ĐBQH tỉnh Nghệ An: Đô thị phát triển phải an toàn, thông minh, có khả năng chống chịu

Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khóa XVI bước vào ngày làm việc thứ 9, thảo luận các dự án luật, nghị quyết. Ảnh: Viết Chung

Sáng 11/8, tiếp tục Chương trình Kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất, Quốc hội khoá XVI, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, các đại biểu Quốc hội thảo luận tại hội trường về Dự án Luật Phát triển đô thị.

Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An dự kỳ họp có các đồng chí: Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh Đoàn Minh Huấn; Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Nguyễn Khắc Thận, cùng các đại biểu trong đoàn.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định điều hành phiên họp. Ảnh: Viết Chung

Đề nghị coi y tế là một cấu phần của hạ tầng đô thị

Thảo luận về Dự án Luật Phát triển đô thị, đại biểu Lê Thị Hoài Chung (Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An) cho rằng, Việt Nam đang bước vào giai đoạn đô thị hóa nhanh, các đô thị ngày càng trở thành động lực của tăng trưởng kinh tế, đổi mới sáng tạo và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Tuy nhiên, quá trình phát triển cũng đặt ra nhiều vấn đề như quá tải hạ tầng, ùn tắc giao thông, ngập úng, ô nhiễm môi trường, thiếu không gian công cộng và chênh lệch trong tiếp cận các dịch vụ thiết yếu.

Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An dự Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khóa XVI. Ảnh: Viết Chung

Tán thành cao với sự cần thiết ban hành Luật Phát triển đô thị, đại biểu Lê Thị Hoài Chung cho rằng, đây là yêu cầu khách quan, cấp thiết nhằm tạo khung pháp lý thống nhất, có tầm nhìn; đồng thời là cơ sở để đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, xác định rõ trách nhiệm và phát huy tính chủ động của chính quyền đô thị.

Theo đại biểu, phát triển đô thị không chỉ hướng tới tính bền vững mà còn phải bảo đảm an toàn, thông minh, bao trùm, có khả năng chống chịu, lấy con người và chất lượng cuộc sống làm trung tâm.

Từ thực tiễn công tác trong lĩnh vực y tế, đại biểu Lê Thị Hoài Chung đề nghị không chỉ xem y tế là một nhóm dịch vụ an sinh xã hội mà cần xác định đây là cấu phần thiết yếu của hạ tầng đô thị, có vai trò quan trọng trong bảo đảm chất lượng cuộc sống người dân.

Đại biểu đề nghị quy hoạch đô thị phải bảo đảm người dân được tiếp cận công bằng, thuận tiện, kịp thời và có chất lượng với các dịch vụ chăm sóc sức khỏe; đồng thời tăng cường năng lực y tế dự phòng, cấp cứu ngoại viện, phòng chống dịch bệnh, ứng phó với thảm họa và các tình huống y tế khẩn cấp.

Đại biểu Lê Thị Hoài Chung (Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An) phát biểu tại phiên thảo luận. Ảnh: Viết Chung

Về quy hoạch thành phố, cần phân bố mạng lưới cơ sở y tế phù hợp với quy mô, mật độ và sự phân bố dân cư, tốc độ đô thị hóa, đặc điểm địa bàn và nhu cầu chăm sóc sức khỏe. Đặc biệt, cần quy hoạch đồng bộ mạng lưới cấp cứu ngoại viện, các điểm cấp cứu, phương tiện vận chuyển và hệ thống điều phối cấp cứu thông minh gắn với quy hoạch giao thông đô thị.

Đại biểu Lê Thị Hoài Chung đề xuất nghiên cứu xây dựng một đầu số cấp cứu ngắn, dễ nhớ để khi người dân gọi, hệ thống có thể xác định vị trí, lựa chọn điểm cấp cứu và phương tiện gần nhất. Đối với các trường hợp cấp cứu đột quỵ, nhồi máu cơ tim, chấn thương nặng hay vận chuyển mô, tạng, mỗi phút đều có ý nghĩa quyết định.

Trong khi đó, tại các đô thị lớn, ùn tắc giao thông vẫn có thể làm mất thời gian vàng của người bệnh, ngay cả khi xe cấp cứu đã bật còi và đèn ưu tiên. Vì vậy, quy hoạch đô thị cần tính đến hành lang ưu tiên, khả năng tiếp cận và kết nối giao thông dành cho cấp cứu y tế và các tình huống khẩn cấp khác.

Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An dự Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khóa XVI. Ảnh: Viết Chung

Đại biểu Lê Thị Hoài Chung cũng đề nghị bổ sung Bộ Y tế vào cơ chế tham gia, cho ý kiến chuyên môn trong quá trình lập và điều chỉnh quy hoạch, bảo đảm sự thống nhất giữa quy hoạch đô thị và quy hoạch ngành Y tế. Về nguyên tắc đầu tư xây dựng, tái thiết đô thị, đại biểu đề nghị bổ sung yêu cầu phát triển đô thị thích ứng với già hóa dân số, bảo đảm khả năng tiếp cận dịch vụ y tế và năng lực ứng phó với các tình huống y tế khẩn cấp, dịch bệnh, thảm họa.

Đô thị tương lai cần thân thiện với người cao tuổi, người khuyết tật và các nhóm dễ bị tổn thương; bảo đảm giao thông thuận tiện, không gian công cộng an toàn, nhà ở phù hợp và khả năng tiếp cận các cơ sở y tế, dịch vụ xã hội.

Bảo đảm yêu cầu quốc phòng, an ninh trong phát triển đô thị

Đánh giá cao nỗ lực của Ban soạn thảo trong việc tiếp thu, chỉnh lý Dự thảo Luật Phát triển đô thị, đại biểu Thiếu tướng Ngô Nam Cường (Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An) cho rằng, luật phải tạo được hành lang pháp lý đủ mạnh để đô thị thực sự trở thành động lực phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời, bảo đảm tính khả thi, nhất là trong điều kiện đẩy mạnh phân cấp, phân quyền.

Đại biểu Thiếu tướng Ngô Nam Cường (Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An) phát biểu tại phiên thảo luận. Ảnh: Viết Chung

Từ góc độ quốc phòng, an ninh, đại biểu Ngô Nam Cường tập trung góp ý 2 vấn đề. Thứ nhất, về công trình đô thị lưỡng dụng tại Điều 11, dự thảo quy định “ưu tiên các công trình có tính lưỡng dụng”. Đại biểu cho rằng, đây là chủ trương đúng, nhưng nếu chỉ dừng ở mức “ưu tiên” mà chưa có tiêu chuẩn kỹ thuật và cơ chế kinh tế đi kèm thì khó triển khai trong thực tiễn.

Đối với các công trình ngầm, công trình tầm thấp, tầm cao hoặc công trình có khả năng chuyển đổi công năng phục vụ quốc phòng, an ninh, cần có quy chuẩn thống nhất để địa phương có căn cứ yêu cầu chủ đầu tư tích hợp các yêu cầu lưỡng dụng ngay từ khâu thiết kế.

Đại biểu Ngô Nam Cường đề nghị xem công trình đô thị lưỡng dụng là một bộ phận của hạ tầng chiến lược quốc gia. Trong thời bình, các công trình phục vụ giao thông, thương mại, dân sinh; khi có tình huống quốc phòng, an ninh có thể nhanh chóng chuyển đổi để phục vụ chỉ huy, trú ẩn, hậu cần, y tế và các nhiệm vụ cần thiết.

Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An dự Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khóa XVI. Ảnh: Viết Chung

Theo đó, đại biểu đề nghị giao Chính phủ xây dựng, ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về công trình đô thị lưỡng dụng, quy định rõ yêu cầu đối với công trình ngầm, tầm thấp, tầm cao làm căn cứ thẩm định, phê duyệt dự án. Đồng thời, nghiên cứu thể chế hóa các cơ chế ưu đãi đối với những dự án đáp ứng tiêu chuẩn lưỡng dụng về quốc phòng, an ninh.

“Muốn xã hội hóa hạ tầng lưỡng dụng, không thể chỉ đặt ra nghĩa vụ; phải thiết kế cơ chế để nhà đầu tư thấy rõ lợi ích khi cùng Nhà nước đầu tư cho quốc phòng, an ninh”, đại biểu Ngô Nam Cường nhấn mạnh.

Thứ hai, về kiểm soát an ninh chiến lược và vai trò của Bộ Tư lệnh Quân khu tại Điều 11 và Điều 43, đại biểu cho rằng, dự thảo cần làm rõ hơn cơ chế kiểm soát quốc phòng, an ninh ngay từ giai đoạn lập và điều chỉnh quy hoạch đô thị, nhất là tại những địa bàn có vị trí địa lý chiến lược quan trọng.

Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An dự Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khóa XVI. Ảnh: Khánh Duy

Theo đại biểu Ngô Nam Cường, Bộ Tư lệnh Quân khu là cơ quan trực tiếp nắm thế bố trí quân sự, khu vực phòng thủ, địa hình tác chiến và những yêu cầu cụ thể về quốc phòng, an ninh trên địa bàn. Vì vậy, việc tham gia ý kiến ngay từ khi lập, điều chỉnh quy hoạch sẽ giúp nhận diện và xử lý sớm các nguy cơ, nhất là đối với không gian ngầm, tầm thấp, tầm cao và những khu vực có vị trí chiến lược.

Đại biểu đề nghị nghiên cứu sửa điểm a khoản 3 Điều 11 theo hướng quy định việc lập, điều chỉnh quy hoạch không gian ngầm, tầm thấp, tầm cao tại đô thị cấp I và đô thị đặc biệt phải bảo đảm yêu cầu quốc phòng, an ninh; đồng thời có ý kiến của Bộ Quốc phòng, Bộ Công an và Bộ Tư lệnh Quân khu theo chức năng, nhiệm vụ và phân cấp quản lý.

Cùng với đó, bổ sung tại Điều 43 cơ chế rà soát, thẩm định về quốc phòng, an ninh đối với các dự án đô thị tại địa bàn biên giới, ven biển, hải đảo, khu kinh tế đặc biệt và các khu vực có vị trí địa lý chiến lược quan trọng. Việc rà soát cần được thực hiện ngay từ giai đoạn lập và phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch, thay vì chờ đến khi dự án đã đi sâu vào các bước triển khai mới xem xét.

Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khóa XVI bước vào ngày làm việc thứ 9. Ảnh: Viết Chung

Theo Thiếu tướng Ngô Nam Cường, đô thị không chỉ là không gian phát triển kinh tế mà còn là không gian chiến lược của quốc gia. Phát triển kinh tế tạo ra tiềm lực cho quốc phòng; quốc phòng, an ninh vững chắc tạo môi trường ổn định để phát triển kinh tế - xã hội.

Đại biểu đề nghị Ban soạn thảo tiếp tục hoàn thiện dự thảo theo hướng kết hợp chặt chẽ giữa phát triển đô thị với bảo đảm quốc phòng, an ninh; trong đó, cần có cơ chế thực chất cho công trình lưỡng dụng và cơ chế kiểm soát an ninh chiến lược ngay từ khâu quy hoạch. “Bứt phá về thể chế phát triển đô thị không thể đánh đổi bằng việc nới lỏng kiểm soát an ninh chiến lược”.

Mỗi quyết định quy hoạch hôm nay không chỉ quyết định diện mạo đô thị trong nhiều thập kỷ tới mà còn phải tính đến khả năng thích ứng, chuyển đổi và phục vụ nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc khi cần thiết.