Hà Nội và 5 tỉnh ký quy chế phối hợp bảo vệ môi trường Vùng Thủ đô

Ngày 4/6, UBND thành phố Hà Nội phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức Hội nghị điều phối môi trường Vùng Thủ đô, nhằm triển khai Điều 30 của Luật Thủ đô năm 2024 và thống nhất cơ chế phối hợp liên vùng trong công tác quản lý, bảo vệ môi trường.

Hội nghị được tổ chức nhằm triển khai Điều 30 Luật Thủ đô năm 2024, đồng thời lấy ý kiến các địa phương, cơ quan quản lý nhà nước, chuyên gia, nhà khoa học để hoàn thiện Dự thảo Quy chế phối hợp Vùng Thủ đô trong quản lý môi trường.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Bùi Duy Cường phát biểu tại Hội nghị

Thực tiễn cho thấy, nhiều vấn đề môi trường của Hà Nội và các địa phương đã không còn giới hạn trong phạm vi địa giới hành chính của từng tỉnh, thành phố. Ô nhiễm không khí có thể lan truyền trên diện rộng giữa các địa phương; nguồn nước mặt trên các lưu vực sông chịu tác động từ nhiều nguồn thải khác nhau; hoạt động thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải có tính liên kết vùng; trong khi các sự cố môi trường, thiên tai và biến đổi khí hậu ngày càng đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các địa phương để ứng phó hiệu quả.

Thông qua Hội nghị, thành phố Hà Nội và các địa phương trong Vùng Thủ đô hướng tới việc xây dựng cơ chế phối hợp đồng bộ, hiện đại, dựa trên dữ liệu và khoa học, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý môi trường, bảo đảm chất lượng sống của người dân, tăng cường sức chống chịu trước các thách thức môi trường và thúc đẩy phát triển xanh, bền vững cho toàn Vùng Thủ đô.Đây cũng là lần đầu tiên cơ chế phối hợp liên vùng về môi trường được quy định trực tiếp trong Luật Thủ đô…

Tại hội nghị, các đại biểu đã nghe báo cáo tổng quan về hiện trạng môi trường Vùng Thủ đô, những thách thức môi trường nổi cộm và dự thảo Quy chế phối hợp Vùng Thủ đô trong quản lý môi trường do Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội xây dựng.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành cho biết, Vùng Thủ đô đang là khu vực phát triển năng động với tốc độ đô thị hóa, công nghiệp hóa và gia tăng dân số thuộc nhóm cao nhất cả nước. Tuy nhiên, quá trình phát triển nhanh cũng đặt ra nhiều áp lực đối với môi trường. Các vấn đề như ô nhiễm không khí, ô nhiễm nguồn nước, quản lý chất thải rắn, bảo đảm an ninh nguồn nước, tiêu thoát nước, chống úng ngập hay ứng phó sự cố môi trường ngày càng mang tính liên vùng, vượt ra ngoài phạm vi quản lý của từng địa phương.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành phát biểu

Thực tế cho thấy, chất lượng không khí tại thành phố Hà Nội chịu tác động từ nhiều nguồn phát thải trong khu vực; hệ thống sông ngòi liên tỉnh, như sông Cầu, sông Đáy, sông Nhuệ… đều có sự liên thông về nguồn nước. Bởi vậy, nếu chỉ giải quyết theo từng địa phương riêng lẻ sẽ khó đạt hiệu quả như mong muốn. Đây cũng là lý do việc hình thành một cơ chế phối hợp chính thức giữa các địa phương được xem là yêu cầu cấp thiết trong giai đoạn hiện nay…

Chia sẻ tại hội nghị, các nhà khoa học khẳng định, việc xây dựng và ký kết Quy chế phối hợp Vùng Thủ đô trong quản lý môi trường không chỉ cụ thể hóa Điều 30 của Luật Thủ đô năm 2024, mà còn tạo hành lang pháp lý để các địa phương cùng chia sẻ trách nhiệm, nguồn lực và thông tin trong bảo vệ môi trường. Quy chế được xây dựng trên nguyên tắc không làm phát sinh tổ chức bộ máy mới, không làm thay đổi chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền của các địa phương. Thay vào đó, cơ chế phối hợp sẽ hướng tới tăng cường liên kết vùng, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, đồng thời bảo đảm hài hòa lợi ích và trách nhiệm giữa các bên tham gia.

Phát biểu tại hội nghị, GS Hoàng Xuân Cơ, Trưởng ban khoa học Hội Kinh tế môi trường Việt Nam bày tỏ đánh giá cao về quy chế này. Theo GS Hoàng Xuân Cơ, hội nghị có sự tham gia của lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng lãnh đạo TP Hà Nội và các tỉnh, thành đã thể hiện quyết tâm lớn của các cơ quan Trung ương và địa phương Vùng Thủ đô trong việc giải quyết vấn đề ô nhiễm của khu vực.

Tuy nhiên, GS Hoàng Xuân Cơ cũng bày tỏ mong muốn thể hiện rõ hơn tính khả thi của quy chế này. Ông cho rằng, quy chế cần chỉ rõ ra được nguồn lực phục vụ công tác được huy động ra sao? Trong đó có nguồn nhân lực, thứ hai là nguồn lực về tài chính. Theo GS Cơ, lâu nay cơ chế chính sách vẫn còn nhiều thủ tục, nhiều khâu phức tạp trong giải ngân. Ông lấy dẫn chứng việc hợp tác với các đơn vị nước ngoài, cơ chế của họ rất thông thoáng và rõ ràng, họ trả công cho các nhà khoa học theo ngày. Do đó, Hà Nội nói riêng và các tỉnh thành Vùng Thủ đô cũng cần có cơ chế tài chính cụ thể để thu hút nguồn nhân lực là các nhà khoa học.

Hà Nội và các địa phương ký kết Quy chế phối hợp Vùng Thủ đô trong quản lý môi trường

Trên cơ sở các ý kiến thống nhất tại Hội nghị, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, UBND thành phố Hà Nội cùng UBND các tỉnh Phú Thọ, Thái Nguyên, Bắc Ninh, Hưng Yên và Ninh Bình đã chính thức ký kết Quy chế phối hợp Vùng Thủ đô trong quản lý môi trường dưới sự chứng kiến của lãnh đạo các cơ quan trung ương, các địa phương và đông đảo đại biểu tham dự.

Việc ký kết đánh dấu bước chuyển từ phối hợp theo từng vụ việc sang cơ chế hợp tác thường xuyên, bài bản và dựa trên dữ liệu khoa học. Đây được kỳ vọng sẽ là công cụ quan trọng giúp nâng cao năng lực dự báo, kiểm soát ô nhiễm, ứng phó với các nguy cơ môi trường, bảo đảm an ninh nguồn nước, cải thiện chất lượng không khí và sử dụng hiệu quả các nguồn tài nguyên. Không chỉ là một sự kiện mang ý nghĩa hành chính, việc ký kết Quy chế phối hợp Vùng Thủ đô trong quản lý môi trường còn thể hiện quyết tâm của Hà Nội và các địa phương trong việc xây dựng cơ chế liên kết vùng chặt chẽ, hướng tới mục tiêu phát triển xanh, bền vững, thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu và nâng cao chất lượng sống của người dân trong toàn Vùng Thủ đô.

Theo Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Bùi Duy Cường, để đưa quy chế vào cuộc sống, các địa phương trong Vùng Thủ đô cần triển khai ngay một số nhiệm vụ. Trong đó, các địa phương xây dựng cơ sở dữ liệu môi trường vùng; thực hiện kiểm kê môi trường liên vùng; xây dựng đề án quan trắc môi trường; hình thành hệ thống dự báo, cảnh báo môi trường; xây dựng kế hoạch môi trường Vùng Thủ đô; xây dựng các kịch bản ứng phó sự cố môi trường liên vùng; bảo đảm an ninh nguồn nước và kiểm soát nguy cơ úng ngập, ô nhiễm xuyên địa giới hành chính.

Phó Chủ tịch UBND Thành phố khẳng định, mục tiêu cuối cùng là tạo chuyển biến thực chất trong công tác bảo vệ môi trường, từng bước cải thiện chất lượng không khí, nguồn nước và cảnh quan đô thị, hướng tới xây dựng Vùng Thủ đô phát triển xanh, bền vững, góp phần nâng cao chất lượng sống của người dân và đưa Thủ đô ngày càng sáng - xanh - sạch - đẹp.