Hà Nội sẽ thay đổi thế nào theo quy hoạch tầm nhìn 100 năm?

Theo quy hoạch, Hà Nội không chỉ lớn hơn về quy mô dân số hay kinh tế, mà sẽ thay đổi căn bản mô hình phát triển: từ một đô thị tập trung vào khu vực lõi trở thành một mạng lưới đô thị đa trung tâm, kết nối chặt chẽ với toàn Vùng Thủ đô và các hành lang kinh tế quốc gia.

Quy hoạch được lập trên toàn bộ địa giới hành chính Thủ đô, gồm 126 xã, phường, với tổng diện tích đất tự nhiên khoảng 3.359,84 km2 - tạo nền tảng không gian cho quá trình phát triển Hà Nội theo mô hình đô thị đa trung tâm trong dài hạn

Gần 20 triệu dân nhưng không còn dồn vào nội đô

Nếu như hiện nay phần lớn áp lực dân số, giao thông và hạ tầng vẫn tập trung tại khu vực trung tâm, thì Hà Nội trong tương lai lựa chọn một hướng phát triển khác: phân bổ lại dân cư, hình thành các cực tăng trưởng mới thay vì tiếp tục mở rộng khu vực lõi lịch sử.

Theo quy hoạch, dân số Thủ đô dự kiến đạt khoảng 14-15 triệu người vào năm 2035; 15-16 triệu người vào năm 2045; 17-19 triệu người vào năm 2065 và sau năm 2085 được kiểm soát ở mức không quá 20 triệu người.

Điểm đáng chú ý là bài toán của Hà Nội không chỉ nằm ở việc “chứa thêm” hàng triệu người, mà là tổ chức lại cách con người sinh sống, làm việc và di chuyển trong một không gian đô thị rộng lớn hơn.

Thay vì dồn dân cư vào khu vực nội đô, Hà Nội định hướng phát triển hệ thống đô thị mới, các trung tâm chức năng và các cực tăng trưởng ở nhiều khu vực khác nhau, qua đó giảm áp lực cho khu vực trung tâm lịch sử.

Metro trở thành xương sống giao thông Thủ đô

Một trong những thay đổi dễ hình dung nhất của Hà Nội trong thế kỷ tới là hệ thống giao thông công cộng.

Theo định hướng quy hoạch, thành phố sẽ phát triển 18 tuyến đường sắt đô thị với tổng chiều dài khoảng 979 km, từng bước kết nối các khu vực phát triển mới với trung tâm thành phố.

Bên cạnh Cảng hàng không quốc tế Nội Bài, Hà Nội cũng được quy hoạch một cảng hàng không quốc tế thứ hai, tạo nên mạng lưới giao thông đa phương thức kết nối nhanh với các trung tâm kinh tế trong nước và quốc tế.

Theo định hướng quy hoạch, thành phố sẽ phát triển 18 tuyến đường sắt đô thị. Ảnh: UBND TP Hà Nội.

Nếu được triển khai đồng bộ, giao thông công cộng sẽ trở thành phương thức di chuyển chủ đạo thay cho sự phụ thuộc lớn vào phương tiện cá nhân như hiện nay.

Xung quanh các ga metro sẽ hình thành các khu đô thị mới theo mô hình TOD (Transit Oriented Development) - phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng.

Phát triển theo 4 hướng thay vì dồn vào khu vực lõi

Khác với mô hình phát triển truyền thống, Hà Nội trong tương lai sẽ mở rộng không gian theo nhiều hướng.

Phía Bắc trở thành cửa ngõ hội nhập quốc tế, phát triển đô thị sân bay, đô thị thông minh.

Phía Tâyhình thành trung tâm khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo với hạt nhân là Hòa Lạc.

Phía Đông phát triển thương mại, logistics, giáo dục và dịch vụ.

Phía Nam tập trung logistics, công nghiệp công nghệ cao và đầu mối giao thông mới.

Trong khi đó, khu vực trung tâm vẫn giữ vai trò đặc biệt với trục cảnh quan sông Hồng, được định hướng trở thành không gian quan trọng về tài chính, thương mại, văn hóa và du lịch.

Toàn bộ cấu trúc phát triển được tổ chức theo 9 cực tăng trưởng, 9 trung tâm đô thị và 9 trục động lực, tạo thành hệ sinh thái kinh tế - đô thị liên hoàn thay vì chỉ phụ thuộc vào khu vực nội đô lịch sử.

Không chỉ mở rộng mặt đất, Hà Nội sẽ phát triển cả trên cao và dưới lòng đất

Quy hoạch mới cũng thay đổi cách khai thác không gian đô thị. Thay vì phát triển theo mặt bằng truyền thống, Hà Nội định hướng khai thác không gian theo chiều đứng, gồm cả không gian ngầm và không gian trên cao.

Không gian ngầm sẽ được quy hoạch nhiều tầng. Tầng nông dành cho thương mại, bãi đỗ xe, phố đi bộ và hạ tầng kỹ thuật. Tầng trung phục vụ các tuyến metro, kho bãi và hệ thống kỹ thuật tổng hợp.

Tầng cận sâu từ 30 m đến 50 m dành cho các tuyến hạ tầng kỹ thuật chính, hệ thống trữ nước ngầm quy mô lớn... Không gian sâu dưới 50 m được bảo vệ như quỹ dự trữ chiến lược, chưa khai thác trong thời kỳ quy hoạch.

Theo quy hoạch, đến năm 2045, tỷ lệ xây dựng không gian ngầm tại khu vực trung tâm đạt khoảng 20% diện tích, và đến 2065 tăng lên khoảng 40%.

Trong khi đó, không gian tầm thấp cũng được nghiên cứu để phát triển taxi bay eVTOL, thiết bị bay không người lái (drone) và hệ thống giám sát đô thị thông minh.

Hồi sinh các dòng sông, giữ gìn di sản nghìn năm

Bên cạnh việc mở rộng không gian đô thị, Hà Nội vẫn đặt mục tiêu bảo tồn các giá trị cốt lõi.

Theo quy hoạch, khu vực 36 phố phường, phố cũ, hồ Tây cùng các di sản như Hoàng thành Thăng Long, Cổ Loa, Văn Miếu - Quốc Tử Giám tiếp tục được bảo vệ nghiêm ngặt.

Song song với đó là kế hoạch hồi sinh hệ thống sông nội đô như Tô Lịch,Nhuệ, Đáy, Tích, kết hợp chỉnh trang cảnh quan và phát triển các không gian công cộng ven sông. Đây được xem là một trong bốn đột phá lớn của Quy hoạch tổng thể Thủ đô.

Bên cạnh những thay đổi về không gian và hạ tầng, quy hoạch cũng đặt ra các mục tiêu kinh tế - xã hội đầy tham vọng. Giai đoạn 2026-2035, Hà Nội phấn đấu đạt quy mô GRDP khoảng 200 tỷ USD, tăng trưởng bình quân trên 11% mỗi năm; kinh tế số chiếm khoảng 50% GRDP, công nghiệp văn hóa đóng góp khoảng 10%.

Đến năm 2045, GRDP dự kiến đạt khoảng 640 tỷ USD, thu nhập bình quân đầu người tối thiểu 42.000 USD.

Giai đoạn 2046-2065, quy mô nền kinh tế hướng tới khoảng 1.920 tỷ USD, thu nhập bình quân đầu người tối thiểu 95.000 USD.

Không chỉ đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế, Hà Nội còn hướng tới trở thành một trong những Thủ đô có chỉ số hạnh phúc cao trên thế giới, với tuổi thọ trung bình khoảng 80 năm, chỉ số phát triển con người (HDI) khoảng 0,92, đồng thời phát triển theo mô hình đô thị xanh, bảo tồn hệ thống vành đai xanh và hành lang sinh thái.