Hà Nội gương mẫu đi đầu trong đổi mới mô hình phát triển

Quang cảnh hội nghị. Ảnh: Quang Thái

Phát triển dựa trên năng suất, tri thức và đổi mới sáng tạo

Tại Hội nghịquán triệt và triển khai các kế hoạch, chương trình hành động của Ban Thường vụ Thành ủy thực hiện Nghị quyết Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV và một số nghị quyết, chỉ thị của Bộ Chính trị được tổ chức sáng 15-9, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Dương Đức Tuấn cho biết, đây là nghị quyết có ý nghĩa chiến lược, đặt ra yêu cầu đổi mới toàn diện từ tư duy, thể chế, mô hình tăng trưởng, phương thức huy động và phân bổ nguồn lực đến quản trị, phát triển con người, bảo vệ môi trường, bảo đảm quốc phòng, an ninh và nâng cao vị thế đất nước.

Sau 40 năm đổi mới, bên cạnh những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử, mô hình phát triển hiện nay cũng bộc lộ những hạn chế. Tăng trưởng còn dựa nhiều vào vốn, tài nguyên, lao động và mở rộng quy mô; năng suất lao động, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo chưa thực sự trở thành động lực nội sinh chủ yếu; hiệu quả sử dụng nguồn lực và liên kết giữa các khu vực kinh tế còn hạn chế.

Trong khi đó, khoa học - công nghệ, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu, kinh tế số, chuyển đổi xanh đang làm thay đổi sâu sắc phương thức sản xuất, kinh doanh và quản trị. Vì vậy, đổi mới mô hình phát triển không chỉ là yêu cầu trước mắt, mà còn là vấn đề có ý nghĩa chiến lược đối với phát triển nhanh và bền vững của đất nước.

Đối với Hà Nội, yêu cầu này càng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Là Thủ đô, trung tâm đầu não chính trị - hành chính quốc gia và một trong những cực tăng trưởng lớn nhất của cả nước, Hà Nội phải tiên phong trong triển khai Nghị quyết; đồng thời, chủ động hình thành, thử nghiệm và nhân rộng những mô hình, cơ chế và phương thức phát triển mới.

Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Dương Đức Tuấn quán triệt các nội dung tại hội nghị. Ảnh: Quang Thái

Thành phố phải giải quyết đồng thời hai yêu cầu: tăng trưởng nhanh, hướng tới tăng trưởng hai con số, nhưng phải trên nền tảng nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả, sức cạnh tranh và tính bền vững. Hà Nội không thể tiếp tục phát triển chủ yếu bằng mở rộng đầu tư và khai thác các nguồn lực truyền thống, mà phải chuyển mạnh sang mô hình dựa trên khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, nguồn nhân lực chất lượng cao; khai thác hiệu quả đất đai, dữ liệu, tài sản công, tài chính, tri thức và các nguồn lực xã hội, lấy con người và chất lượng sống của nhân dân làm trung tâm.

Theo đó, thành phố quán triệt các quan điểm lớn. Trước hết, đổi mới mô hình phát triển phải gắn với xây dựng đồng bộ hệ sinh thái phát triển, trong đó, thể chế, nguồn lực, kết cấu hạ tầng, khoa học - công nghệ, dữ liệu, thị trường, doanh nghiệp và con người được kết nối, vận hành đồng bộ. Hà Nội phải tổ chức thực hiện hiệu quả Luật Thủ đô và các cơ chế, chính sách đặc thù; gắn thể chế với quy hoạch, hạ tầng, nguồn lực và bộ máy thực thi, kịp thời nhận diện, tháo gỡ các điểm nghẽn cản trở sự phát triển.

Thành phố đồng thời phải chuyển mạnh từ phát triển theo chiều rộng sang phát triển dựa chủ yếu vào năng suất, chất lượng, hiệu quả và đổi mới sáng tạo. Tăng trưởng hai con số không đơn thuần là tăng nhanh về quy mô, mà phải dựa trên nền tảng mới, chất lượng cao hơn, bền vững hơn; trong đó, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, kinh tế số, kinh tế dữ liệu, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và công nghiệp văn hóa trở thành những động lực quan trọng.

Tập trung nguồn lực cho những động lực tạo đột phá

Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Dương Đức Tuấn nhấn mạnh, con người phải được xác định vừa là trung tâm, vừa là chủ thể, nguồn lực và mục tiêu của phát triển. Nguồn lực lớn nhất của Thủ đô không chỉ là vốn, đất đai hay hạ tầng, mà trước hết là con người, tri thức và sức sáng tạo. Kết quả phát triển cuối cùng phải được thể hiện bằng chất lượng sống, cơ hội phát triển và mức độ thụ hưởng của nhân dân.

Cùng với đó, cần chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang quản trị và kiến tạo phát triển. Phân cấp, phân quyền phải gắn với nguồn lực, kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình; chuyển từ quản lý nặng về quy trình sang quản lý theo mục tiêu, sản phẩm và kết quả đầu ra. Việc triển khai phải đồng bộ nhưng có trọng tâm, trọng điểm; nguồn lực cần tập trung cho các ngành, lĩnh vực, công trình và dự án có khả năng tạo đột phá, dẫn dắt tăng trưởng, mở rộng không gian phát triển và tạo hiệu ứng lan tỏa.

Giai đoạn 2026-2030 phải tạo lập những nền tảng căn bản của mô hình phát triển mới của Thủ đô, phấn đấu duy trì tăng trưởng GRDP bình quân từ 11%/năm trở lên, đồng thời, tạo chuyển biến căn bản về chất lượng tăng trưởng, năng suất lao động, cơ cấu kinh tế và hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, thành phố tập trung tạo đột phá về thể chế và nâng cao năng lực quản trị phát triển; tổ chức thực hiện hiệu quả các cơ chế, chính sách đặc thù của Luật Thủ đô; tiếp tục phân cấp, phân quyền gắn với kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình; đẩy mạnh chính quyền số, quản trị dựa trên dữ liệu; cải thiện thực chất môi trường đầu tư, kinh doanh, giảm chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp.

Hà Nội cũng phải xác lập và thúc đẩy mô hình tăng trưởng mới dựa ngày càng nhiều hơn vào năng suất, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và các ngành có giá trị gia tăng cao. Thành phố tập trung phát triển kinh tế số, kinh tế dữ liệu, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn; công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp số, điện tử, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghiệp hỗ trợ và công nghiệp văn hóa; đồng thời, cơ cấu lại khu vực dịch vụ theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp, phát triển mạnh tài chính, thương mại, logistics, du lịch, giáo dục và y tế chất lượng cao.

Các đại biểu tham dự hội nghị tại điểm cầu trụ sở UBND xã Bát Tràng. Ảnh: Quang Thái

Một nhiệm vụ quan trọng khác là đổi mới phương thức huy động, phân bổ và sử dụng nguồn lực. Từ tư duy dựa vào nguồn lực sẵn có, thành phố phải chủ động kiến tạo, huy động và làm gia tăng nguồn lực phát triển. Đầu tư công phải tập trung, có trọng điểm, ưu tiên các dự án chiến lược có khả năng tạo động lực tăng trưởng, kết nối vùng và dẫn dắt đầu tư xã hội. Đồng thời, khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai, tài sản công, dữ liệu, khoa học - công nghệ và tài sản trí tuệ; phát huy các nguồn vốn tín dụng, đầu tư tư nhân, FDI, PPP, tài chính xanh và tín dụng xanh. Đặc biệt, dữ liệu phải được coi là nguồn tài nguyên, tư liệu sản xuất và động lực phát triển mới.

Thành phố cần phát huy lợi thế về hệ thống trường đại học, viện nghiên cứu, đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học và doanh nghiệp công nghệ; tăng cường liên kết Nhà nước - nhà trường - viện nghiên cứu - doanh nghiệp - thị trường; ưu tiên các công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, dữ liệu lớn, điện toán đám mây, công nghệ sinh học, vật liệu mới.

Cùng với phát triển các động lực mới, Hà Nội cần tạo đột phá về kết cấu hạ tầng và tổ chức không gian phát triển; tập trung phát triển đồng bộ đường sắt đô thị, các tuyến vành đai, cầu qua sông Hồng, trục hướng tâm và kết nối vùng; phát triển hạ tầng số, trung tâm dữ liệu, hạ tầng khoa học - công nghệ, năng lượng và logistics.

Không gian Thủ đô được tổ chức theo hướng đa cực, đa trung tâm, đa tầng; phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng, khai thác không gian ngầm, không gian trên cao và nguồn lực đất đai, từng bước hình thành đô thị xanh, thông minh và có khả năng chống chịu.

Phát triển kinh tế cũng phải hài hòa với xã hội, văn hóa và môi trường. Tăng trưởng phải gắn với tiến bộ, công bằng xã hội và nâng cao chất lượng sống; phát triển nhà ở xã hội, giáo dục, y tế, văn hóa và thị trường lao động hiện đại. Thành phố đồng thời phát huy giá trị văn hóa, di sản và sức sáng tạo để phát triển công nghiệp văn hóa, kinh tế sáng tạo, du lịch văn hóa; chuyển mạnh sang mô hình phát triển xanh, tuần hoàn, carbon thấp, kiểm soát ô nhiễm không khí, nước và chất thải, ưu tiên đầu tư thoát nước, chống ngập, xử lý nước thải, chất thải và cải thiện chất lượng các dòng sông.

Theo Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Dương Đức Tuấn, khâu quyết định cuối cùng vẫn là tổ chức thực hiện. Nghị quyết chỉ thực sự đi vào cuộc sống khi được cụ thể hóa thành công việc, sản phẩm và kết quả cụ thể. Các sở, ban, ngành, địa phương, đơn vị cần khẩn trương rà soát chương trình, kế hoạch thuộc lĩnh vực, địa bàn phụ trách; xác định rõ những nội dung phải đổi mới, điểm nghẽn cần tháo gỡ, động lực mới cần tạo lập và những nhiệm vụ có thể triển khai ngay.

Các nhiệm vụ phải được lượng hóa tối đa, gắn với mục tiêu, chỉ tiêu, sản phẩm và tiến độ, bảo đảm rõ người, rõ việc, rõ tiến độ, rõ nguồn lực, rõ sản phẩm và rõ trách nhiệm. Những vấn đề vượt thẩm quyền phải kịp thời tổng hợp, báo cáo, đề xuất cấp có thẩm quyền xem xét, tháo gỡ.

Đổi mới mô hình phát triển vừa là yêu cầu, vừa là cơ hội để Hà Nội tạo bước chuyển căn bản về chất lượng phát triển. Thành phố phải chuyển mạnh từ phát triển dựa nhiều vào mở rộng nguồn lực sang dựa vào năng suất, tri thức và đổi mới sáng tạo; từ khai thác nguồn lực sẵn có sang chủ động kiến tạo và làm gia tăng nguồn lực; từ quản lý hành chính sang quản trị và kiến tạo phát triển; từ phát triển riêng lẻ từng ngành, lĩnh vực sang xây dựng hệ sinh thái phát triển đồng bộ; từ tư duy nhiệm kỳ sang tư duy dài hạn, nhưng hành động phải bắt đầu ngay.

Với vị trí, vai trò và trách nhiệm đặc biệt của Thủ đô, Hà Nội phải gương mẫu đi đầu trong đổi mới mô hình phát triển, chủ động kiến tạo các động lực tăng trưởng mới, khai thác hiệu quả mọi nguồn lực, phát huy cao nhất nguồn lực con người, tri thức và sức sáng tạo; tạo nền tảng vững chắc cho tăng trưởng hai con số, nâng cao chất lượng sống của nhân dân và đóng góp ngày càng lớn hơn vào sự phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới.