Hà Nội tạo hành lang pháp lý phát hành trái phiếu chính quyền địa phương

Các đại biểu HĐND thành phố Hà Nội bỏ phiếu thông qua Nghị quyết. Ảnh: Thành Thái

Đây được xem là một trong những nghị quyết quan trọng nhằm đa dạng hóa nguồn lực tài chính, tạo dư địa huy động vốn cho đầu tư phát triển hạ tầng, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế - xã hội và xây dựng Thủ đô hiện đại, bền vững.

Nghị quyết áp dụng đối với các cơ quan nhà nước, đơn vị thuộc thành phố Hà Nội; Kho bạc Nhà nước Khu vực I; các tổ chức tín dụng, tổ chức tài chính, tổ chức bảo lãnh phát hành, đại lý phát hành, nhà đầu tư cùng các tổ chức, cá nhân có liên quan đến hoạt động huy động vốn của thành phố.

Theo Nghị quyết, trái phiếu chính quyền địa phương là công cụ nợ do UBND thành phố Hà Nội phát hành để huy động vốn theo quy định của pháp luật. Trên cơ sở đó, Hà Nội được phép phát hành nhiều loại trái phiếu chuyên biệt như trái phiếu dự án để huy động vốn cho các dự án đầu tư công; trái phiếu công trình phục vụ các công trình hạ tầng trọng điểm; trái phiếu đô thị nhằm phát triển kết cấu hạ tầng và chỉnh trang đô thị; trái phiếu xanh để đầu tư cho các chương trình, dự án bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

Nghị quyết quy định rõ các nguyên tắc vay vốn và phát hành trái phiếu. Theo đó, UBND thành phố Hà Nội được vay để bù đắp bội chi ngân sách và vay để trả nợ gốc các khoản vay của thành phố theo đúng quy định pháp luật. Tổng mức vay, dư nợ vay và nghĩa vụ trả nợ phải nằm trong giới hạn được Quốc hội, Chính phủ cho phép và bảo đảm an toàn nợ công.

Các khoản vay hoặc đợt phát hành trái phiếu phải được đưa vào kế hoạch vay, trả nợ công trung hạn và hằng năm của ngân sách thành phố. Những dự án sử dụng nguồn vốn huy động phải thuộc danh mục đầu tư công trung hạn, hoàn thành đầy đủ thủ tục đầu tư theo quy định.

Đặc biệt, Nghị quyết yêu cầu toàn bộ quá trình huy động vốn phải bảo đảm công khai, minh bạch, hiệu quả, phù hợp với khả năng cân đối ngân sách và năng lực trả nợ của thành phố. Đây là nguyên tắc quan trọng nhằm kiểm soát rủi ro tài chính và bảo đảm tính bền vững của ngân sách địa phương.

Đối với hình thức phát hành trái phiếu chính quyền địa phương, Nghị quyết quy định quy trình khá chặt chẽ. Hằng năm, căn cứ kế hoạch vay và trả nợ đã được xây dựng, UBND thành phố Hà Nội phải lập Đề án sơ bộ phát hành trái phiếu để trình HĐND thành phố phê duyệt chủ trương cùng thời điểm xem xét kế hoạch vay trả nợ và dự toán ngân sách.

Sau khi được thông qua, UBND thành phố tiếp tục xây dựng Đề án phát hành trái phiếu chi tiết trình HĐND thành phố phê duyệt. Đề án sẽ xác định rõ quy mô phát hành, mục tiêu sử dụng vốn, kỳ hạn, hình thức phát hành, nguồn trả nợ và các nội dung liên quan theo quy định của Chính phủ về quản lý nợ chính quyền địa phương.

Về phương thức phát hành, Hà Nội được thực hiện theo các hình thức đấu thầu, bảo lãnh phát hành hoặc các phương thức khác theo quy định hiện hành. Trước mỗi đợt phát hành, thành phố phải công bố công khai thông tin về khối lượng phát hành, kỳ hạn, phương thức và các nội dung liên quan trên cổng thông tin điện tử để nhà đầu tư tiếp cận đầy đủ thông tin.

Theo Nghị quyết, chậm nhất 10 ngày làm việc trước thời điểm phát hành, UBND thành phố Hà Nội gửi văn bản đề nghị Bộ Tài chính thông báo khung lãi suất phát hành trái phiếu. Trên cơ sở khung lãi suất được Bộ Tài chính công bố và diễn biến thị trường, UBND thành phố quyết định mức lãi suất cụ thể cho từng đợt phát hành.

Sau khi kết thúc đợt phát hành, trong vòng 7 ngày làm việc, thành phố phải công khai kết quả phát hành, bao gồm khối lượng, kỳ hạn và lãi suất trái phiếu. Các trái phiếu chính quyền địa phương sẽ được đăng ký, lưu ký tại Trung tâm Lưu ký Chứng khoán Việt Nam và niêm yết giao dịch trên Sở Giao dịch Chứng khoán, bảo đảm tính minh bạch và khả năng thanh khoản cho nhà đầu tư.

Nguồn vốn thu được từ phát hành trái phiếu phải được quản lý và sử dụng đúng mục đích theo phương án đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Bên cạnh kênh phát hành trái phiếu, Nghị quyết cũng cho phép Hà Nội vay vốn từ các tổ chức tín dụng trong nước. Căn cứ dự toán ngân sách và tổng mức vay được HĐND thành phố quyết định hằng năm, Sở Tài chính sẽ tham mưu UBND thành phố xây dựng phương án vay vốn phù hợp.

Khoản vay từ các tổ chức tín dụng phải được thực hiện bằng đồng Việt Nam, có thời hạn tối thiểu từ 3 năm trở lên. Mức lãi suất và các chi phí liên quan phải phù hợp với mặt bằng lãi suất thị trường tại thời điểm vay. UBND thành phố hoặc đơn vị được ủy quyền sẽ trực tiếp đàm phán và ký kết thỏa thuận vay với bên cho vay theo quy định của pháp luật.

Một điểm đáng chú ý trong Nghị quyết là quy định về vay từ ngân quỹ nhà nước. Theo đó, căn cứ tổng mức vay được Quốc hội và HĐND thành phố phê duyệt, UBND thành phố Hà Nội có thể đề nghị Bộ Tài chính xem xét cho vay từ nguồn ngân quỹ nhà nước tạm thời nhàn rỗi.