Hà Nội khai thác không gian ngầm, phát triển hệ thống chống ngập lâu dài

Lời giải bài toán chống ngập đô thị

Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh chóng và áp lực dân số ngày càng gia tăng, Hà Nội đang từng bước chuyển mình với tầm nhìn quy hoạch 100 năm, hướng tới phát triển đô thị đa tầng bao gồm không gian trên cao, mặt đất và không gian ngầm. Trong đó, khai thác không gian ngầm không chỉ phục vụ giao thông mà còn đóng vai trò then chốt trong xây dựng hệ thống hạ tầng kỹ thuật, đặc biệt là hệ thống thoát nước – yếu tố sống còn đối với một đô thị quy mô lớn.

Bể điều tiết nước ngầm tại khu vực trước cửa chợ Hàng Da đang được khẩn trương hoàn thiện. Ảnh: Phạm Công

Một trong những minh chứng rõ nét cho hướng đi này là việc triển khai xây dựng bể điều tiết nước ngầm tại khu vực trước cửa chợ Hàng Da. Đây là một trong hai bể ngầm quy mô lớn đầu tiên của Thủ đô được đầu tư xây dựng ngay trong khu vực nội đô nhằm phục vụ điều hòa, tiêu thoát nước và chống úng ngập. Dự án được triển khai theo lệnh khẩn cấp của UBND thành phố Hà Nội, thể hiện quyết tâm của thành phố trong việc xử lý các “điểm đen” ngập úng tồn tại nhiều năm.

Với tổng mức đầu tư hơn 30 tỷ đồng, công trình được khởi công từ tháng 2/2026, có dung tích chứa khoảng 2.500m³ nước. Sau khi hoàn thành, bể ngầm này được kỳ vọng sẽ góp phần giảm thiểu tình trạng ngập cục bộ tại khu vực chợ Hàng Da và nút giao thông trọng điểm gồm các phố Đường Thành – Bát Đàn – Phùng Hưng – Nhà Hỏa – nơi thường xuyên xảy ra úng ngập kéo dài mỗi khi có mưa lớn.

Không chỉ mang ý nghĩa giải quyết vấn đề trước mắt, việc xây dựng các bể điều tiết ngầm còn đánh dấu bước tiến quan trọng trong chiến lược phát triển hạ tầng đô thị theo hướng bền vững. Đây là cách tiếp cận hiện đại, giúp giảm tải cho hệ thống thoát nước hiện hữu vốn đã quá tải trong nhiều năm qua.

Theo ông Võ Phương Nam, Phó Trưởng phòng Công nghệ và Quản lý hệ thống (Trung tâm Quản lý hạ tầng kỹ thuật, Sở Xây dựng Hà Nội), dự án bể điều tiết ngầm chợ Hàng Da đang được triển khai với công nghệ tiên tiến. Công trình sử dụng phương pháp lắp ghép các cấu kiện bê tông cốt thép đúc sẵn kết hợp với bê tông toàn khối. Giải pháp này không chỉ giúp giảm thiểu tác động đến môi trường và khu vực xung quanh mà còn rút ngắn đáng kể thời gian thi công, bảo đảm tiến độ hoàn thành trước ngày 30-4-2026.

Ở góc độ đơn vị thi công, ông Hoàng Quốc Khánh, Chỉ huy phó công trình (Tổng Công ty Đầu tư phát triển hạ tầng đô thị UDIC) cho biết, các đơn vị đang nỗ lực đẩy nhanh tiến độ lắp đặt các đốt bể đúc sẵn, phối hợp chặt chẽ giữa chủ đầu tư, đơn vị giám sát và thiết kế để đưa công trình vào sử dụng đúng dịp lễ 30/4 – 1/5.

Hệ thống thoát nước bền vững

Song song với các giải pháp cấp bách, Hà Nội đang xây dựng chiến lược dài hạn nhằm kiểm soát úng ngập một cách tổng thể và thích ứng với biến đổi khí hậu. Trong đó, Đề án xử lý úng ngập khu vực nội thành giai đoạn 2026–2030 được xác định là một trong những trọng tâm, hướng tới việc đồng bộ hóa hệ thống thoát nước trên toàn thành phố.

Về định hướng lâu dài, ông Lê Văn Du, Trưởng phòng Quản lý hạ tầng cấp thoát nước (Sở Xây dựng Hà Nội) nhấn mạnh: “Hệ thống thoát nước không chỉ dừng lại ở việc “tiêu nước” mà cần chuyển sang tư duy “giữ nước – chứa nước – tái sử dụng nước”. Theo đó, tại các khu vực còn quỹ đất, thành phố sẽ ưu tiên xây dựng hồ điều hòa; còn tại khu vực nội đô đã phát triển, việc xây dựng các bể ngầm và hệ thống đường ống ngầm sẽ là giải pháp tối ưu để ứng phó với các trận mưa lớn vượt công suất thiết kế”.

Đáng chú ý, Hà Nội cũng hướng tới áp dụng mô hình “thành phố bọt biển” – một mô hình đô thị hiện đại đang được nhiều quốc gia tiên tiến triển khai, cho phép đô thị có khả năng hấp thụ, lưu trữ và tái sử dụng nước mưa một cách hiệu quả. Song song với đó, thành phố sẽ ứng dụng khoa học công nghệ để mô hình hóa tình trạng ngập úng, từ đó đưa ra các giải pháp kỹ thuật phù hợp cho từng khu vực.

Từ góc nhìn chuyên gia, PGS.TS Nguyễn Hồng Tiến, nguyên Cục trưởng Cục Hạ tầng kỹ thuật (Bộ Xây dựng) đánh giá cao vai trò của các công trình ngầm, đặc biệt là bể chứa nước. Theo ông, đây là giải pháp đã được nhiều quốc gia áp dụng trong hệ thống thoát nước đô thị bền vững, giúp giảm tải đáng kể khi xảy ra mưa lớn. Tuy nhiên, hiệu quả của các công trình này phụ thuộc rất lớn vào khả năng kết nối với hệ thống hiện hữu. Nếu không bảo đảm tính liên thông, các bể ngầm sẽ khó phát huy hết công năng.

Bên cạnh đó, công tác quản lý và vận hành cũng là yếu tố then chốt. Tình trạng lấn chiếm, xả rác, xả thải vào hệ thống thoát nước nếu không được kiểm soát chặt chẽ sẽ làm suy giảm hiệu quả của toàn bộ hệ thống, kể cả các công trình hiện đại mới được đầu tư.

Có thể thấy, việc khai thác không gian ngầm phục vụ thoát nước không chỉ là giải pháp tình thế mà đang trở thành chiến lược lâu dài của Hà Nội trong hành trình xây dựng đô thị hiện đại, bền vững. Khi được triển khai đồng bộ với quy hoạch tổng thể, kết hợp công nghệ và quản lý hiệu quả, các công trình ngầm sẽ góp phần quan trọng trong việc giải bài toán ngập úng, một trong những thách thức lớn nhất của các đô thị lớn hiện nay.

Top of Form

Bottom of Form