Hà Nội hướng tới hệ thống định danh và truy xuất nguồn gốc hàng hóa thống nhất

Nhu cầu cấp thiết về hệ thống truy xuất nguồn gốc thống nhất

Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội vừa tổ chức hoạt động giới thiệu, trình diễn giải pháp hệ thống định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc hàng hóa trên địa bàn thành phố. Sự kiện nhằm cung cấp cái nhìn tổng quan, đồng thời trình diễn thử nghiệm giải pháp để các cơ quan quản lý, đơn vị chuyên môn và doanh nghiệp đánh giá khả năng đáp ứng yêu cầu thực tiễn trước khi xem xét các bước triển khai tiếp theo.

Trong những năm gần đây, việc áp dụng công nghệ truy xuất nguồn gốc hàng hóa đã được triển khai tại nhiều địa phương và ngành hàng. Tuy nhiên, quá trình này vẫn tồn tại không ít khó khăn. Một trong những vấn đề lớn là thiếu sự thống nhất về tiêu chuẩn và cơ chế liên thông giữa các hệ thống. Nhiều nền tảng truy xuất được phát triển riêng lẻ, chưa có chuẩn tích hợp chung, dẫn đến tình trạng phân mảnh dữ liệu và gây khó khăn cho công tác giám sát cũng như đồng bộ thông tin ở quy mô toàn quốc.

Chuyên gia giới thiệu Giải pháp NDATrace tại Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội

Bên cạnh đó, nhận thức của doanh nghiệp về lợi ích của truy xuất nguồn gốc chưa thật sự đầy đủ. Một số doanh nghiệp còn lo ngại rủi ro về bảo mật dữ liệu khi số hóa toàn bộ chuỗi cung ứng, trong khi nguồn lực đầu tư cho chuyển đổi số còn hạn chế. Điều này khiến việc triển khai các hệ thống truy xuất nguồn gốc chưa được thực hiện mạnh mẽ và đồng bộ.

Ở phía người tiêu dùng, thói quen kiểm tra thông tin truy xuất khi mua hàng vẫn chưa phổ biến. Không ít người chưa hiểu rõ giá trị của việc truy xuất nguồn gốc và chưa coi đây là tiêu chí quan trọng khi lựa chọn sản phẩm. Sự tồn tại của nhiều hệ thống truy xuất khác nhau cũng có thể gây nhầm lẫn, làm giảm niềm tin của người dân vào thông tin được cung cấp.

Đối với Hà Nội, nhu cầu xây dựng một hệ thống truy xuất nguồn gốc thống nhất càng trở nên cấp thiết. Thủ đô hiện là trung tâm tiêu thụ lớn nhất miền Bắc, với khoảng 70% thực phẩm được phân phối qua các chợ đầu mối và chợ dân sinh. Chuỗi cung ứng phân mảnh cùng nguy cơ hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc khiến công tác quản lý an toàn thực phẩm gặp nhiều thách thức. Khi xảy ra sự cố, việc truy vết nguồn gốc và khoanh vùng vi phạm thường mất nhiều thời gian.

Trong bối cảnh đó, việc hình thành một hệ thống truy xuất nguồn gốc thống nhất, có dữ liệu tin cậy, liên thông giữa các sở, ngành và dễ tiếp cận đối với người dân được xem là yêu cầu quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý, đồng thời tạo môi trường kinh doanh minh bạch cho doanh nghiệp.

Giải pháp NDATrace và khả năng ứng dụng tại Hà Nội

Nền tảng NDATrace là giải pháp định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa do người Việt phát triển. Nền tảng này ứng dụng công nghệ định danh phi tập trung (DID) trên nền tảng chuỗi khối NDAChain, cho phép gắn mã định danh duy nhất (UID) cho từng sản phẩm, theo chuẩn GS1, được gắn trên bao bì sản phẩm dưới dạng mã QR hoặc chip RFID, giúp theo dõi minh bạch toàn bộ vòng đời sản phẩm trong chuỗi cung ứng, từ sản xuất, nhập khẩu, kiểm định, vận chuyển đến phân phối và tiêu dùng.

Trong quá trình lưu thông, mọi thao tác xác thực của các chủ thể tham gia chuỗi cung ứng đều được ghi nhận trên hệ thống dưới dạng dữ liệu số, không thể làm giả hoặc chỉnh sửa. Các doanh nghiệp có thể khởi tạo định danh sản phẩm và các chứng chỉ số xác nhận hoạt động trong từng khâu của chuỗi cung ứng, qua đó tạo thành hồ sơ số xuyên suốt vòng đời sản phẩm.

Chuyên gia giới thiệu Giải pháp NDATrace tại Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội ngày 12-3

Hệ thống cũng cho phép hiển thị thông tin và lịch sử vòng đời của sản phẩm để người dùng truy vết nguồn gốc, đồng thời cung cấp các chức năng phản hồi và kết nối trực tiếp với doanh nghiệp sau khi mua hàng.

Một điểm đáng chú ý là việc cấp mã định danh hàng hóa duy nhất sẽ do Bộ Công an chủ trì thực hiện theo chuẩn quốc tế thông qua Cổng Dịch vụ công quốc gia. Dữ liệu của hệ thống NDATrace được tích hợp từ nhiều cơ quan quản lý như: Hải quan, thuế, y tế, quản lý thị trường, công thương… tạo thành tầng dữ liệu thống nhất phục vụ công tác quản lý.

Nền tảng cũng cho phép kết nối trực tiếp với các sàn thương mại điện tử thông qua giao diện lập trình ứng dụng (API). Nhờ đó, mã hàng hóa có thể được xác minh trước khi cho phép đăng bán, góp phần hạn chế tình trạng hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc trên môi trường trực tuyến.

Theo cấu trúc giải pháp, NDATrace gồm hai thành phần chính: Phần cứng và phần mềm. Phần cứng là tem truy xuất chứa mã QR, trong khi phần mềm gồm hệ thống nhiều lớp chức năng hỗ trợ việc quản lý, xác thực và chống sao chép, làm giả sản phẩm.

Thông qua cổng dịch vụ NDATrace Portal, doanh nghiệp có thể khởi tạo và quản lý thông tin định danh cho từng sản phẩm. Hệ thống hỗ trợ theo dõi toàn bộ vòng đời sản phẩm trên một nền tảng thống nhất và bảo đảm khả năng tương thích với các hệ thống truy xuất quốc tế.

NDATrace cũng được thiết kế để sẵn sàng kết nối với các hạ tầng chuỗi khối và hệ thống truy xuất nguồn gốc toàn cầu, qua đó hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi cung ứng xuyên biên giới, từ khâu sản xuất, xuất nhập khẩu đến phân phối và tiêu dùng.

Trong mô hình vận hành, các chủ thể như nhà máy sản xuất, đơn vị nhập khẩu, tổ chức kiểm định, kho vận, hệ thống phân phối và bán lẻ đều có thể sử dụng hệ thống để quét mã định danh và thực hiện xác thực cho từng hoạt động trong chuỗi cung ứng. Mỗi hoạt động sẽ được ghi nhận dưới dạng chứng chỉ số, tạo thành hồ sơ dữ liệu phục vụ cả quản lý nhà nước và nhu cầu thị trường.

Đối với người tiêu dùng, việc truy xuất nguồn gốc cũng trở nên thuận tiện hơn khi chỉ cần sử dụng điện thoại thông minh để quét mã trên sản phẩm. Người dùng có thể kiểm tra thông tin sản phẩm, xác thực hàng hóa chính hãng và kết nối trực tiếp với thương hiệu.

Theo ông Nguyễn Tiến Sỹ, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội, việc xây dựng và vận hành một nền tảng truy xuất nguồn gốc quy mô quốc gia, tuân thủ các chuẩn mực quốc tế, có thể mang lại nhiều lợi ích cho quản lý và phát triển kinh tế. Hệ thống dữ liệu tập trung giúp cơ quan quản lý theo dõi luồng hàng hóa theo thời gian thực, phân tích thị trường và nhận diện sớm các rủi ro.

Bên cạnh đó, việc gắn mã định danh duy nhất cho từng sản phẩm góp phần phòng chống gian lận thương mại và hàng giả, đồng thời tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh cho doanh nghiệp. Ngoài ra, việc sử dụng một nền tảng dùng chung giúp tránh tình trạng mỗi doanh nghiệp hoặc địa phương phát triển hệ thống riêng lẻ, qua đó giảm chi phí đầu tư và tạo điều kiện để các doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, tham gia quá trình chuyển đổi số.

Trong bối cảnh Hà Nội đang thúc đẩy chuyển đổi số và nâng cao hiệu quả quản lý thị trường, việc nghiên cứu triển khai hệ thống định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc hàng hóa được kỳ vọng sẽ góp phần xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và hỗ trợ doanh nghiệp phát triển bền vững.

Thu Hằng. Ảnh: PV