Hà Nội triển khai 5 tuyến đường sắt đô thị, định giá tối đa 120 triệu USD/km đoạn đi ngầm

Sáng 4/11, HĐND thành phố Hà Nội thông qua nghị quyết thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù đầu tư một số tuyến đường sắt đô thị, với 95 đại biểu tán thành, đạt 77,24% tổng số đại biểu.

Thường trực HĐND thành phố Hà Nội điều hành nội dung kỳ họp. (Ảnh: Tuyến Thái).

Nghị quyết áp dụng thí điểm đối với 5 tuyến đường sắt đô thị gồm tuyến số 1, 2, 8, 10 và 14, dự kiến hoàn thành vào năm 2030. Tên dự án và hướng tuyến cụ thể sẽ được xác định tại hồ sơ phương án tuyến, vị trí công trình theo tỷ lệ 1/500 do UBND thành phố phê duyệt, bảo đảm phù hợp định hướng Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm.

Các cơ chế đặc thù tập trung vào lựa chọn nhà thầu chiến lược, bố trí nguồn vốn, thực hiện hợp đồng chìa khóa trao tay, giải phóng mặt bằng, khảo sát, thiết kế, thi công, kiểm soát tạm ứng, thanh toán, chuyển giao công nghệ và chuyển đổi số.

Báo cáo tiếp thu, giải trình tại kỳ họp, Phó chủ tịch UBND thành phố Trương Việt Dũng cho biết, thành phố đã làm rõ phạm vi thí điểm, phân định trách nhiệm của UBND thành phố, người quyết định đầu tư, chủ đầu tư và nhà thầu chiến lược. Việc trao quyền chủ động phải gắn với kiểm tra, báo cáo, giải trình, công khai, minh bạch, phòng chống thất thoát, lãng phí.

Về mức trần 120 triệu USD/km, ông Trương Việt Dũng cho biết đây là giới hạn giá trị hợp đồng bình quân đối với các đoạn tuyến đi ngầm, được nghiên cứu trên cơ sở Đề án tổng thể đầu tư xây dựng hệ thống đường sắt đô thị Thủ đô, tham khảo các dự án tương tự và cam kết của nhà thầu.

Theo số liệu tham chiếu cập nhật năm 2026, suất đầu tư tuyến đi ngầm khoảng 141,34 triệu USD/km, đã bao gồm thuế giá trị gia tăng, chưa bao gồm giải phóng mặt bằng và dự phòng. Tuy nhiên, các dự án tham chiếu có sự khác biệt về điều kiện thi công, cấu hình kỹ thuật và phạm vi chi phí.

Thành phố định hướng chuyển từ đầu tư từng tuyến riêng lẻ sang triển khai đồng bộ 5 tuyến theo hợp đồng chìa khóa trao tay. Cách làm này được kỳ vọng tạo sự thống nhất về tiêu chuẩn kỹ thuật, công nghệ, thiết bị, tổ chức mua sắm và thi công; tận dụng lợi thế quy mô để tối ưu nguồn lực, giảm chi phí trung gian, rút ngắn thời gian thực hiện, đồng thời thuận lợi cho vận hành, bảo trì lâu dài.

Mức trần 120 triệu USD/km bao gồm các khoản chi xây dựng depot, bãi đỗ, ga ngầm, hầm, quan trắc lún và công trình liên quan; thiết bị như đoàn tàu, đường ray, thông tin tín hiệu, cấp điện, trung tâm điều hành, thu phí tự động, cửa chắn ga; cùng chi phí quản lý, tư vấn của nhà thầu và dự phòng trong phạm vi công việc được xác định.

Các khoản chưa tính vào mức trần gồm chi phí công năng lưỡng dụng, thuế giá trị gia tăng, dự phòng cho công việc phát sinh ngoài phạm vi gói thầu, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, di dời hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và chi phí tư vấn, quản lý dự án thuộc trách nhiệm chủ đầu tư.

Phó chủ tịch UBND thành phố Trương Việt Dũng báo cáo giải trình tại kỳ họp. (Ảnh: Tuyến Thái).

Phó chủ tịch UBND thành phố nhấn mạnh, cam kết về giá phải đi đôi với chất lượng và kết quả thực hiện. Nhà thầu không được cắt giảm công năng, hạ thấp tiêu chuẩn kỹ thuật, sử dụng công nghệ lạc hậu hoặc giảm yêu cầu an toàn để đáp ứng giới hạn tài chính. 

Chủ tịch UBND thành phố Vũ Đại Thắng cũng khẳng định mức giá 120 triệu USD/km là mức tối đa, không có chuyện trượt giá, phát sinh; chi phí tiếp tục được kiểm soát trên cơ sở thiết kế, tổng mức đầu tư, kết quả kiểm toán và điều kiện hợp đồng.

Thảo luận tại hội trường, các đại biểu đề nghị làm rõ cách xác định chi phí trong mức trần, trách nhiệm của nhà thầu và ngân sách thành phố đối với các khoản phát sinh, biến động tỷ giá, giá thiết bị, vật liệu. 

Đại biểu Trần Khánh Hưng cho rằng cần có nguyên tắc để UBND thành phố xem xét, quyết định mức cụ thể cho từng dự án tại thời điểm ký hợp đồng. 

Đại biểu Trần Thanh Hà đề nghị lập bảng tính chi tiết, xác định rõ khoản nào thuộc trách nhiệm nhà thầu, khoản nào ngân sách phải chi trả, đồng thời làm rõ thời điểm và nội dung kiểm toán.

Một số ý kiến cũng đề nghị chuẩn hóa công nghệ trên toàn mạng lưới, bảo đảm khả năng kết nối, vận hành, nâng cấp và bảo trì trong suốt vòng đời dự án. 

Đại biểu Lê Minh Tú đề xuất có tư vấn độc lập so sánh phương án, quy định tiêu chí nghiệm thu và chế tài khi nhà thầu không thực hiện cam kết. 

Đại biểu Vũ Gia Luyện đề nghị dữ liệu hình thành từ dự án thuộc sở hữu của thành phố, được lưu trữ tại trung tâm dữ liệu do thành phố quản lý hoặc chỉ định; nghĩa vụ bàn giao dữ liệu, tài liệu kỹ thuật, mã nguồn và cấu hình hệ thống phải được quy định trong hợp đồng.

Giải trình các nội dung này, Phó Chủ tịch UBND thành phố Trương Việt Dũng cho biết, nhà thầu phải chứng minh năng lực và khả năng thu xếp vốn theo quy định, đồng thời có bảo lãnh tạm ứng, bảo lãnh thực hiện hợp đồng. 

Tiền tạm ứng được quản lý qua tài khoản chỉ phục vụ dự án, không được điều chuyển hoặc sử dụng để bảo đảm nghĩa vụ ngoài dự án. Chủ đầu tư được nhận báo cáo số dư, sao kê ngân hàng định kỳ hai tuần một lần hoặc đột xuất; có quyền đình chỉ giải ngân, yêu cầu hoàn trả hoặc thu hồi qua bảo lãnh nếu phát hiện sử dụng sai mục đích.

Nhà thầu chủ động tổ chức khảo sát, thiết kế, thi công và chịu trách nhiệm toàn diện về chất lượng, an toàn công trình. Chủ đầu tư được kiểm tra, thuê đơn vị có năng lực kiểm chứng và từ chối nghiệm thu khi sản phẩm không đáp ứng yêu cầu hợp đồng. Việc chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực, xây dựng phương án quản lý, vận hành, bảo trì cũng phải được thực hiện ngay từ giai đoạn triển khai.