Hà Nội triển khai thí điểm mô hình 'xã, phường xã hội chủ nghĩa': Bảo đảm thiết thực, phù hợp điều kiện thực tiễn

Quan điểm xuyên suốt là các xã, phường căn cứ bộ tiêu chí và hướng dẫn của thành phố chủ động rà soát, xác định nội dung phù hợp để triển khai tại địa phương, bảo đảm thiết thực, phù hợp với điều kiện thực tiễn, tránh áp dụng cơ học, hình thức.

Xã Phúc Thịnh được chọn triển khai thí điểm mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa”. Ảnh: Phạm Hùng

Không áp dụng máy móc, không làm hình thức

Đề án triển khai thí điểm mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” trên địa bàn thành phố Hà Nội, có 54 tiêu chí theo 8 nội dung cốt lõi. Tương ứng với từng nội dung là các tiêu chí cụ thể. Đây là căn cứ để mỗi xã, phường xem xét, đánh giá nguồn lực, thế mạnh để hiện thực hóa nội dung phù hợp với địa phương. Đơn cử, tại nội dung xây dựng hệ thống chính trị cơ sở vững mạnh, quản trị phục vụ và phát huy quyền làm chủ của nhân dân có 7 tiêu chí; nội dung phát triển hạ tầng hiện đại, đồng bộ và không gian sống thông minh có 5 tiêu chí; nội dung phát triển kinh tế trên địa bàn xã, phường gắn với lực lượng sản xuất hiện đại, xanh, số hóa, tuần hoàn có 7 tiêu chí...

Theo Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu, các nội dung đều phản ánh rõ nét bước phát triển về chất của cấp cơ sở, thông qua việc tổ chức lại không gian phát triển, tái cấu trúc các hoạt động kinh tế - xã hội và đổi mới phương thức quản trị, bảo đảm sự thống nhất giữa phát triển kinh tế với tiến bộ, công bằng xã hội, phát triển văn hóa, con người và phát huy quyền làm chủ của nhân dân. Đặc biệt, việc hiện thực các nội dung của mô hình trong thực tiễn ở mỗi địa phương đi kèm là các tiêu chí cụ thể là công cụ quản trị có thể đo lường, đánh giá và kiểm chứng trong thực tiễn.

Để bảo đảm việc thực hiện 8 nội dung của mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa, thành phố ban hành hệ thống 6 nhiệm vụ, giải pháp: Hoàn thiện thể chế; tổ chức triển khai thí điểm có trọng tâm, trọng điểm với lộ trình cụ thể; phát triển nguồn nhân lực; bố trí nguồn lực; ứng dụng công nghệ; tăng cường truyền thông, tạo đồng thuận xã hội và phát huy quyền làm chủ của nhân dân. Trong đó, đối với nhiệm vụ, giải pháp tổ chức triển khai thí điểm có trọng tâm, trọng điểm với lộ trình cụ thể, thành phố triển khai thí điểm tại 2 xã Phúc Thịnh và Thư Lâm bảo đảm có trọng tâm, trọng điểm, phù hợp với định hướng tổ chức không gian phát triển, điều kiện hạ tầng, tiềm năng phát triển, năng lực quản trị và mức độ sẵn sàng đổi mới của hệ thống chính trị cơ sở...

Thành phố có lưu ý đặc biệt quan trọng là sẽ đánh giá tác động toàn diện đối với địa bàn thí điểm, các thuận lợi, khó khăn, yêu cầu về nguồn lực, hạ tầng, nhân lực, dữ liệu, năng lực quản trị và các điều kiện bảo đảm thực hiện. Bên cạnh đó, thành phố nghiên cứu kỹ tác động vùng, tác động liên xã, liên phường, nhất là về kết nối hạ tầng, giao thông, dịch vụ đô thị, dân cư, môi trường, an ninh, trật tự và tổ chức không gian phát triển. Thành phố cũng thiết lập cơ chế phối hợp giữa địa bàn thí điểm với các xã, phường lân cận để kịp thời xử lý các vấn đề liên thông phát sinh trong quá trình triển khai.

Một yêu cầu rất quan trọng là ngoài 2 xã thí điểm, đối với các xã, phường còn lại, thành phố tổ chức hướng dẫn áp dụng các tiêu chí phù hợp theo từng nhóm địa bàn; làm rõ mục tiêu, yêu cầu, nội dung, mức độ áp dụng và cơ chế đánh giá, bảo đảm các địa bàn chủ động rà soát, đăng ký, phấn đấu theo bộ tiêu chí, lựa chọn nhiệm vụ phù hợp với điều kiện thực tiễn, không chờ đợi, không áp dụng máy móc, không làm hình thức.

Bố trí nguồn lực tập trung, có trọng tâm, trọng điểm

Một trong những vấn đề được các xã, phường đặc biệt quan tâm là nguồn lực để thực hiện Đề án triển khai thí điểm mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa”. Theo đó, thành phố bố trí nguồn lực theo hướng tập trung, có trọng tâm, trọng điểm, ưu tiên địa bàn thí điểm và các nhiệm vụ then chốt như tổ chức lại không gian phát triển, nâng cấp hạ tầng, chuyển đổi số và nâng cao chất lượng dịch vụ công.

Trong đó, ngân sách nhà nước giữ vai trò chủ đạo, tập trung cho các nhiệm vụ nền tảng, như: Điều chỉnh quy hoạch, tổ chức lại không gian phát triển, nâng cấp hạ tầng thiết yếu, chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu và bảo đảm an sinh xã hội; gắn phân bổ nguồn lực với kết quả đầu ra và mức độ cải thiện chất lượng sống của người dân.

Đặc biệt, thành phố kết hợp nguồn lực triển khai Luật Thủ đô năm 2026 và các chương trình, dự án đang triển khai trên địa bàn (đầu tư công; chương trình mục tiêu; khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; cải cách hành chính; an sinh xã hội…) vào một kế hoạch thống nhất để tránh trùng lặp, phân tán nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng các nguồn lực. Đồng thời, phát huy vai trò của người dân, các tổ chức xã hội, tổ chức cộng đồng trong đóng góp công sức, ý tưởng, giám sát và tham gia trực tiếp vào các hoạt động phát triển, nhất là trong xây dựng môi trường sống, văn hóa cộng đồng và an sinh, bảo đảm phúc lợi xã hội.

Về vấn đề này, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Thư Lâm Nguyễn Thị Thanh Tâm cho biết, để chủ động chuẩn bị các điều kiện, nguồn lực triển khai xã xã hội chủ nghĩa, xã tiếp tục rà soát, hoàn thiện các điều kiện về tổ chức bộ máy, nguồn nhân lực, hạ tầng số, cơ sở dữ liệu, thiết chế văn hóa và các nguồn lực phục vụ triển khai. Đồng thời, xã nghiên cứu lồng ghép các chương trình, dự án phát triển kinh tế - xã hội với mục tiêu xây dựng mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” theo lộ trình của thành phố đề ra.

Qua bước đầu triển khai, việc triển khai thí điểm mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” trên địa bàn xã Thư Lâm được tổ chức nghiêm túc, chủ động và đúng định hướng; thể hiện quyết tâm chính trị cao của cả hệ thống chính trị. Trên cơ sở danh mục 54 tiêu chí, các cơ quan, đơn vị ở địa phương đã chủ động xây dựng kế hoạch thực hiện, xác định rõ trách nhiệm của từng đơn vị, cá nhân. Bên cạnh đó, xã chủ động phối hợp với các sở, ngành thành phố trong việc hướng dẫn chuyên môn, tham mưu các nội dung thuộc thẩm quyền và tổ chức triển khai thực hiện trong thực tiễn.

Trong khi đó, theo Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Phúc Thịnh Hoàng Hải Đăng, thực hiện Đề án triển khai thí điểm mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa”, Ban Thường vụ Đảng ủy xã đã thành lập Ban Chỉ đạo và Tổ giúp việc Ban Chỉ đạo, đồng thời phân công rõ nhiệm vụ cho từng thành viên bảo đảm “6 rõ, 1 xuyên suốt”. Xã bám sát bộ tiêu chí mẫu, chủ động rà soát, đánh giá thực trạng và xây dựng Đề án tổng thể cùng 9 kế hoạch lớn thực hiện 9 nhóm, 54 tiêu chí. Dự kiến Đề án thông qua Thường trực Đảng ủy, Ban Thường vụ Đảng ủy, Ban Chấp hành Đảng bộ xã và lấy ý kiến tham góp của các sở, ngành thành phố, ý kiến của cán bộ, đảng viên và nhân dân trong tháng 7-2026 để tập trung lãnh đạo chỉ đạo triển khai thực hiện trong thời gian tới.

Xây dựng mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” là một chủ trương có ý nghĩa chiến lược và là mục tiêu được thành phố vừa làm, vừa hoàn thiện, đòi hỏi quyết tâm chính trị rất cao, tư duy đổi mới, cách làm sáng tạo và sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị. Các cấp, ngành, địa phương cần phát huy cao nhất tinh thần trách nhiệm, chủ động, quyết liệt trong tổ chức thực hiện đề án quan trọng này. Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy, Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội Trần Đức Thắng đã yêu cầu các sở, ngành, địa phương xây dựng ngay kế hoạch triển khai với các mục tiêu, nhiệm vụ, các chỉ tiêu đích đến của kế hoạch 5 năm và từng năm. Trong đó, ngay trong năm 2026 phải xác định các chương trình, dự án thành phần, hoàn thiện cơ chế chỉ đạo, điều hành, xác định các nhiệm vụ ưu tiên, nhu cầu và phương án bố trí nguồn lực. UBND thành phố, các sở, ngành hướng dẫn các xã, phường áp dụng tiêu chí phù hợp để triển khai tại địa phương. Đây là mô hình mới nên cần có đánh giá kết quả thực hiện định kỳ, hằng năm để kịp thời tháo gỡ vướng mắc, điều chỉnh những nội dung tiêu chí chưa phù hợp.

Có thể thấy, yêu cầu đặt ra hiện nay trong thực hiện Đề án triển khai thí điểm mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” là các địa phương cần rà soát, xác định các nội dung phù hợp để triển khai ngay tại địa phương mình trên cơ sở cách làm sáng tạo, mô hình hiệu quả, qua đó góp phần hiện thực hóa khát vọng phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới.