạch; chưa tham mưu xử lý dứt điểm các mỏ hết hạn giấy phép nhưng chưa đóng cửa mỏ; kiểm tra, rà soát và xử lý theo quy định của pháp luật (cần thiết thì thu hồi theo quy định) đối với 7 mỏ đang dừng, tạm dừng hoạt động.

Sở Giao thông Vận tải (nay là Sở Xây dựng), Cục thuế thành phố (nay là Thuế TP Hà Nội) kiểm điểm trong công tác quản lý vận chuyển khoáng sản; chậm rà soát, theo dõi, đôn đốc nghĩa vụ tài chính chưa chặt chẽ, để phát sinh nợ đọng lớn.

UBND các huyện, xã (nay là UBND các xã có 17 mỏ được cấp phép) kiểm điểm trách nhiệm trong việc chưa thực hiện đầy đủ trách nhiệm quản lý Nhà nước đối với hoạt động khoáng sản trên địa bàn; do buông lỏng quản lý, chưa tăng cường kiểm tra, giám sát, chưa kiên quyết xử lý hoặc kiến nghị xử lý các mỏ chậm triển khai, mỏ hết hạn, mỏ vi phạm quy định, mỏ dừng, tạm dừng hoạt động.

Đồng thời, chuyển cơ quan điều tra xem xét, xử lý theo quy định đối với các sai phạm xảy ra trong thời gian dài, có tính hệ thống, gây thất thoát lớn tài nguyên và ngân sách nhà nước tại 4 đơn vị tham gia thực hiện hoạt động khoáng sản, vận chuyển khoáng sản VLXD được thanh tra xác suất.