Hà Nội: Triển khai thử nghiệm có kiểm soát, kiểm chứng đổi mới sáng tạo bằng thực tiễn

TP Hà Nội mới đây đã triển khai các quyết định của UBND TP về việc cho phép thử nghiệm có kiểm soát tại TP. Bà có thể phân tích thêm ý nghĩa của việc này?

- Việc UBND TP Hà Nội ban hành các quyết định cho phép thử nghiệm có kiểm soát là bước đi quan trọng, đánh dấu sự chuyển biến từ việc xây dựng cơ chế, chính sách sang tổ chức triển khai trong thực tiễn. Qua đó, thể hiện quyết tâm của TP trong việc tạo môi trường thuận lợi cho đổi mới sáng tạo, đưa các công nghệ, sản phẩm và mô hình mới vào kiểm chứng thực tế, đồng thời bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước và kiểm soát rủi ro.

Cơ chế này được triển khai trên cơ sở Luật Thủ đô năm 2026 và Nghị quyết số 26/2026/NQ-HĐND ngày 02/6/2026 của HĐND TP quy định về thử nghiệm có kiểm soát tại TP Hà Nội. Theo đó, các công nghệ, sản phẩm, dịch vụ, quy trình và mô hình kinh doanh mới có thể được xem xét cho phép thử nghiệm trong phạm vi, thời gian và điều kiện xác định, với cơ chế theo dõi, giám sát và đánh giá phù hợp.

Theo tôi, ý nghĩa quan trọng nhất của cơ chế này là tạo điều kiện để đổi mới sáng tạo được kiểm chứng bằng thực tiễn, thay vì chỉ dừng lại ở ý tưởng, nghiên cứu hoặc thử nghiệm trong phòng thí nghiệm.

Trước hết, đối với doanh nghiệp và các tổ chức nghiên cứu, đây là cơ hội để kiểm chứng tính khả thi, mức độ an toàn, hiệu quả và khả năng ứng dụng của công nghệ trong môi trường thực tế. Thông qua kết quả thử nghiệm, doanh nghiệp có thêm cơ sở để hoàn thiện sản phẩm, giải pháp công nghệ, đánh giá khả năng thương mại hóa và từng bước tiếp cận thị trường.

Đối với cơ quan quản lý nhà nước, cơ chế này tạo điều kiện để đánh giá các công nghệ, mô hình mới trên cơ sở dữ liệu và bằng chứng thực tiễn; nhận diện những vấn đề có thể phát sinh, từ đó nghiên cứu, đề xuất hoàn thiện quy định, tiêu chuẩn, quy chuẩn và phương thức quản lý phù hợp với sự phát triển của KH&CN.

Một điểm đặc biệt quan trọng là khuyến khích đổi mới sáng tạo phải đi đôi với kiểm soát rủi ro. Cho phép thử nghiệm không đồng nghĩa với buông lỏng quản lý, mà là chủ động xác định phạm vi, điều kiện, yêu cầu an toàn và trách nhiệm của các bên tham gia, bảo đảm những rủi ro có thể phát sinh được theo dõi, phát hiện và xử lý kịp thời.

Để việc thử nghiệm có kiểm soát đạt hiệu quả như mong muốn, trên cương vị cơ quan đầu mối chung, Sở KH&CN Hà Nội sẽ triển khai những giải pháp gì, thưa bà?

- Với vai trò là c quan đầu mối chung, Sở KH&CN TP Hà Nội xác định nhiệm vụ trọng tâm không chỉ là phối hợp triển khai các quyết định cho phép thử nghiệm, mà quan trọng hơn là bảo đảm quá trình thử nghiệm được tổ chức thực chất, an toàn, có kết quả đo lường được và tạo ra giá trị phục vụ phát triển công nghệ cũng như công tác quản lý nhà nước.

Để thực hiện mục tiêu đó, Sở sẽ tập trung vào một số giải pháp trọng tâm sau đây:

Thứ nhất, tăng cường phối hợp liên ngành, xác định rõ trách nhiệm trong tổ chức và giám sát thử nghiệm. Sở sẽ phối hợp với các sở, ngành, cơ quan chuyên môn và đơn vị liên quan theo chức năng, nhiệm vụ được giao; bảo đảm từng dự án được triển khai đúng mục tiêu, phạm vi, thời gian và các điều kiện đã được UBND TP phê duyệt. Đối với những công nghệ, giải pháp có tính chất chuyên ngành, việc huy động cơ quan quản lý chuyên ngành và chuyên gia có năng lực phù hợp là yếu tố quan trọng để bảo đảm chất lượng giám sát, đánh giá.

Thứ hai, thực hiện giám sát trên cơ sở dữ liệu, gắn với kiểm soát rủi ro trong suốt quá trình thử nghiệm. Việc theo dõi không chỉ căn cứ vào báo cáo của tổ chức thử nghiệm mà cần chú trọng các chỉ tiêu kỹ thuật, dữ liệu vận hành, yêu cầu an toàn, mức độ hoàn thành mục tiêu và những tình huống phát sinh trong thực tế. Đặc biệt, phải bảo đảm cơ chế cảnh báo, xử lý sự cố, điều chỉnh hoặc tạm dừng thử nghiệm khi cần thiết, theo đúng thẩm quyền và quy định áp dụng đối với từng dự án.

Thứ ba, đồng hành cùng doanh nghiệp và tổ chức thử nghiệm, kịp thời tháo gỡ những khó khăn thuộc phạm vi trách nhiệm của cơ quan quản lý. Sở sẽ phát huy vai trò đầu mối trong việc tiếp nhận, tổng hợp, phối hợp xử lý hoặc báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét những vấn đề phát sinh trong quá trình triển khai. Quan điểm của Sở là tạo điều kiện thuận lợi nhất trong khuôn khổ pháp luật để các tổ chức, doanh nghiệp có thể kiểm chứng công nghệ, hoàn thiện sản phẩm, đồng thời thực hiện đầy đủ trách nhiệm về an toàn và quản lý rủi ro.

Thứ tư, chú trọng đánh giá kết quả thử nghiệm và khả năng ứng dụng, nhân rộng sau thử nghiệm. Hiệu quả của cơ chế không chỉ được đánh giá bằng số lượng dự án được cho phép thử nghiệm, mà quan trọng hơn là kết quả kiểm chứng công nghệ, mức độ an toàn, hiệu quả kinh tế - kỹ thuật, khả năng hoàn thiện sản phẩm và triển vọng ứng dụng trong thực tiễn. Kết quả thử nghiệm cũng cần được tổng hợp, phân tích để phục vụ việc nghiên cứu, kiến nghị hoàn thiện cơ chế, chính sách và quy định quản lý đối với các công nghệ, mô hình mới.

Có thể khẳng định, mục tiêu của TP không phải là thử nghiệm để thử nghiệm, mà là thông qua thử nghiệm có kiểm soát để lựa chọn, kiểm chứng và thúc đẩy những công nghệ, giải pháp thực sự có giá trị. Sở KH&CN sẽ phát huy vai trò đầu mối, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan liên quan và đồng hành cùng doanh nghiệp, hướng tới xây dựng môi trường đổi mới sáng tạo năng động, an toàn, minh bạch và hiệu quả, góp phần tạo ra những động lực tăng trưởng mới cho Thủ đô.

Đến nay, UBND TP Hà Nội đã ban hành quyết định cho phép Công ty Cổ phần Phenikaa-X triển khai dự án Thử nghiệm hệ thống giao thông tự hành thông minh bao gồm xe buýt, robotaxi, robot dọn vệ sinh tự động, robot giao hàng trong thời hạn 24 tháng, tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc và Đại học Quốc gia Hà Nội cơ sở Hòa Lạc, với tổng chiều dài các tuyến thử nghiệm khoảng 14,3km; và Công ty Cổ phần Tư vấn xây dựng và Công nghệ mỏ triển khai dự án Thử nghiệm triển khai sản xuất tổng oxit đất hiếm hàm lượng trên 95% ở quy mô bán công nghiệp từ quặng đất hiếm của Việt Nam, thời hạn 18 tháng, với công suất thiết kế 100kg quặng nguyên khai/giờ, sử dụng nguồn nguyên liệu từ mỏ Đông Pao, tỉnh Lai Châu. Sở KH&CN TP Hà Nội đã tiếp nhận thêm 2 hồ sơ đề xuất khác trên Cổng dịch vụ công TP, đồng thời trực tiếp hướng dẫn 7 đơn vị đang có nhu cầu tham gia.

Trân trọng cảm ơn bà!