Hà Nội: Tạo lập môi trường đầu tư minh bạch, thuận lợi thu hút nguồn lực phát triển

Thể chế phải đi trước một bước

Đặt doanh nghiệp, nhà đầu tư vào vị trí trung tâm của quá trình điều hành đang trở thành yêu cầu xuyên suốt trong cách Hà Nội tiếp cận bài toán cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh. Từ cải cách thủ tục hành chính, hoàn thiện thể chế, phát triển hạ tầng đến xúc tiến đầu tư, thành phố đang hướng tới một mục tiêu chung: giảm chi phí, tháo gỡ điểm nghẽn và nâng cao hiệu quả thực chất của từng dự án.

Phối cảnh dự án thành phố thông minh Bắc Hà Nội. Ảnh: UBND thành phố Hà Nội

Trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục biến động, dòng vốn quốc tế ngày càng có sự chọn lọc, việc giữ được sức hấp dẫn đầu tư không thể chỉ dựa vào những ưu đãi riêng lẻ. Nhà đầu tư cần một hệ sinh thái đủ năng lực để đồng hành trong suốt vòng đời dự án. Một trong những nền tảng quan trọng để Hà Nội mở rộng không gian phát triển là triển khai đồng bộ Luật Thủ đô (sửa đổi), Quy hoạch Thủ đô Hà Nội thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 và Điều chỉnh Quy hoạch chung Thủ đô. Đây không chỉ là những công cụ quản lý mà còn tạo khuôn khổ để thành phố tổ chức lại không gian phát triển, chủ động hơn trong giải quyết các vấn đề về quy hoạch, đất đai, đầu tư và hạ tầng.

Trong thực tế, chất lượng thể chế có tác động trực tiếp đến quyết định đầu tư. Một dự án có thể có tiềm năng lớn nhưng nếu phải trải qua quá nhiều tầng nấc thủ tục, thiếu thông tin hoặc thời gian xử lý không thể dự báo, chi phí cơ hội của doanh nghiệp sẽ tăng lên. Vì vậy, cải cách hành chính không thể chỉ dừng ở việc “giảm giấy tờ”, mà phải hướng đến thay đổi phương thức phục vụ.

Hà Nội đã triển khai chương trình cắt giảm, đơn giản hóa các quy định liên quan đến hoạt động kinh doanh; rà soát, xử lý những thủ tục chồng chéo và tập trung rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ trong những lĩnh vực tác động trực tiếp tới doanh nghiệp như đất đai, xây dựng, đầu tư, môi trường, thuế.

Mô hình “Một cửa liên thông” cùng việc đẩy mạnh dịch vụ công trực tuyến toàn trình đang góp phần thay đổi cách doanh nghiệp tiếp cận cơ quan công quyền. Giá trị lớn nhất của quá trình này không chỉ nằm ở số thủ tục được thực hiện trực tuyến, mà ở khả năng giảm thời gian chờ đợi, hạn chế chi phí tuân thủ và tăng tính minh bạch trong quá trình giải quyết công việc.

Đặc biệt, việc số hóa dữ liệu quy hoạch, công khai thông tin đất đai và dự án đầu tư trên nền tảng số có ý nghĩa quan trọng đối với chất lượng môi trường kinh doanh. Khi nhà đầu tư có thể chủ động tiếp cận thông tin về vị trí, quy hoạch và tình trạng pháp lý của khu đất, khoảng cách thông tin giữa cơ quan quản lý và doanh nghiệp được thu hẹp. Minh bạch thông tin vì thế không chỉ là yêu cầu của cải cách hành chính mà còn là một dạng “hạ tầng” của môi trường đầu tư. Thông tin càng rõ ràng, khả năng dự báo càng cao, rủi ro càng được nhận diện sớm và quyết định đầu tư càng có cơ sở.

Từ góc độ này, năng lực cạnh tranh của Hà Nội không chỉ được đo bằng số lượng dự án thu hút được mà còn phải được nhìn nhận qua chất lượng phục vụ doanh nghiệp và hiệu quả của nguồn vốn sau khi được đưa vào nền kinh tế.

Xây dựng hệ sinh thái đô thị thông minh
Một môi trường đầu tư thuận lợi không thể tồn tại nếu thiếu hạ tầng đủ sức đáp ứng tốc độ phát triển của doanh nghiệp. Bởi vậy, cùng với cải cách thể chế, Hà Nội đang tập trung nguồn lực cho các công trình có tính kết nối vùng và tạo không gian phát triển mới.

Đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô, các cầu qua sông Hồng và hệ thống đường sắt đô thị không chỉ là những dự án giao thông đơn thuần. Khi hoàn thiện, các công trình này sẽ góp phần tái cấu trúc không gian kinh tế, cải thiện kết nối giữa trung tâm Hà Nội với các địa phương trong vùng, mở rộng khả năng tiếp cận thị trường và giảm chi phí logistics cho doanh nghiệp.

Song hành với hạ tầng giao thông là hạ tầng số. Hà Nội đang thúc đẩy xây dựng hệ sinh thái đô thị thông minh, phát triển Trung tâm điều hành thông minh và mở rộng ứng dụng nền tảng số trong quản lý, điều hành. Hạ tầng số, trong điều kiện kinh tế ngày càng dựa nhiều hơn vào dữ liệu và công nghệ, đang trở thành một yếu tố cấu thành năng lực cạnh tranh không kém hạ tầng vật chất.

Định hướng phát triển các khu công nghệ cao, khu công nghiệp sinh thái, hạ tầng viễn thông 5G và hệ thống trung tâm dữ liệu cũng cho thấy Hà Nội đang hướng tới thu hút những dòng vốn có yêu cầu cao về công nghệ và chất lượng hạ tầng.

Thủ đô Hà Nội tiếp tục phát huy vai trò đầu tàu, lan tỏa động lực tới vùng Thủ đô và cả nước, hiện thực hóa tinh thần “Hà Nội vì cả nước, cùng cả nước”, hướng tới một đô thị văn minh, hiện đại, hạnh phúc và phát triển bền vững. Ảnh: UBND thành phố Hà Nội

Khu Công nghệ cao Hòa Lạc là một trong những không gian được kỳ vọng đóng vai trò quan trọng trong định hướng này. Sau khi được bàn giao về thành phố quản lý, khu công nghệ cao đang được tập trung hoàn thiện cơ chế đặc thù, hướng tới thu hút các dự án nghiên cứu và phát triển, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ sinh học và những lĩnh vực công nghệ tiên tiến.

Nếu cải cách thể chế tạo “đường vào”, thì hạ tầng và hệ sinh thái hỗ trợ sẽ quyết định khả năng doanh nghiệp ở lại, mở rộng và tạo giá trị lâu dài tại Hà Nội. Đây cũng là lý do chiến lược xúc tiến đầu tư của thành phố đang chuyển từ diện rộng sang có trọng tâm, trọng điểm. Thay vì chỉ giới thiệu chung về tiềm năng, Hà Nội hướng tới lựa chọn những thị trường, đối tác phù hợp với định hướng phát triển.

Các hoạt động xúc tiến đầu tư ở nước ngoài được tổ chức theo hướng chuyên sâu hơn, tăng cường tiếp xúc trực tiếp với các tập đoàn lớn, trong đó có những doanh nghiệp thuộc danh sách Fortune 500. Mục tiêu không đơn thuần là “mời gọi đầu tư”, mà hướng tới xác định nhu cầu cụ thể của từng nhà đầu tư, từ đó thiết kế phương thức hỗ trợ phù hợp.

Một thay đổi đáng chú ý khác là Hà Nội coi xúc tiến đầu tư tại chỗ là một bộ phận quan trọng trong chiến lược thu hút vốn. Bởi giữ chân một nhà đầu tư hiện hữu và tạo điều kiện để họ mở rộng hoạt động nhiều khi có giá trị không kém việc tìm kiếm một dự án mới.

Các cuộc đối thoại giữa lãnh đạo thành phố với hiệp hội và cộng đồng doanh nghiệp được duy trì nhằm xử lý những vướng mắc phát sinh trong thực tiễn, từ hóa đơn điện tử, hoàn thuế, giấy phép lao động cho người nước ngoài đến giải phóng mặt bằng. Yêu cầu đặt ra không chỉ là tiếp nhận kiến nghị mà phải xác định rõ trách nhiệm, tiến độ và kết quả xử lý.

Theo PGS.TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, sức hấp dẫn của một địa điểm đầu tư không chỉ được quyết định bởi ưu đãi thuế hay giá thuê đất mà còn phụ thuộc vào chất lượng sống và hệ sinh thái phụ trợ. Đây là lĩnh vực Hà Nội có nhiều lợi thế. Hiện, thành phố tập trung hệ thống trường đại học, viện nghiên cứu lớn, tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Việc tăng cường liên kết giữa Nhà nước - Nhà trường - Nhà doanh nghiệp sẽ góp phần đưa hoạt động đào tạo sát hơn với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp, nhất là trong những ngành công nghệ mới.

Cùng với đó, hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo tiếp tục được chú trọng thông qua phát triển không gian làm việc chung, trung tâm đổi mới sáng tạo và các quỹ đầu tư mạo hiểm. Đây là nền tảng để Hà Nội không chỉ thu hút các tập đoàn lớn mà còn hình thành lớp doanh nghiệp công nghệ mới có khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

Một Thủ đô văn hiến, an toàn, xanh, sạch, cùng hệ thống y tế và giáo dục chất lượng cao cũng tạo thêm lợi thế trong việc thu hút và giữ chân chuyên gia, nhà quản lý quốc tế.

Việc cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh không phải một cuộc đua về số lượng thủ tục được cắt giảm hay số lượng hội nghị xúc tiến được tổ chức. Thước đo quan trọng hơn là doanh nghiệp mất bao nhiêu thời gian và chi phí để triển khai một dự án; nhà đầu tư có tiếp cận thông tin minh bạch hay không; dự án có được triển khai đúng tiến độ và tạo ra giá trị như kỳ vọng hay không.

Trong cuộc cạnh tranh thu hút nguồn lực ngày càng quyết liệt, Hà Nội cần tiếp tục chuyển từ tư duy “quản lý dự án” sang “đồng hành cùng dự án”, từ xúc tiến đầu tư theo số lượng sang lựa chọn dòng vốn có chất lượng, từ xử lý thủ tục sang kiến tạo môi trường kinh doanh có khả năng dự báo.

Khi thể chế được khai thông, hạ tầng được đồng bộ, dữ liệu được minh bạch và chính quyền thực sự lấy hiệu quả của doanh nghiệp làm một thước đo quan trọng của năng lực điều hành, sức hấp dẫn đầu tư của Hà Nội sẽ không chỉ được duy trì bằng lợi thế sẵn có mà được củng cố bằng chính chất lượng phát triển. Đó là nền tảng để Thủ đô tiếp tục phát huy vai trò đầu tàu, lan tỏa động lực tới vùng Thủ đô và cả nước, hiện thực hóa tinh thần “Hà Nội vì cả nước, cùng cả nước”, hướng tới một đô thị văn minh, hiện đại, hạnh phúc và phát triển bền vững.