Hà Nội tăng tốc nhà ở xã hội nhờ 'luồng xanh' và cơ chế đặc thù

Rút ngắn thủ tục, tăng tốc thi công

Suốt năm 2024, Hà Nội không có bất kỳ dự án nhà ở xã hội nào được mở bán. Tuy nhiên, chỉ sau một năm, thành phố đã “bứt tốc” ngoạn mục, trở thành địa phương được Bộ Xây dựng “nêu gương” về tốc độ triển khai nhà ở xã hội (NƠXH), với hơn 5.100 căn hộ hoàn thành, vượt chỉ tiêu được giao.

Nhà ở xã hội dành cho công nhân tại xã Thiên Lộc, Hà Nội. Ảnh Phạm Hùng

Ngoài áp dụng các luật chung, việc thực thi các cơ chế đặc thù mạnh mẽ, đặc biệt là sau khi Luật Thủ đô (sửa đổi) và các quy định mới năm 2024 - 2025 có hiệu lực, là yếu tố quan trọng góp phần tạo nên thành công đó. Ngoài quy định có tính riêng biệt "gom" quỹ đất 20% thành các khu đô thị nhà ở xã hội tập trung, việc thiết lập và áp dụng quy trình rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư cho các dự án đã được nhiều “người trong cuộc” đánh giá cao.

Nếu các dự án đầu tư trước đây muốn được cấp phép phải qua nhiều sở, ngành và thời gian trung bình khoảng 3 năm thì nay mọi hồ sơ được tập trung xử lý tại Trung tâm Phục vụ hành chính công. Việc này giúp thời gian thẩm định quy hoạch và cấp phép xây dựng giảm xuống còn khoảng 1/2 so với trước.

Các dự án xây dựng NƠXH được đưa vào ưu tiên "luồng xanh" về thủ tục hành chính với cơ chế hỗ trợ đặc biệt để từ khi khởi công đến khi hoàn thành không quá 24 tháng. Theo một số doanh nghiệp có nhiều năm kinh nghiệm, cơ chế, chính sách về nhà ở xã hội tại Hà Nội đang tốt nhất từ trước tới nay.

Dự án Tiên Dương Park City là 1 trong số 5 khu nhà ở xã hội tập trung đầu tiên của Hà Nội. Với 44,6 ha, Tiên Dương Park City là dự án đầu tiên đã được khởi công mở ra mô hình Khu đô thị - nhà ở xã hội độc lập (tập trung) có đầy đủ hệ thống hạ tầng xã hội - kỹ thuật, cung cấp khoảng 3.530 căn hộ, đáp ứng chỗ ở cho gần 12.500 người. Chủ đầu tư ngay trong ngày khởi công cũng cam kết: Không chỉ bảo đảm tiến độ để nhanh chóng tham gia góp phần tăng nguồn cung về nhà ở xã hội, mà chất lượng công trình cũng sẽ được đảm bảo theo đúng thiết kế, quy hoạch khi nơi đây được xác định là một cộng đồng dân cư hiện đại, văn minh, ổn định, gắn với sự phát triển trong tương lai của vùng đô thị phía Bắc Hà Nội

Thực tế, trên thế giới, các nước như Singapore, Trung Quốc đã khá thành công với mô hình NƠXH tập trung này. Mô hình thuê nhà giá rẻ trọn đời giúp 60% cư dân ở thủ đô Viena (Áo) tiếp cận không gian sống chất lượng cao, góp phần đưa thành phố này liên tục dẫn đầu về chỉ số đáng sống. Hiệu quả của mô hình không chỉ nằm ở số lượng căn hộ mà còn ở khả năng tích hợp hạ tầng.

Các khu NƠXH thường được xây dựng gắn liền với hệ thống giao thông công cộng, trường học và công viên, giúp giảm chi phí sinh hoạt và ùn tắc đô thị. Về mặt kinh tế, quĩ nhà ở xã hội phong phú giúp bình ổn thị trường bất động sản và ngăn chặn đầu cơ. Ngoài ra, việc xây dựng các khu nhà ở tập trung, quy hoạch bài bản góp phần tạo dựng một cộng đồng bền vững.

Ông Bùi Tiến Thành - Trưởng phòng phát triển đô thị, Sở Xây dựng Hà Nội trao đổi tại trường quay. Ảnh Thanh Hải

Theo quy hoạch, Hà Nội sẽ thí điểm xây dựng 5 khu NƠXH tập trung với yêu cầu đặt ra: Nhà ở cho người thu nhập thấp nhưng chất lượng không thấp. Cụ thể, NƠXH Hà Nội phải đạt 3 chuẩn: Chuẩn quy hoạch (đúng vị trí, gắn hạ tầng), chuẩn sống (đủ tiện ích, môi trường tốt), chuẩn tiếp cận (người thu nhập thấp mua/thuê được thật). Đây vừa là yêu cầu nhưng cũng là trách nhiệm đặt ra với các chủ đầu tư và nhà thầu. Việc lựa chọn doanh nghiệp không chỉ là có tiềm lực kinh tế mà còn cần cả kinh nghiệm thực tế cùng một cơ chế hỗ trợ đặc biệt.

Khu NƠXH tập trung được xem là sáng kiến vận dụng linh hoạt Luật Thủ đô 2024 của Hà Nội để tránh tình trạng bị chia nhỏ, manh mún, dễ dẫn đến thiếu hạ tầng, không mang tính bền vững. Hà Nội cho phép chủ đầu tư đóng tiền hoặc dành quỹ đất ở vị trí khác để xây dựng 5 khu đô thị nhà ở xã hội quy mô lớn (tổng diện tích hơn 200ha) tại các địa phương: Đông Anh, Gia Lâm, Thanh Trì.

Mở rộng đối tượng thụ hưởng, tăng cơ hội tiếp cận nhà ở cho người dân

Tại Chương trình thời sự với chủ đề “Hà Nội: Tăng tốc phát triển nhà ở xã hội, mở rộng cơ hội an cư” do Cơ quan Báo, Phát thanh và Truyền hình thực hiện tối 9-4, nhận xét về việc Hà Nội linh hoạt với cơ chế đặc thù, TS. Nguyễn Văn Đính, Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam nhấn mạnh, Hà Nội đã vượt qua sự chồng chéo giữa Luật Nhà ở, Luật Đất đai và Luật Đầu tư để thiết lập thành công “luồng xanh” tại Trung tâm Phục vụ hành chính công giúp thời gian thẩm định giá đất và cấp phép xây dựng giảm đáng kể.

TS. Nguyễn Văn Đính – Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam . Ảnh Thanh Hải

Theo TS.Nguyễn Văn Đính, một số luật khi ban hành và thực thi đã xuất hiện mâu thuẫn, chồng chéo, và để giải quyết thì phải sửa luật. Mặc dù vậy, việc sửa luật sẽ rất lâu. Do đó cần có chính sách thông thoáng.

Với việc thiết lập “luồng xanh”, cơ quan quản lý Nhà nước có trách nhiệm phải giải quyết nhanh hơn, hỗ trợ nhà đầu tư hiệu quả hơn.

Thực tế cho thấy, Hà Nội đã giải được bài toán tiếp cận vốn và đối tượng như là nới lỏng điều kiện thu nhập lên mức 20 triệu (với người độc thân) và 30 triệu đồng/tháng (với người độc thân nuôi con nhỏ); bãi bỏ rào cản hộ khẩu, thành phố đã ban hành chính sách cho phép người dân trong diện di dời, cải tạo chung cư cũ được mua NƠXH mà không cần qua quy trình bốc thăm...

Hà Nội cũng đã đang xếp những đối tượng đặc biệt có thể được tham gia mua NƠXH chứ không chỉ là công chức, viên chức hay cán bộ, giáo viên…

“Đây chính là sự nỗ lực để phát triển tốt nhất, nhanh nhất, tạo ra nhiều nhà ở nhất phục vụ an sinh xã hội. Chúng tôi đánh giá Hà Nội đang làm đúng và rất phù hợp với nhu cầu thực tế mà những người lao động ở địa bàn Hà Nội đang cần”, Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam nói.

Còn ông Bùi Tiến Thành - Trưởng phòng phát triển đô thị, Sở Xây dựng thành phố Hà Nội cho rằng, để đạt được mục tiêu về nhà ở xã hội, Hà Nội đã và đang vận dụng những chính sách khả thi. Theo ông Bùi Tiến Thành, Hà Nội có nhiều điều kiện để phát triển nhà ở xã hội với những cơ chế đặc thù để đẩy nhanh tiến độ thực hiện dự án.

Dự án nhà ở xã hội Thanh Lâm - Đại Thịnh 2, xã Quang Minh, Hà Nội đang được hoàn thiện, ảnh chụp ngày 9-4. Ảnh: Phạm Hùng

Thời gian qua, Sở Xây dựng và các sở ngành tham mưu cho UBND thành phố để đưa vào Luật Thủ đô sửa đổi những cơ chế chính sách, giảm tối đa những thủ tục và loại bỏ những thủ tục hành chính không cần thiết để đẩy nhanh tiến độ dự án. Cùng với đó, áp dụng các công nghệ tiên tiến để đẩy nhanh tiến độ. Trên cơ sở đó, người dân sớm được sở hữu nhà ở xã hội.