Hà Nội quyết liệt tháo gỡ điểm nghẽn giải phóng mặt bằng

Khối lượng lớn, thách thức không nhỏ

Công tác giải phóng mặt bằng (GPMB) từ lâu được xác định là một trong những “nút thắt” lớn nhất ảnh hưởng đến tiến độ triển khai các dự án đầu tư trên địa bàn Thủ đô.

Lực lượng Ban Chỉ huy quân sự phường Thanh Xuân giúp người dân tháo dỡ, thu dọn, di chuyển đồ đạc. Ảnh: Phường Thanh Xuân

Theo thống kê, trên địa bàn thành phố đang triển khai 1.515 dự án với tổng diện tích khoảng 14.497,3ha. Tuy nhiên, vẫn còn khoảng 5.895,5ha chưa hoàn thành công tác GPMB. Đây là con số không nhỏ, phản ánh áp lực rất lớn đối với các cấp, ngành và địa phương.

Thực tế cho thấy, nhiều dự án bị chậm tiến độ kéo dài, nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ những khó khăn trong xác định nguồn gốc sử dụng đất, áp dụng chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Những bất cập này không chỉ làm chậm tiến độ dự án mà còn phát sinh tâm tư, bức xúc trong một bộ phận người dân, dẫn đến khiếu nại, tố cáo kéo dài.

Tuy nhiên, bên cạnh những khó khăn, đã xuất hiện những “điểm sáng” đáng ghi nhận, tạo tiền đề quan trọng để thành phố nhân rộng và triển khai. Một trong những điểm nhấn là việc triển khai các dự án lớn như đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô, đường Vành đai 1 (đoạn Hoàng Cầu - Voi Phục), hay các dự án xây dựng 7 cây cầu vượt sông Hồng... Đây đều là những dự án có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc kết nối vùng và phát triển hạ tầng đô thị.

Thực tiễn tại nhiều địa phương cho thấy, khi vai trò của người đứng đầu được phát huy, công tác GPMB đã có chuyển biến rõ rệt. Bí thư, Chủ tịch UBND các xã, phường không chỉ chỉ đạo tại các cuộc họp mà trực tiếp xuống cơ sở, “đi từng ngõ, gõ từng nhà”, lắng nghe và tháo gỡ từng vướng mắc cụ thể cho người dân. Chính sự gần dân, sát dân này đã tạo nên niềm tin, từ đó hình thành sự đồng thuận – yếu tố then chốt giúp đẩy nhanh tiến độ GPMB.

Nền tảng của sự đồng thuận còn đến từ việc xây dựng và thực thi các chính sách bồi thường, hỗ trợ minh bạch, công bằng. Ngành Nông nghiệp và Môi trường tham mưu thành phố ban hành hơn 20 chính sách hỗ trợ bổ sung cho các dự án trọng điểm, tạo cơ sở pháp lý rõ ràng để địa phương triển khai thống nhất. Khi quyền lợi chính đáng của người dân được bảo đảm, những băn khoăn, lo lắng dần được tháo gỡ.

Lực lượng Ban Chỉ huy quân sự phường Thanh Xuân tuyên truyền, vận động, hỗ trợ người dân trong công tác GPMB dự án trên địa bàn. Ảnh: PV

Minh chứng cụ thể là tại Dự án đường Vành đai 2,5 đoạn Ngụy Như Kon Tum – Nguyễn Trãi (phường Thanh Xuân), nơi công tác GPMB đang bước vào giai đoạn nước rút. Những ngày gần đây, tại khu vực làng cổ Nhân Chính, không khí thi công, tháo dỡ diễn ra khẩn trương trong các ngõ nhỏ. Nhiều hộ dân chủ động thu dọn tài sản, cắt xén công trình để bàn giao mặt bằng.

Ông Chính - một hộ dân thuộc diện thu hồi đất chia sẻ: "Gia đình tôi gắn bó ở đây hàng chục năm, cũng nhiều kỷ niệm. Nhưng sau khi được cán bộ phường giải thích rõ về chính sách đền bù, hỗ trợ tái định cư, chúng tôi thấy hợp lý nên đồng thuận. Bàn giao sớm thì dự án sớm hoàn thành, việc đi lại sau này cũng thuận tiện hơn"...

Dự án này có quy mô lớn, liên quan tới hơn 475 thửa đất, khoảng 700 hộ dân và 5 tổ chức, trong đó phần lớn là đất ở ổn định lâu dài. Đây là yếu tố khiến công tác thu hồi đất đòi hỏi thực hiện thận trọng, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước và người dân.

Xác định rõ điều đó, chính quyền phường Thanh Xuân đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, trọng tâm là công khai thông tin và tăng cường đối thoại. Các tổ công tác được thành lập, trực tiếp đến từng hộ dân để tuyên truyền, giải đáp và hướng dẫn cụ thể.

Đến ngày 20-3-2026, toàn bộ phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đã được công khai; việc chi trả cũng được thực hiện qua nhiều đợt, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân.

Đại diện lãnh đạo phường cho biết, kết quả đạt được là nhờ kiên trì đối thoại, minh bạch trong từng bước triển khai và đặt quyền lợi người dân làm trung tâm. Việc nhiều hộ dân tiên phong bàn giao mặt bằng đã tạo hiệu ứng lan tỏa tích cực, góp phần thúc đẩy tiến độ chung của dự án.

Không chỉ tại Thanh Xuân, cách làm này cũng đang được triển khai hiệu quả tại nhiều địa phương khác như: Yên Nghĩa, Dương Nội, Phú Nghĩa, Phượng Dực… Qua đó cho thấy, khi chính sách đúng và cách làm sát thực tiễn, công tác GPMB hoàn toàn có thể “gỡ khó” từ cơ sở, tạo động lực quan trọng để đẩy nhanh tiến độ các dự án hạ tầng trên địa bàn Thủ đô.

Ngành Nông nghiệp và Môi trường sớm đồng hành với cơ sở

Không dừng lại ở việc tham mưu chính sách, ngành Nông nghiệp và Môi trường còn thể hiện rõ vai trò đồng hành với địa phương trong suốt quá trình triển khai.

Xã Hòa Lạc trao đổi về các chính sách GPMB các dự án quan trọng trên địa bàn. Ảnh: Xã Hòa Lạc

Ngay từ những ngày đầu, Sở đã cử 24 cán bộ có chuyên môn trực tiếp xuống các xã, phường để hỗ trợ thực hiện công tác GPMB, đặc biệt tại các dự án trọng điểm, phức tạp, kéo dài nhiều năm. Lực lượng này đóng vai trò như “cánh tay nối dài”, giúp địa phương tháo gỡ kịp thời các vướng mắc phát sinh.

Cùng với đó, nhiều văn bản hướng dẫn chuyên môn đã được ban hành kịp thời, làm rõ thẩm quyền, trình tự, thủ tục, bảo đảm sự thống nhất trong cách hiểu và cách làm trên toàn địa bàn thành phố.

Đặc biệt, ngành Nông nghiệp và Môi trường cam kết giải đáp kiến nghị, vướng mắc của địa phương trong vòng 1 ngày. Đây là bước tiến quan trọng trong cải cách hành chính, giúp rút ngắn thời gian xử lý công việc và nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các cấp, các ngành...

Từ thực tiễn triển khai, có thể thấy công tác GPMB chỉ đạt hiệu quả khi được xác định là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, thường xuyên của các địa phương. Sự chủ động, quyết liệt của cấp ủy, chính quyền cơ sở đóng vai trò quyết định, sự đồng hành của các sở, ngành chuyên môn là yếu tố hỗ trợ không thể thiếu.

Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Bùi Duy Cường nhận định: Giải phóng mặt bằng không chỉ là một khâu kỹ thuật mà là nhiệm vụ chính trị tổng hợp, đòi hỏi sự vào cuộc của cả hệ thống. Khi chính sách rõ ràng, cách làm thống nhất và người dân được đặt ở vị trí trung tâm, thì mọi khó khăn đều có thể tháo gỡ.

Việc đẩy nhanh GPMB không chỉ góp phần thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công mà còn tạo điều kiện thu hút nguồn lực đầu tư xã hội, phát triển hạ tầng đồng bộ. Quan trọng hơn, đây còn là giải pháp thiết thực để thực hiện chủ trương chống lãng phí, sử dụng hiệu quả nguồn lực đất đai theo tinh thần chỉ đạo của Trung ương.

Xã Hòa Lạc đẩy mạnh GPMB các dự án quan trọng trên địa bàn. Ảnh: Xã Hòa Lạc

Trong bối cảnh Hà Nội bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều dự án hạ tầng quy mô lớn, yêu cầu đặt ra đối với công tác GPMB ngày càng cao. Những kết quả trong năm 2025 cho thấy hướng đi đúng đắn của thành phố khi tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn về chính sách và tổ chức thực hiện. Từ bài học thực tiễn, việc tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách; nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ; tăng cường đối thoại với người dân; phát huy vai trò người đứng đầu là những yếu tố then chốt để Hà Nội tạo đột phá trong công tác giải phóng mặt bằng...

Bạch Thanh