Hà Nội tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn về vệ sinh môi trường và xử lý chất thải

Nhiều giải pháp đã được triển khai, song một số điểm nghẽn về hạ tầng, điểm tập kết, chất thải xây dựng và chất lượng vệ sinh môi trường tại cơ sở vẫn cần tiếp tục xử lý.

Theo số liệu tổng hợp của Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Hà Nội, các khu xử lý tập trung của Hà Nội đang tiếp nhận hơn 8.000 tấn chất thải rắn sinh hoạt mỗi ngày. Đến năm 2030, lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh được dự báo có thể đạt khoảng 13.200 tấn/ngày, trong khi nhu cầu xử lý tại các khu tập trung khoảng 11.200 tấn/ngày.

Xử lý rác thải sinh hoạt tại Hà Nội. (Ảnh: VGP)

Bên cạnh lượng rác phát sinh hằng ngày, Thành phố còn phải tiếp tục nghiên cứu phương án xử lý khoảng 34 triệu tấn rác đã chôn lấp tại các khu Nam Sơn và Xuân Sơn.

Áp lực đối với chất thải xây dựng và bùn thải cũng gia tăng cùng tiến độ triển khai các dự án đầu tư xây dựng. Lượng chất thải xây dựng hiện khoảng 3.000-3.400 tấn/ngày và tại một số thời điểm cao điểm có thể tăng đáng kể.

Bùn thải cũng có khả năng phát sinh lớn tại thời điểm đồng loạt triển khai các dự án nạo vét, công trình ngầm và đường sắt đô thị. Do đó, việc bố trí đủ địa điểm tiếp nhận, trung chuyển và xử lý hợp pháp đang là một trong những nhiệm vụ cần được ưu tiên.

Phân cấp mạnh nhưng tiếp tục giám sát chất lượng thực hiện

Trong năm 2026, Hà Nội đã thực hiện phân cấp công tác thu gom, vận chuyển chất thải rắn sinh hoạt và duy trì vệ sinh môi trường cho 126 xã, phường.

Báo cáo tại cuộc họp về công tác xử lý chất thải rắn trên địa bàn Thành phố hôm 19/8 vừa qua cho thấy, 126/126 xã, phường đã tổ chức thực hiện các gói duy trì vệ sinh môi trường. Tỷ lệ thu gom chất thải rắn sinh hoạt tại khu vực đô thị đạt mức cao, khu vực nông thôn tiếp tục được duy trì và nâng cao.

Việc ứng dụng công nghệ trong giám sát cũng từng bước được mở rộng. 115/126 xã, phường đã chia sẻ dữ liệu GPS phương tiện vận chuyển rác về cơ quan quản lý để phục vụ theo dõi hành trình và thời gian vận chuyển.

Trên địa bàn Thành phố hiện có 1.709 điểm tập kết, trung chuyển chất thải rắn sinh hoạt đã được cập nhật trên bản đồ số và đang tiếp tục được rà soát. Tuy nhiên, việc duy trì vệ sinh môi trường chưa hoàn toàn đồng đều giữa các địa bàn. Một số tuyến đường mới, khu vực giáp ranh hoặc địa bàn còn khó khăn về nguồn lực vẫn cần tiếp tục được rà soát để bố trí phương án duy trì phù hợp.

Một số xã, phường đã chủ động lắp camera tại các khu vực thường xuyên xảy ra tình trạng đổ trộm rác, phế thải. Đây được xem là một trong những giải pháp hỗ trợ công tác kiểm tra trực tiếp.

Theo báo cáo của các địa phương, đến tháng 6/2026, toàn Thành phố đã xử lý 478 trường hợp vi phạm về vệ sinh môi trường. Thành phố tiếp tục yêu cầu chính quyền cơ sở nâng cao trách nhiệm, đồng thời tăng kiểm tra, giám sát để kịp thời phát hiện những điểm phát sinh bất cập sau phân cấp.

Từng bước giảm tỷ lệ chôn lấp trực tiếp

Báo cáo tại Hội nghị, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Hà Nội Lê Thanh Nam cho biết, khoảng 83% chất thải rắn sinh hoạt đang được xử lý bằng công nghệ đốt phát điện, tỷ lệ chôn lấp trực tiếp còn khoảng 17%. Đây là chuyển biến đáng ghi nhận, song năng lực xử lý vẫn cần tiếp tục được bổ sung để đáp ứng lượng chất thải phát sinh trong những năm tới.

Một số dự án tăng công suất đang được Thành phố và các nhà đầu tư triển khai như nâng công suất Nhà máy Amaccao Thành Công, mở rộng Nhà máy điện rác Sóc Sơn và đầu tư Khu xử lý Núi Thoong.

Theo tiến độ dự kiến, khi các dự án được hoàn thành, nghiệm thu và vận hành ổn định theo công suất thiết kế, năng lực xử lý chất thải rắn sinh hoạt của Thành phố sẽ được bổ sung đáng kể.

Mục tiêu theo lộ trình Thành phố đặt ra là từng bước giảm và tiến tới chấm dứt chôn lấp trực tiếp chất thải rắn sinh hoạt vào cuối năm 2027. Việc đạt được mục tiêu này còn phụ thuộc vào tiến độ thực tế của các dự án, khả năng vận hành ổn định của các nhà máy, công tác phân loại chất thải tại nguồn và diễn biến lượng chất thải phát sinh.

Chủ động tìm vị trí xây dựng cơ sở xử lý chất thải rắn xây dựng, bùn thải

Đối với chất thải rắn xây dựng và bùn thải, Thành phố đang song song triển khai các dự án xử lý theo quy hoạch và thực hiện các giải pháp tạm thời để đáp ứng nhu cầu thực tế.

Đến nay, 74 vị trí với tổng diện tích khoảng 233,85 ha đã được UBND các xã, phường đề xuất, xác định để xem xét bố trí tiếp nhận, tập kết tạm thời đất đào, chất thải xây dựng và bùn thải theo điều kiện cụ thể và quy định hiện hành. Ngoài ra, UBND các xã phường đề xuất khoảng 21 vị trí làm cơ sở xử lý chất thải rắn xây dựng tạm thời trên cơ sở cho thuê các quỹ đất công do xã, phường quản lý chưa sử dụng, thời gian từ 3 -5 năm. Đây là giải pháp trong thời gian các cơ sở xử lý theo quy hoạch đang được đầu tư và hoàn thiện.

Một số dự án tại Dục Tú, Chương Dương và Mê Linh - Tiến Thắng đang được các cơ quan chức năng và nhà đầu tư thực hiện các thủ tục, triển khai theo tiến độ. Thành phố cũng đang nghiên cứu các vị trí tập kết quy mô lớn có kết nối giao thông thuận lợi để phục vụ nhu cầu trung chuyển và xử lý chất thải xây dựng khi nhiều dự án trọng điểm đồng loạt triển khai.

Không chỉ tăng công suất xử lý mà phải giảm phát sinh

Định hướng của Hà Nội không chỉ là tăng thêm các nhà máy xử lý chất thải. Cùng với đầu tư hạ tầng, Thành phố đang thúc đẩy phân loại chất thải tại nguồn, tăng tái sử dụng và tái chế; quản lý chặt hơn các điểm tập kết, trung chuyển; ứng dụng GPS và camera trong giám sát; đồng thời tiếp tục hoàn thiện các quy định, định mức và cơ chế tổ chức thực hiện.

Đối với chất thải xây dựng và bùn thải, mục tiêu theo kế hoạch là từng bước cân bằng giữa lượng phát sinh và năng lực xử lý. Đây là nhiệm vụ cần sự tham gia đồng bộ của chính quyền địa phương, chủ đầu tư, nhà thầu, đơn vị vận chuyển và cơ sở xử lý.

Trong thời gian tới, Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng các sở, ngành và chính quyền địa phương sẽ tiếp tục theo dõi tình hình thực tế, rà soát các điểm còn bất cập và tham mưu Thành phố điều chỉnh các giải pháp quản lý, xử lý chất thải rắn phù hợp với tốc độ phát triển đô thị và lượng chất thải phát sinh.