Hà Nội: Đình Vân Cốc ở xã Phúc Lộc được công nhận là điểm du lịch di tích

Đình Vân Cốc - điểm du lịch di tích. (Nguồn: Trang thông tin điện tử xã Phúc Lộc, thành phố Hà Nội)

Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân thành phố Vũ Thu Hà vừa ký ban hành Quyết định số 5518/QĐ-UBND ngày 5/10/2026 về việc công nhận Điểm du lịch di tích đình Vân Cốc, xã Phúc Lộc, thành phố Hà Nội.

Theo Quyết định, điểm du lịch di tích đình Vân Cốc có địa chỉ tại xã Phúc Lộc do Ủy ban Nhân dân xã Phúc Lộc là tổ chức quản lý. Ủy ban Nhân dân xã Phúc Lộc có trách nhiệm thực hiện tổ chức quản lý, khai thác và đầu tư xây dựng điểm du lịch theo đúng quy định của Luật Du lịch và các văn bản pháp luật liên quan.

Theo Ủy ban Nhân dân xã Phúc Lộc, đình Vân Cốc xưa có tên là đình Vân Thủy, thuộc xã Vân Cốc, tổng Vĩnh Phúc, huyện Phúc Thọ cũ (nay thuộc xã Phúc Lộc, thành phố Hà Nội).

Năm Tự Đức thứ 33 (1880), đất Tổng Cốc lở bồi sang bờ nam sông Hồng nên người dân nơi đây đã lập làng thành tổng Vân Cốc. Trước kia, ngôi đình cổ này do ba xã (Vân Nam, Vân Phúc, Vân Hà) quản lý nhưng vị trí tọa lạc của ngôi đình lại nằm trên làng Vĩnh Thọ, xã Vân Phúc.

Đình Vân Cốc thờ 3 vị Thành Hoàng làng là bà Phùng Thị Ả Tú, Phùng Thị Ả Huyền và Hoàng Thượng Cát - ba vị nữ tướng dưới chiếu của Hai Bà Trưng.

Sự tích kể rằng xưa kia ở làng Vân Thủy, tổng Nhật Chiêu, huyện Bạch Hạc, phủ Vĩnh Tường, trấn Sơn Tây có ông Phùng Liệt, vợ là Phạm Thị Tự sinh được hai người con gái tên là Phùng Thị Ả Tú và Phùng Thị Ả Huyền vào ngày mùng sáu tháng Giêng và ngày 15 tháng Tám âm lịch.

Ngày ấy, tại làng láng giềng Nhật Chiểu, xã Liên Châu, huyện Vĩnh Lạc, tỉnh Vĩnh Phúc có ông Hoàng Xuân Hy, vợ là Phạm Thị Chỉ sinh được người con gái tên là Hoàng Thượng Cát.

Ba người con gái này vốn bản tính thông minh, khỏe mạnh, lại có tài thao lược, văn võ song toàn, đương thời không ai sánh kịp. Đứng trước hận thù mất nước do sự cai trị hà khắc của Thái thú Tô Định, ba bà đau đáu một lòng tìm kế giúp nước phù dân, những mong dành lại độc lập cho đất nước.

Mùa Xuân năm 40, Hai Bà Trưng dựng cờ khởi nghĩa và lập đàn tràng mật đảo tại cửa sông Hát và truyền hịch đi khắp nơi kêu gọi người tài giỏi hưởng ứng cuộc khởi nghĩa. Ba bà đã chiêu mộ được nhiều người, luyện tập cung kiếm võ nghệ rồi vượt sông sang Hát Môn tụ cờ bái yết Hai Bà Trưng, nguyện một lòng vì nước.

Sau khi xuất quân, với khí thế như chẻ tre, Hai Bà Trưng cùng nghĩa quân tiến đánh quân Tô Định, thu lại 65 thành và định đô tại Mê Linh.

Sau ba năm, nhà Hán sai Mã Viện đem 5 vạn quân sang Giao Chỉ đánh báo thù. Trong trận chiến không cân sức, Hai Bà Trưng phải lui quân về vùng Cẩm Khê. Nhưng vì thế giặc mạnh nên Hai Bà đã tuẫn tiết tại cửa sông Hát. Các tướng lĩnh đều chống trả quyết liệt nhưng không ngăn chặn được bước tiến của quân giặc.

Ngày 6/3 âm lịch, ba bà cũng hy sinh. Để tưởng nhớ công lao và chí khí của ba bà, nhân dân nơi đây đã lập đền miếu phụng thờ.

Đình Vân Cốc không chỉ là nơi thể hiện tín ngưỡng của người dân Tổng Cốc, là một biểu tượng văn hóa, một niềm tự hào của người dân Phúc Lộc nói riêng và Hà Nội nói chung. Ngày nay Đình còn trở thành nơi sinh hoạt văn hóa của nhân dân, là nơi lưu giữ một phần hồn quê Vân Cốc, lưu giữ niềm tự hào về truyền thống yêu nước của mỗi người dân nơi đây, là cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, giữa truyền thống và hiện đại.

Theo Ủy ban Nhân dân xã Phúc Lộc, đình Vân Cốc hiện nay tọa lạc trong một không gian thoáng đãng, xung quanh trồng nhiều cây lưu niên tạo phong cảnh hài hòa.

Người dân địa phương cho biết đình được xây dựng từ rất lâu đời nhưng do tiêu thổ kháng chiến nên không giữ được những dáng vẻ như thời khởi dựng. Đình nhìn theo hướng đông nam, bao gồm các hạng mục: nghi môn, đại bái và hậu cung.

Lễ hội truyền thống đình Vân Cốc là lễ hội vùng để nhân dân bày tỏ lòng thành kính, biết ơn đến các vị thành hoàng làng có công giúp dân đánh giặc, giữ nước, qua đó, bày tỏ ước vọng của nhân dân cho một năm mới mưa thuận gió hòa, sức khỏe và bình an cho mọi gia đình.

Lễ hội Đình Vân Cốc hằng năm diễn ra trong 4 ngày từ ngày 12-15 tháng Giêng với các hoạt động tế lễ giao lưu văn nghệ, thể dục thể thao, tổ chức các giải thi đấu kéo co, cờ tướng cùng nhiều trò chơi dân gian./.