Hà Nội siết chặt xử lý chợ tạm và hoạt động giết mổ nhỏ lẻ Bài 1: Một xã tồn tại 40 điểm giết mổ nhỏ lẻ trong khu dân cư

Những “điểm nóng” trong khu dân cư

UBND thành phố Hà Nội đã ban hành Công văn số 4373/UBND-KT triển khai Nghị quyết của HĐND thành phố về xử lý dứt điểm chợ không phù hợp quy hoạch, tụ điểm kinh doanh tự phát (chợ cóc, chợ tạm) và hoạt động giết mổ gia súc, gia cầm nhỏ lẻ.

Theo quy định của pháp luật hiện hành, hoạt động giết mổ phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện về vệ sinh thú y, kiểm soát dịch bệnh, môi trường và truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Các cơ sở giết mổ nhỏ lẻ không bảo đảm điều kiện bắt buộc phải di dời vào khu giết mổ tập trung theo quy hoạch.

Tuy nhiên, tại nhiều địa phương, tình trạng giết mổ nhỏ lẻ trong khu dân cư vẫn diễn ra phức tạp. Hoạt động này chủ yếu diễn ra vào ban đêm và rạng sáng, phân tán trong các ngõ xóm dân cư, gây khó khăn cho công tác kiểm tra, xử lý của lực lượng chức năng.

Có mặt tại xã Trần Phú vào khoảng 3 giờ sáng ngày 22-4, nhóm phóng viên ghi nhận hoạt động giết mổ gia súc vẫn diễn ra tại nhiều điểm trong khu dân cư. Tiếng máy móc, tiếng gia súc cùng nước thải, phụ phẩm phát sinh trong quá trình giết mổ khiến môi trường sống của người dân xung quanh bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Điều đáng nói, dù địa phương đã được quy hoạch điểm giết mổ tạm thời và có khu giết mổ tập trung gần khu vực sản xuất, song nhiều hộ kinh doanh vẫn duy trì hoạt động này tại nhà do thói quen sản xuất lâu năm, muốn tiết kiệm chi phí đầu tư và tâm lý e ngại khi thay đổi mô hình hoạt động.

Theo người dân địa phương, vào thời điểm cao điểm, nước thải từ các cơ sở giết mổ nhỏ lẻ, các hộ gia đình từng chảy trực tiếp ra hệ thống cống thoát nước dân sinh, phát sinh mùi hôi thối, nguy cơ ô nhiễm môi trường và mất vệ sinh an toàn thực phẩm hiện hữu. Việc giết mổ phân tán, thực hiện thủ công cũng khiến công tác kiểm soát thú y, kiểm tra nguồn gốc động vật của lực lượng chức năng gặp nhiều khó khăn.

Một số điểm hoạt động giết mổ gia súc nhỏ lẻ vẫn diễn ra tại nhiều điểm trong khu dân cư.

Phó Chủ tịch UBND xã Trần Phú Nguyễn Mạnh Hà cho biết: Thực hiện chỉ đạo của UBND thành phố về tổ chức các điểm giết mổ tạm thời, xã Trần Phú được lựa chọn là một trong hai địa điểm triển khai mô hình này. Đến thời điểm hiện tại, trên địa bàn xã vẫn còn hơn 40 điểm giết mổ tại nhiều vị trí trong khu dân cư. Sau khi rà soát, kiểm tra, xã đã bố trí được 2 địa điểm để tổ chức triển khai các hạng mục phục vụ giết mổ tập trung tạm thời.

Theo lãnh đạo UBND xã Trần Phú, sau hơn 2 tháng triển khai, nhiều hộ dân đã tập trung sửa chữa, nâng cấp cơ sở vật chất theo hướng dẫn của cơ quan chuyên môn. Tuy nhiên, hiện vẫn còn 11 hộ kinh doanh giết mổ nhỏ lẻ chưa chấp hành việc di chuyển vào khu giết mổ tập trung.

“Từ nay đến hết ngày 30-6, xã tiếp tục tuyên truyền, vận động các hộ thực hiện di dời. Sau thời hạn này, nếu không chấp hành sẽ xử lý theo quy định của pháp luật”, Phó Chủ tịch UBND xã Nguyễn Mạnh Hà nhấn mạnh.

Nguy cơ mất an toàn thực phẩm và áp lực chuyển đổi

Thực tế cho thấy, hoạt động giết mổ nhỏ lẻ tồn tại trong khu dân cư không chỉ gây ô nhiễm môi trường mà còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn thực phẩm do điều kiện sản xuất thủ công, khó kiểm soát vệ sinh thú y và nguồn gốc động vật.

Nhiều cơ sở trước đây tận dụng sân nhà, khu sinh hoạt để giết mổ, trong khi hệ thống xử lý chất thải, nước thải không đảm bảo yêu cầu kỹ thuật. Đây là nguyên nhân khiến nguy cơ phát sinh dịch bệnh và ô nhiễm môi trường luôn ở mức cao.

Ông Nguyễn Văn Dũng, chủ hộ kinh doanh tại thôn Mỹ Hạ, xã Trần Phú cho biết: Trước đây, hoạt động giết mổ của gia đình chủ yếu thực hiện tại nhà, điều kiện vệ sinh còn hạn chế khi nước thải và chất thải phát sinh xả trực tiếp ra môi trường. Tuy nhiên từ khi chuyển lên khu vực được quy hoạch, các hộ dân được hướng dẫn tổ chức sản xuất trên sàn, xử lý chất thải tập trung, sử dụng hệ thống biogas nên điều kiện vệ sinh được cải thiện đáng kể”.

Theo ông Dũng, quá trình chuyển đổi sang hoạt động tập trung cũng đặt ra không ít khó khăn cho các hộ sản xuất nhỏ lẻ khi phải đáp ứng tiêu chuẩn ngày càng cao trong khi điều kiện sản xuất vẫn còn mang tính thủ công.

“Việc thực hiện các quy định về an toàn thực phẩm, vệ sinh môi trường là cần thiết và mang lại lợi ích lâu dài. Tuy nhiên, chúng tôi mong các cấp chính quyền có cơ chế hỗ trợ, tạo điều kiện để người dân từng bước thực hiện phù hợp với điều kiện thực tế”, ông Dũng bày tỏ.

Cùng quan điểm, ông Nguyễn Văn Sỹ - người dân thôn Mỹ Hạ cho biết, trước đây, hoạt động sản xuất trong thôn còn nhỏ lẻ, số hộ tham gia chưa nhiều. Tuy nhiên, khi làng nghề phát triển, việc sản xuất xen lẫn trong khu dân cư đã phát sinh nhiều bất cập về môi trường và hạ tầng. “Nhờ sự quan tâm của chính quyền địa phương, các hộ được tạo điều kiện chuyển về khu sản xuất chung. Hiện đã có 7 hộ đi vào hoạt động. Các gia đình tự đầu tư xây dựng, nâng cấp cơ sở vật chất theo yêu cầu của cơ quan chức năng”, ông Sỹ cho biết.

Theo ông Sỹ, đến nay hệ thống hạ tầng như thoát nước, biogas cơ bản ổn định, song vẫn còn một số hạng mục chưa hoàn thiện, ảnh hưởng đến tiến độ đưa các hộ mới vào hoạt động trước mốc thời gian 30-6. Toàn bộ nguyên liệu, hàng hóa đều có nguồn gốc rõ ràng, hóa đơn đầy đủ; các hộ đã cam kết không sử dụng hay tiêu thụ sản phẩm kém chất lượng, không rõ xuất xứ.

Có thể thấy, việc xóa bỏ các cơ sở giết mổ nhỏ lẻ trong khu dân cư là yêu cầu cấp thiết nhằm bảo đảm an toàn thực phẩm, phòng chống dịch bệnh và giảm ô nhiễm môi trường đô thị. Tuy nhiên, để chủ trương đi vào thực chất, ngoài việc tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế hỗ trợ chuyển đổi, đầu tư đồng bộ hạ tầng giết mổ tập trung, tạo điều kiện để người dân ổn định sinh kế và thích ứng với mô hình sản xuất mới.

(Còn nữa)