Hà Nội phải vươn tầm dẫn dắt từ nền tảng kinh tế nhà nước

Để hiện thực hóa sứ mệnh đó, việc củng cố và tái cấu trúc khu vực kinh tế nhà nước được xem là nền tảng quan trọng, tạo “nội lực vật chất” cho Thủ đô bứt phá trong giai đoạn mới.

Chương trình thời sự đặc biệt do Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội đang thực hiện tối 27-2.

Nhận diện đúng vai trò và điểm nghẽn của kinh tế nhà nước Thủ đô

Thành phố Hà Nội đang khẳng định vai trò quan trọng trong sự phát triển chung của đất nước, đúng như định hướng chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm: Hà Nội phải được đặt đúng vào vị trí chiến lược, không chỉ là một địa phương lớn mà là trung tâm có vai trò dẫn dắt, kiến tạo và lan tỏa cho sự phát triển chung của đất nước.

Về thực trạng thành phần kinh tế nhà nước (KTNN) của Hà Nội hiện nay, trao đổi tại chương trình thời sự đặc biệt "Hà Nội tiên phong, gương mẫu trong thực hiện các nghị quyết chiến lược của Trung ương" do Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội thực hiện tối 27-2, PGS.TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, Ủy viên Hội đồng Tư vấn chính sách của Chính phủ cho rằng, so với mặt bằng chung cả nước, Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh có nền kinh tế phát triển vượt trội. Điều đó hàm nghĩa cơ cấu kinh tế của Hà Nội phức tạp; và khi đã phức tạp thì chỉ vướng một khâu sẽ tác động tiêu cực tới toàn bộ hệ thống. Đó là lý do giải thích vì sao Hà Nội có nguồn lực lớn, nỗ lực rất nhiều nhưng tăng trưởng chưa đạt như mong muốn.

Theo ông, cần phân biệt KTNN của Trung ương tại Hà Nội và KTNN của Hà Nội để đánh giá cho đúng, bởi cơ chế vận hành KTNN thuộc Trung ương do Trung ương quyết định. DNNN của Hà Nội đang được điều hành bởi thể chế chung của cả nước. Hà Nội có quy mô lớn, vì vậy Trung ương đã nhiều lần ban hành những nghị quyết riêng để tháo gỡ cho Hà Nội. Tuy nhiên, cần nhấn mạnh Hà Nội có sức vóc khác hẳn, tháo gỡ như vậy vẫn chưa đủ. Thành phần KTNN của Hà Nội vẫn bị trói buộc bởi thể chế chung.

Về cơ bản, có thể nhìn nhận KTNN Hà Nội đã có nỗ lực tốt, nhưng thể chế chưa đến tầm để Hà Nội tăng trưởng đúng với lợi thế và thực lực của mình. Mở ra cho Hà Nội không phải chỉ theo cách nới thêm cơ chế, bởi như thế Hà Nội khó có thể bứt phá.

KTNN của Hà Nội cần được tháo gỡ, kể cả về nguồn lực, chứ không chỉ ở khu vực doanh nghiệp. Hà Nội cần được đi trước, tạo hình mẫu cho phát triển; không đua với cả nước mà phải cạnh tranh với các thành phố lớn trong khu vực và trên thế giới.

PGS. TS Trần Đình Thiên.

Tạo “nội lực vật chất” và tầm nhìn mới cho Thủ đô

Nghị quyết 79 của Bộ Chính trị được ban hành trong thời điểm thành phố đang xây dựng đề án Luật Thủ đô (sửa đổi) và Quy hoạch Thủ đô với tầm nhìn 100 năm, mở ra một khung thể chế mới cho Hà Nội phát triển.

Trong đó, việc củng cố “nội lực vật chất” - tức nền tảng tài chính, hạ tầng, doanh nghiệp nhà nước và nguồn lực công - được xem là điều kiện tiên quyết để Thủ đô thực hiện vai trò trung tâm chính trị – kinh tế – văn hóa của cả nước, đồng thời góp phần bảo đảm tự chủ quốc gia.

Đánh giá về mối quan hệ giữa Nghị quyết 79 với Luật Thủ đô (sửa đổi) và Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm trong việc xây dựng “nội lực vật chất” cho Hà Nội, PGS.TS Trần Đình Thiên cho rằng, trong thời gian tới, khi Luật Thủ đô và Quy hoạch Thủ đô mới được thông qua, việc đặt vấn đề với Hà Nội phải theo tinh thần mới, kỷ nguyên mới. Điều đó đòi hỏi thay đổi Luật Thủ đô, điều chỉnh quy hoạch ở một tầm cao hơn, với tầm nhìn xa hơn cho Hà Nội.

Các nghị quyết của Trung ương dành cho Hà Nội đang được soạn thảo, với tinh thần dồn sức để Hà Nội trở thành nơi thí điểm quốc gia, biến “điểm nghẽn” thành “đột phá của đột phá”. Dự thảo Luật Thủ đô trao quyền và trách nhiệm tối đa cho Hà Nội, mở ra không gian để thành phố chủ động “hành động”.

Trung ương đang quyết liệt hoàn thiện thể chế cho Hà Nội để giúp Thủ đô vươn mình, đi đầu, làm hình mẫu phát triển của quốc gia. Đây là một sứ mệnh mang tầm quốc gia. Tuy nhiên, theo vị chuyên gia, đây là quá trình chuyển tiếp không dễ dàng, đòi hỏi năng lực và tầm nhìn khác thường, cùng những dự án mang tính đột phá, vì vậy cần chuẩn bị đầy đủ về năng lực và thể chế.

Đề cập đến những yêu cầu đặt ra đối với KTNN của Hà Nội trong giai đoạn tới, PGS.TS Trần Đình Thiên nhấn mạnh trước hết, bộ máy lãnh đạo thành phố phải xác lập tầm nhìn phi tuyến tính, vượt sang một thời đại phát triển khác.

Để định hình cuộc chơi, Hà Nội phải hình dung rõ tương lai của mình, tức là phải cạnh tranh toàn cầu, sánh vai với thế giới, từ đó xây dựng con đường đi tới mục tiêu đó. Sứ mệnh trước tiên là xác lập tầm nhìn về công nghiệp bán dẫn, công nghiệp AI, công nghiệp văn hóa… đủ sức đua tranh với thế giới.

Muốn vậy, các thành phần của KTNN Hà Nội phải thay đổi. Thành phố phải biết sử dụng vai trò của từng thành tố cấu thành sức mạnh của KTNN, chứ không chỉ riêng DNNN. Hà Nội phải đặt mục tiêu để đất nước vươn cao, DNNN của Hà Nội cũng phải lớn mạnh, đóng vai trò dẫn dắt, đại diện cho Hà Nội cạnh tranh ở tầm quốc gia và quốc tế. Thành phố cần đặt ra những mục tiêu càng cao để tạo áp lực phát triển càng mạnh.

Một lần nữa, vị chuyên gia nhấn mạnh, tiềm năng của Hà Nội rất lớn; chỉ cần tái cấu trúc, tạo cơ chế phù hợp thì Hà Nội sẽ bứt phá mạnh mẽ như Thánh Gióng.

Bảo Hân - Thanh Hương