Hà Nội phát động chuyển đổi giao thông xanh

Hội thảo “Chuyển đổi giao thông xanh” thu hút sự tham gia của các chuyên gia, nhà quản lý và doanh nghiệp giao thông

Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm lan tỏa nhận thức, huy động sự tham gia của xã hội và khẳng định quyết tâm của thành phố trong việc triển khai thí điểm vùng phát thải thấp theo lộ trình thận trọng, khả thi và có sự đồng hành của người dân, cộng đồng doanh nghiệp.

Huy động cộng đồng cùng giám sát môi trường

Theo kế hoạch, từ ngày 1.7 đến 31.12.2026, Hà Nội dự kiến triển khai thí điểm vùng phát thải thấp tại quận Hoàn Kiếm (cũ), với diện tích khoảng 1,65km² và dân số khoảng 90.000 người. Đây là khu vực trung tâm của Thủ đô, tập trung nhiều hoạt động thương mại, dịch vụ và du lịch, đồng thời cũng chịu áp lực lớn về giao thông và chất lượng không khí.

Việc lựa chọn Hoàn Kiếm làm địa bàn thí điểm thể hiện cách tiếp cận từng bước của Hà Nội. Thay vì áp dụng các biện pháp kiểm soát trên diện rộng ngay từ đầu, thành phố ưu tiên công tác tuyên truyền, hướng dẫn, khuyến khích chuyển đổi phương tiện, đánh giá tác động thực tiễn trước khi xem xét mở rộng phạm vi và áp dụng các tiêu chuẩn khí thải cao hơn trong tương lai.

Đại diện cơ quan quản lý môi trường thành phố nhấn mạnh, việc triển khai thí điểm vùng phát thải thấp không phải là biện pháp hạn chế đột ngột việc đi lại của người dân.

Mục tiêu của mô hình là giảm dần các phương tiện gây ô nhiễm, thúc đẩy sử dụng giao thông công cộng, phương tiện sạch, đi bộ và xe đạp; đồng thời tạo thêm những lựa chọn di chuyển thuận tiện, thân thiện với môi trường cho người dân, du khách và người lao động.

Một trong những điểm nhấn của chương trình là lễ ra mắt Hệ thống giám sát môi trường cộng đồng. Đây là nền tảng giúp người dân trực tiếp tham gia theo dõi, phản ánh và giám sát các vấn đề môi trường tại địa phương.

Trong giai đoạn đầu, hệ thống tập trung tiếp nhận thông tin về các hành vi như đốt rác, đốt rơm rạ, phát sinh khói bụi hoặc vi phạm quy định về vệ sinh môi trường. Về lâu dài, nền tảng này có thể mở rộng sang nhiều lĩnh vực khác liên quan đến môi trường đô thị.

Việc đưa cộng đồng tham gia sâu hơn vào quá trình giám sát được kỳ vọng sẽ nâng cao tính minh bạch, tăng cường trách nhiệm thực thi của các cấp chính quyền, đồng thời hình thành mạng lưới giám sát rộng khắp nhằm bảo vệ môi trường sống của người dân.

Giao thông công cộng được xác định là nền tảng quan trọng để vùng phát thải thấp vận hành hiệu quả

Giao thông công cộng giữ vai trò trung tâm

Tại Hội thảo “Chuyển đổi giao thông xanh”, các chuyên gia, nhà quản lý và doanh nghiệp đều thống nhất rằng giao thông công cộng là nền tảng quan trọng để vùng phát thải thấp vận hành hiệu quả.

Trong khu vực Vành đai 1, nơi nhiều tuyến phố có mặt cắt nhỏ và mật độ dân cư cao, Hà Nội đang định hướng phát triển các loại hình vận tải phù hợp như xe buýt điện, xe buýt cỡ nhỏ, mini buýt, xe đạp công cộng, cùng hệ thống điểm gửi xe, trạm sạc và hạ tầng hỗ trợ phương tiện xanh.

Đến tháng 4.2026, Hà Nội đã chuyển đổi 28 trong tổng số 128 tuyến xe buýt sang sử dụng điện, với 490 xe buýt điện đang hoạt động. Cùng với 139 xe buýt sử dụng khí CNG, tổng số xe buýt dùng năng lượng xanh đạt 629 phương tiện, chiếm khoảng 32,7% tổng đội xe buýt của thành phố.

Dự kiến đến cuối năm 2026, số lượng xe buýt sử dụng năng lượng sạch sẽ đạt 827 phương tiện, tương đương gần 43% tổng số xe buýt toàn mạng lưới.

Đối với khu vực thí điểm vùng phát thải thấp, Hà Nội sẽ tiếp tục chuyển đổi các tuyến buýt hiện hữu sang sử dụng năng lượng xanh, đồng thời phát triển thêm các tuyến mini buýt điện kết nối với các điểm trung chuyển, khu dân cư, cơ quan, điểm tham quan du lịch và các bãi đỗ xe.

Bên cạnh đó, hệ thống xe đạp công cộng cũng đang được mở rộng. Hiện thành phố có khoảng 130 trạm xe đạp công cộng với 1.800 phương tiện, trong đó có 300 xe đạp điện. Trong thời gian tới, dự kiến sẽ có thêm 79 vị trí mới trong khu vực Vành đai 1 với khoảng 1.000 xe đạp điện được bổ sung.

Những con số này cho thấy Hà Nội không chỉ đặt ra yêu cầu kiểm soát phương tiện phát thải cao, mà đồng thời chuẩn bị các giải pháp thay thế thuận tiện hơn để người dân có thể chủ động lựa chọn hình thức di chuyển xanh.

Doanh nghiệp chung tay thúc đẩy chuyển đổi giao thông xanh

Một nội dung thu hút sự quan tâm tại Hội thảo “Chuyển đổi giao thông xanh” là các giải pháp đồng hành từ cộng đồng doanh nghiệp.

Đại diện các doanh nghiệp công nghệ, đơn vị cung cấp dịch vụ kết nối vận tải và doanh nghiệp triển khai phương tiện điện công cộng đã chia sẻ nhiều đề xuất liên quan đến hạ tầng sạc, cơ chế hỗ trợ tài chính, lộ trình chuyển đổi phương tiện cũng như các ứng dụng công nghệ nhằm thúc đẩy giao thông phát thải thấp.

Đại diện Grab cho biết doanh nghiệp ủng hộ chủ trương chuyển đổi xanh của Hà Nội cũng như mục tiêu phát thải ròng bằng “0” của Việt Nam. Doanh nghiệp đã phát triển nhiều giải pháp trong hệ sinh thái giao thông xanh và phối hợp với Metro Hà Nội để khuyến khích người dân sử dụng giao thông công cộng.

Trong khi đó, đại diện Be Group cho rằng quá trình chuyển đổi cũng cần tính đến thực tế sinh kế của hàng chục nghìn tài xế công nghệ đang sử dụng xe xăng hằng ngày.

Theo doanh nghiệp này, chuyển đổi xanh không phải chỉ là thay đổi phương tiện mà còn liên quan trực tiếp đến khả năng thích ứng của người lao động. Vì vậy, các chính sách hỗ trợ tài chính, thuê hoặc sở hữu phương tiện điện cần được nghiên cứu theo hướng linh hoạt và phù hợp với từng nhóm đối tượng.

Các doanh nghiệp cũng đề xuất đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số để ưu tiên phương tiện phát thải thấp, mở rộng tỉ lệ xe điện và cung cấp dữ liệu phục vụ công tác quản lý nhà nước.

Những sáng kiến này được đánh giá là yếu tố quan trọng giúp đưa các chủ trương, chính sách vào cuộc sống bằng những dịch vụ cụ thể, dễ tiếp cận và phù hợp với nhu cầu đi lại thực tế.

Triển khai từng bước, bảo đảm công bằng và khả thi

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, nguyên tắc xuyên suốt trong quá trình triển khai là “hỗ trợ trước, hạn chế sau”, bảo đảm công bằng, khả thi và không tạo ra những xáo trộn đột ngột đối với đời sống người dân hay hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Sau giai đoạn thí điểm tại Hoàn Kiếm trong năm 2026, thành phố dự kiến mở rộng vùng phát thải thấp sang khu vực Hoàn Kiếm - Cửa Nam trong năm 2027. Từ giai đoạn 2028 - 2029 và duy trì từ năm 2030 trở đi, phạm vi sẽ được mở rộng trên toàn bộ khu vực Vành đai 1.

Mục tiêu đến năm 2030 là giảm khoảng 20% lượng bụi mịn PM2.5 phát sinh trực tiếp từ giao thông và giảm khoảng 30% lượng phát thải CO, NO₂ so với kịch bản phát triển thông thường trong khu vực Vành đai 1.

Để đạt được mục tiêu này, Hà Nội xác định chuyển đổi xanh phải gắn với công bằng xã hội. Các chính sách hỗ trợ sẽ được thiết kế theo từng nhóm đối tượng, ưu tiên người thu nhập thấp, hộ nghèo, nhóm dễ bị tổn thương và những lao động phụ thuộc trực tiếp vào phương tiện hiện hữu để mưu sinh.

Thông điệp được thành phố nhấn mạnh tại chuỗi hoạt động lần này là quá trình xây dựng vùng phát thải thấp không đặt gánh nặng lên riêng người dân hay doanh nghiệp.

Đây là hành trình chuyển đổi cần sự đồng hành của chính quyền, hệ thống tài chính, doanh nghiệp vận tải, doanh nghiệp công nghệ và toàn thể cộng đồng.

Với cách tiếp cận đó, Hà Nội lựa chọn lộ trình từng bước, có đánh giá tác động, có giải pháp hỗ trợ và có thời gian thích ứng, hướng tới mục tiêu lâu dài là cải thiện chất lượng không khí và xây dựng một đô thị xanh, đáng sống hơn.