Hà Nội: Tăng tốc phát triển nhà ở xã hội - Mở rộng cơ hội an cư

Từ 19h00 đến 20h00 hôm nay (9-4), Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội thực hiện chương trình thời sự với chủ đề “Hà Nội: Tăng tốc phát triển nhà ở xã hội - Mở rộng cơ hội an cư”.

Các khách mời tham gia chương trình. Ảnh: Thanh Hải

Chương trình thời sự có sự tham gia của 2 khách mời: Ông Bùi Tiến Thành, Trưởng phòng Phát triển đô thị (Sở Xây dựng Hà Nội) và TS Nguyễn Văn Đính, Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam.

Chương trình được truyền hình trực tiếp từ Trường quay S1 của Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội với thời lượng 60 phút. Nội dung xuyên suốt là đánh giá hiện trạng, thảo luận các giải pháp nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn để mở rộng cơ hội tiếp cận nhà ở xã hội.

Thực tiễn cho thấy, trong bối cảnh đô thị hóa đang diễn ra rất nhanh, áp lực về nhà ở tại các thành phố lớn như Hà Nội ngày càng trở nên gay gắt. Để giải quyết nhu cầu cấp thiết đó, thời gian qua, thành phố đã triển khai những bước đi chiến lược, bài bản trong việc phát triển nhà ở xã hội, khẳng định vị thế dẫn dắt và mở ra cơ hội “an cư lạc nghiệp” cho hàng vạn người lao động thu nhập thấp.

Trong giai đoạn 2021-2025, Thủ đô đã hoàn thành hơn 1,2 triệu m² sàn nhà ở; tầm nhìn xa hơn đến năm 2030, Hà Nội đặt chỉ tiêu hoàn thành 120.000 căn hộ. Để hiện thực hóa mục tiêu này, Hà Nội đã thực hiện cuộc “cách mạng” về thủ tục và quy hoạch như: Công khai danh mục dự án trọng điểm; Cam kết rút ngắn thời gian hoàn thành dự án xuống còn 2 năm kể từ khi khởi công; Thành lập Trung tâm Phục vụ hành chính công giúp đơn giản hóa quy trình thẩm định…

Bên cạnh nỗ lực từ phía chính quyền và doanh nghiệp, Hà Nội cũng đặc biệt chú trọng khả năng tiếp cận thực tế của người dân như: Nâng mức thu nhập điều kiện lên 20 triệu đồng/tháng cho người độc thân; Kết hợp với các gói vay ưu đãi lãi suất (5,4%) nhằm giảm áp lực tài chính cho người mua nhà…

Có thể nói, bằng sự kết hợp hài hòa giữa quy hoạch bài bản, chính sách linh hoạt và hỗ trợ tài chính thiết thực, giấc mơ an cư đang trở nên gần hơn bao giờ hết với người thu nhập thấp.

Một khu nhà ở xã hội trên địa bàn thành phố Hà Nội. Ảnh: Nguyễn Quang.

Năm 2026, nguồn cung nhà ở xã hội sẽ có đột phá

Việc phát triển nhà ở xã hội dù đã được đặt mục tiêu từ nhiều năm trước nhưng phải đến năm 2025 mới bắt đầu đạt kết quả rõ nét. Thậm chí, số lượng hoàn thành trong năm này đã vượt xa tổng số thực hiện của cả giai đoạn 2021 - 2024. Trước bối cảnh đó, nhiều ý kiến cho rằng năm 2025 chỉ là bước khởi đầu và năm 2026 sẽ là giai đoạn bứt phá.

Ông Bùi Tiến Thành, Trưởng phòng Phát triển đô thị, Sở Xây dựng Hà Nội cho biết, nhận định này là có cơ sở. Theo ông, các cơ chế, chính sách khi đi vào thực tiễn đều cần một độ trễ nhất định. Đối với nhà ở xã hội - loại hình dự án có sử dụng đất, thời gian chuẩn bị và triển khai thường kéo dài từ 3-5 năm nên phải đến giai đoạn 2025 - 2026, các sản phẩm mới bắt đầu được đưa ra thị trường. Vì vậy, kết quả của hai năm này dự kiến sẽ cao hơn cộng dồn các năm trước.

Ông Bùi Tiến Thành - Trưởng phòng Phát triển đô thị, Sở Xây dựng Thành phố Hà Nội. Ảnh Thanh Hải

Cũng theo ông Thành, trong năm 2026, thành phố tập trung triển khai đồng bộ các cơ chế, chính sách theo Nghị quyết số 204/2025 của Quốc hội cùng các Nghị định của Chính phủ, như Nghị định số 192 và 261. Hiện trên địa bàn thành phố có hơn 100 dự án nhà ở xã hội đang được triển khai. Riêng năm 2026, thành phố đặt mục tiêu đưa khoảng 18.700 căn hộ ra thị trường. Nguồn cung này được kỳ vọng sẽ góp phần giảm áp lực về nhà ở, đồng thời, bảo đảm an sinh xã hội cho người dân Thủ đô.

Dưới góc nhìn của đơn vị quản lý nhà nước, ông Bùi Tiến Thành cho rằng: Đáp ứng nhu cầu về nhà ở xã hội cho người dân vừa là trách nhiệm, vừa là động lực để Hà Nội từng bước thực hiện tốt các mục tiêu phát triển nhà ở xã hội trong những năm qua.

"Chúng tôi đặt tâm thế phát huy tối đa năng lực của mình để giải quyết những vấn đề liên quan. Thời gian qua, số lượng dự án, căn hộ đưa ra thị trường và những dự án đang triển khai đã thể hiện được kết quả lao động của cán bộ công nhân, viên chức cũng như cơ quan thường trực tham mưu như Sở Xây dựng", ông Thành chia sẻ.

Điểm nghẽn khiến nhà ở xã hội "ì ạch" thời gian dài

Nhu cầu của người dân về nhà ở xã hội là rất lớn, song điều gì “trói buộc” khiến nhà ở xã hội ì ạch một thời gian lâu đến vậy? TS Nguyễn Văn Đính, Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam cho rằng: Nhà ở xã hội là một sản phẩm rất nhân văn nhằm bảo đảm an sinh xã hội, tạo điều kiện nơi ở cho người dân.

TS Nguyễn Văn Đính, Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam. Ảnh Thanh Hải

Thống kê của Hiệp hội cho thấy những điểm nghẽn khiến việc phát triển loại hình nhà ở này gặp nhiều khó khăn: Thứ nhất, là về đất đai, đây được cho là một trong những trở ngại lớn nhất đối với doanh nghiệp khi quyết định làm nhà ở xã hội.

Thứ hai là thời gian phê duyệt dự án, về quy trình thủ tục. Nếu xác định nhà ở xã hội thuộc diện “ưu tiên”, thì mọi vấn đề liên quan đến đầu tư phát triển nhà ở xã hội đều cần được ưu ái hơn.

Thứ ba là là nguồn vốn, mặc dù đã có gói tín dụng ưu đãi dành cho chủ đầu tư thực hiện dự án và người dân vay mua nhà ở xã hội nhưng kết quả giải ngân gói tín dụng này vẫn ở mức rất thấp.

Bênh cạnh đó, đầu ra của loại hình này cũng rất khó khăn, khi thủ tục xét duyệt đối tượng mua còn khó khăn, qua nhiều cấp.

Một điểm nghẽn nữa là doanh nghiệp chỉ có thể đóng góp thực chất cho xã hội nếu họ đầu tư có lãi, có thặng dư. Khi cơ chế rõ ràng, doanh nghiệp không cần bị ép buộc, họ sẽ tự nguyện tham gia phát triển nhà ở xã hội.

Nhận thức về nhà ở xã hội đã thay đổi

Năm 2025, việc phát triển nhà ở xã hội đã có sự bùng nổ về cả số lượng dự án được khởi công, xây dựng tới con số hoàn thành. Nhiều địa phương đạt được kết quả vô cùng ấn tượng, cho thấy các điểm nghẽn đã phần nào được tháo gỡ.

TS Nguyễn Văn Đính, Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam. Ảnh Thanh Hải

TS Nguyễn Văn Đính, Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam khẳng định: Với chủ trương đúng đắn của Chính phủ và sự nỗ lực, quyết tâm vào cuộc của cả hệ thống chính trị, các điểm nghẽn đã được tháo gỡ; thể chế đã được cởi bỏ mạnh mẽ. Quy trình phức tạp, chồng chéo, mâu thuẫn được xử lý. Thái độ trách nhiệm của các địa phương được nâng lên...

Đặc biệt, lãnh đạo nhiều địa phương đã nhận thức được vấn đề: Nhà ở xã hội là động lực tăng trưởng kinh tế. Khi các cấp chính quyền cùng vào cuộc, xác định đây là nhiệm vụ quan trọng thì kết quả đạt được là tất yếu.

“Luồng xanh” thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội tại Hà Nội

Suốt năm 2024, Hà Nội không có bất kỳ dự án nào được mở bán và từng bị Bộ Xây dựng đánh giá là một trong những địa phương “chậm chân” trong phát triển nhà ở xã hội, song chỉ sau một năm, Hà Nội đã “bứt tốc” ngoạn mục, trở thành địa phương được Bộ “nêu gương” về tốc độ triển khai nhà ở xã hội với hơn 5.100 căn hộ hoàn thành, vượt chỉ tiêu được giao.

Ngoài áp dụng các luật chung thì việc thực thi các cơ chế đặc thù mạnh mẽ, đặc biệt là sau khi Luật Thủ đô (sửa đổi) và các quy định mới năm 2024-2025 có hiệu lực là yếu tố quan trọng góp phần tạo nên thành công ấy. Ngoài quy định có tính riêng biệt "gom" quỹ đất 20% thành các Khu đô thị nhà ở xã hội tập trung, việc thiết lập và áp dụng quy trình rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư cho các dự án được nhiều người "trong cuộc” đánh giá cao.

Các dự án xây dựng nhà ở xã hội được đưa vào ưu tiên “luồng xanh về thủ tục hành chính” với cơ chế hỗ trợ đặc biệt để từ khi khởi công đến khi hoàn thành không quá 24 tháng. Theo một số doanh nghiệp có nhiều năm kinh nghiệm, cơ chế, chính sách về nhà ở xã hội tại Hà Nội đang tốt nhất từ trước tới nay.

Khu trung tâm của 3 tòa nhà CT3A, CT3B và CT3C thuộc Dự án NƠXH Kim Chung xã Thiên Lộc với tổng số 1.104 căn, trong đó có 929 căn nhà ở xã hội. Đây là dự án nằm sát Khu công nghiệp Bắc Thăng Long, một trong những khu công nghiệp lớn nhất miền Bắc thu hút hàng chục nghìn lao động. Được khởi công vào tháng 3-2025, đến nay, chỉ sau hơn 12 tháng thi công, dự án đã hoàn thiện phần thô, khối lượng thi công đạt trên 60%, dự kiến sẽ bàn giao nhà vào quý IV năm nay.

Nhà ở xã hội dành cho công nhân tại xã Thiên Lộc, Hà Nội. Ảnh: Phạm Hùng

Từ điểm cầu truyền hình tại Dự án NƠXH Kim Chung, xã Thiên Lộc, Giám đốc Ban Quản lý dự án Liên danh chủ đầu tư Handico-Viglacera Nguyễn Thành Trung cho biết: Thời gian qua, các dự án nhà ở xã hội trên địa bàn thành phố Hà Nội đã nhận được sự quan tâm của UBND thành phố, Sở Xây dựng cũng như các cơ quan, ban, ngành. Thành phố đã tạo điều kiện, đưa các dự án vào “luồng xanh” triển khai, bảo đảm tiến độ từ công tác giải phóng mặt bằng, hoàn thiện pháp lý, cấp phép thi công đến tổ chức thi công, thẩm định, nghiệm thu nhằm sớm đưa công trình vào khai thác.

Trả lời thông tin về việc Dự án tiếp nhận hồ sơ mua nhà của người thu nhập thấp từ tháng 11-2025, ông Nguyễn Thành Trung cho biết, trong tháng 4, liên danh chủ đầu tư Viglacera và Hadeco sẽ báo cáo lại Sở Xây dựng về danh sách người đăng ký mua nhà.

Dự kiến trong tháng 5, sẽ tổ chức bốc thăm căn hộ, bảo đảm minh bạch, khách quan, giúp mọi người dân tiếp cận và mua được nhà. Đến tháng 9-2026, sẽ cơ bản hoàn thành dự án và các căn hộ sẽ được bàn giao cho người dân, đưa vào sử dụng trong tháng 12-2026.

Cắt giảm thủ tục, đẩy nhanh các dự án nhà ở xã hội

Trở lại điểm cầu trường quay, ông Bùi Tiến Thành, Trưởng phòng Phát triển đô thị, Sở Xây dựng Hà Nội cho rằng, để đạt được mục tiêu về phát triển nhà ở xã hội đề ra, Hà Nội đã và đang vận dụng những chính sách khả thi.

Theo ông Bùi Tiến Thành, Hà Nội có nhiều điều kiện để phát triển nhà ở xã hội với những cơ chế đặc thù để đẩy nhanh tiến độ thực hiện dự án. Ngoài Nghị quyết số 201/2025/QH15 của Quốc hội và Nghị định số 192/2025/NĐ-CP của Chính phủ, Hà Nội có Luật Thủ đô sửa đổi.

Ông Bùi Tiến Thành, Trưởng phòng Phát triển đô thị, Sở Xây dựng Hà Nội. Ảnh: Thanh Hải

Thời gian qua, Sở Xây dựng và các sở, ngành đã tham mưu cho UBND thành phố để đưa vào Luật Thủ đô sửa đổi những cơ chế, chính sách giúp giảm tối đa và loại bỏ những thủ tục hành chính không cần thiết, qua đó đẩy nhanh tiến độ, thực hiện dự án nhà ở xã hội trong thời gian ngắn nhất. Cùng với đó, các công nghệ tiên tiến cũng được áp dụng để đẩy nhanh tiến độ, đưa các thủ tục hành chính về nhà ở xã hội vào “luồng xanh”... Trên cơ sở đó, người dân sớm được sở hữu nhà ở xã hội, đáp ứng nguyện vọng chính đáng của người dân.

Ông Bùi Tiến Thành cũng nhấn mạnh, khi triển khai thực hiện dự án nhà ở xã hội, công tác giám sát có vai trò rất quan trọng. Bên cạnh đó, Nhà nước thông qua các thủ tục hành chính như cấp phép xây dựng, công bố công khai dự án... giúp người dân tiếp cận cũng như giám sát chất lượng công trình.

Hà Nội đã thành công trong thiết lập “luồng xanh”

Nhận xét về việc Hà Nội linh hoạt với cơ chế đặc thù, TS Nguyễn Văn Đính, Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam nhấn mạnh: Hà Nội đã vượt qua sự chồng chéo giữa Luật Nhà ở, Luật Đất đai và Luật Đầu tư để thiết lập thành công “luồng xanh” tại Trung tâm Phục vụ hành chính công, giúp thời gian thẩm định giá đất và cấp phép xây dựng giảm đáng kể.

Theo TS Nguyễn Văn Đính, một số Luật khi ban hành và thực thi đã xuất hiện mâu thuẫn, chồng chéo và để giải quyết thì phải sửa Luật. Mặc dù vậy, việc sửa Luật sẽ rất lâu và cần có thời gian. Do đó, cần có chính sách thông thoáng.

TS Nguyễn Văn Đính, Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam. Ảnh: Thanh Hải

Đối với vấn đề nhà ở xã hội, Chính phủ đã vào cuộc rất quyết liệt, tập trung tháo gỡ thông qua các Nghị quyết mạnh mẽ, giúp cho việc thực thi, khi đã giải quyết được các mâu thuẫn chồng chéo.

Bên cạnh đó, các địa phương cũng có cơ sở pháp lý để thực hiện. Đặc biệt, một số địa phương như Hà Nội đã thiết lập “luồng xanh”. Cơ quan quản lý nhà nước trên cơ sở đó có trách nhiệm phải giải quyết nhanh hơn để hỗ trợ nhà đầu tư.

Có thể khẳng định, Hà Nội đã thiết lập và áp dụng thành công “luồng xanh” để giải quyết câu chuyện thủ tục hành chính - vốn là những điểm nghẽn trước đây trong phát triển nhà ở xã hội.