Hạ tầng là 'xương sống' của vận hội 2026

Không còn cách làm dàn trải, phân tán nguồn lực, năm 2025 đánh dấu sự chuyển dịch rõ nét sang tư duy phát triển có trọng tâm, trọng điểm, lấy hạ tầng làm nền tảng dẫn dắt tăng trưởng. Trong logic phát triển đó, hạ tầng thực sự được đặt đúng vị trí xương sống của vận hội quốc gia, mở đường cho kinh tế bứt tốc.

Về đích và mở đường

Năm 2025 không chỉ là năm “về đích” của nhiều công trình trọng điểm, mà còn là năm bản lề, đặt nền móng cho các trục hạ tầng chiến lược của giai đoạn phát triển tiếp theo. Trong bối cảnh nền kinh tế cần thêm những động lực dài hạn, đầu tư hạ tầng giao thông được xác định là một trong những đột phá chiến lược xuyên suốt.

Phát triển kết cấu hạ tầng chiến lược là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt trong quá trình phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Những con số triển khai trong năm cho thấy quyết tâm đã được cụ thể hóa bằng hành động. Bộ Xây dựng đã thực hiện và hoàn thành 53 dự án, trong đó có 15 dự án khởi công và 38 dự án khánh thành, mức cao hơn rõ rệt so với nhiều năm trước. Điều đáng chú ý không chỉ nằm ở số lượng, mà ở cách tổ chức thực hiện, với yêu cầu tiến độ, chất lượng và hiệu quả được đặt lên hàng đầu.

Một trong những chuyển biến quan trọng của năm 2025 là sự thay đổi trong điều hành và phối hợp. Những “điểm nghẽn” kéo dài nhiều năm như giải phóng mặt bằng hay bảo đảm nguồn cung vật liệu xây dựng đã được xác định là nhiệm vụ ưu tiên, với sự phối hợp chặt chẽ hơn giữa Bộ Xây dựng và các địa phương.

Việc lãnh đạo Bộ thường xuyên kiểm tra hiện trường, trực tiếp chỉ đạo xử lý các vướng mắc tại công trình đã tạo ra áp lực tiến độ rõ ràng, rút ngắn thời gian xử lý thủ tục, hạn chế tình trạng chậm trễ, đội vốn hay điều chỉnh dự án nhiều lần. Nhờ đó, phần lớn các dự án bám sát yêu cầu của Quốc hội và Chính phủ, sớm phát huy hiệu quả đầu tư trong trung và dài hạn.

Trên cả nước, năm 2025, Trung ương và địa phương đã khởi công, khánh thành 564 công trình, dự án với tổng mức đầu tư trên 5,14 triệu tỷ đồng, nguồn vốn tư nhân 3,84 triệu tỷ chiếm 74,6%, nguồn vốn Nhà nước 1,3 triệu tỷ, chiếm 25,4%.

Trong tổng thể bức tranh hạ tầng năm 2025, đường bộ tiếp tục giữ vai trò trụ cột. Đến hết năm, cả nước hoàn thành 3.345 km tuyến chính cao tốc, cùng hàng trăm km nút giao và đường dẫn, nâng tổng chiều dài đường bộ cao tốc lên 3.803 km. Riêng trong năm 2025, 1.491 km cao tốc mới được đưa vào khai thác, cùng với hàng trăm km quốc lộ và đường ven biển, tạo nên mạng lưới kết nối ngày càng hoàn chỉnh.

Dấu mốc đặc biệt là việc hoàn thành và thông xe toàn tuyến cao tốc Bắc – Nam từ Cao Bằng đến Cà Mau. Lần đầu tiên, một trục cao tốc xuyên suốt đất nước được hình thành, không chỉ mang ý nghĩa giao thông đơn thuần, mà còn tái tổ chức không gian phát triển, rút ngắn thời gian vận chuyển, giảm chi phí logistics và tạo điều kiện phân bổ lại dòng vốn đầu tư theo hướng hiệu quả hơn.

Song song với trục dọc Bắc – Nam, các tuyến cao tốc trục ngang và tuyến kết nối chiến lược như Tân Phú – Bảo Lộc, Quy Nhơn – Pleiku hay tuyến giao thông Đất Mũi – Cảng Hòn Khoai được triển khai bám sát tiến độ. Những dự án này mở ra dư địa phát triển mới cho Tây Nguyên, Đồng bằng sông Cửu Long và các khu vực còn nhiều tiềm năng nhưng lâu nay bị hạn chế bởi hạ tầng, qua đó tạo động lực lan tỏa cho tăng trưởng vùng.

Khơi thông nguồn lực

Đáng chý ý, sau thời gian dài trầm lắng, năm 2025 cũng ghi nhận bước chuyển quan trọng trong đầu tư đường sắt. Việc khởi công dự án đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng đã mở ra một trục kết nối mới giữa vùng Tây Bắc, Thủ đô và hệ thống cảng biển phía Bắc, tăng cường năng lực vận tải khối lượng lớn và giảm áp lực cho đường bộ.

Ở các đô thị lớn, các tuyến đường sắt đô thị tại Hà Nội, TP.HCM và Phú Quốc được triển khai cho thấy cách tiếp cận linh hoạt hơn trong đầu tư giao thông công cộng, gắn kết chặt chẽ giữa hạ tầng giao thông và cấu trúc không gian đô thị.

Năm 2025 không chỉ là năm “về đích” và mở đường của nhiều công trình trọng điểm trên cả nước.

Đáng chú ý, Bộ Xây dựng đang tích cực chuẩn bị các điều kiện để phấn đấu khởi công dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam trong năm 2026, với trọng tâm là hoàn thiện cơ chế, chính sách và phương thức huy động nguồn lực.

Trong lĩnh vực hàng không, năm 2025 được xem là năm bứt phá mạnh mẽ. Việc hoàn thành Nhà ga hành khách T3 tại Tân Sơn Nhất, mở rộng Nhà ga T2 Nội Bài và những bước tiến quan trọng tại Cảng hàng không quốc tế Long Thành đã góp phần nâng công suất toàn hệ thống lên khoảng 155 triệu hành khách mỗi năm, tăng 1,6 lần so với năm 2020. Hạ tầng hàng không không chỉ giải tỏa áp lực quá tải, mà còn tạo nền tảng cho phát triển du lịch, dịch vụ và hội nhập quốc tế.

Giai đoạn 2021-2025, Chính phủ đã ban hành đồng bộ các nghị quyết, chương trình hành động triển khai Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng, huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, tập trung nguồn lực thực hiện hiệu quả ba đột phá chiến lược, trong đó phát triển kết cấu hạ tầng chiến lược được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt.

Ông Trần Hồng Minh Bộ trưởng Bộ Xây dựng

Cùng với đó, hạ tầng hàng hải và đường thủy nội địa tiếp tục được củng cố. Các bến cảng tại Lạch Huyện, các dự án cảng Hòn Khoai, Bãi Gốc và việc nâng cấp các luồng hàng hải trọng điểm đã nâng năng lực hệ thống cảng biển lên khoảng 900 triệu tấn mỗi năm. Đây là dư địa quan trọng cho xuất nhập khẩu và phát triển kinh tế biển gắn với bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Một điểm nhấn xuyên suốt của năm 2025 là sự tham gia ngày càng lớn của khu vực tư nhân vào phát triển hạ tầng, đô thị, điển hình như các dự án lớn như đại lộ cảnh quan sông Hồng hay khu đô thị thể thao Olympic. Tổng vốn huy động từ khu vực này ước đạt 3,84 triệu tỷ đồng, chiếm gần 75% tổng nguồn lực đầu tư.

Những đại dự án hạ tầng, đô thị, cảnh quan cho thấy, khi quy hoạch đồng bộ, thể chế minh bạch và vai trò kiến tạo của Nhà nước được phát huy, nguồn lực xã hội sẽ được khơi thông mạnh mẽ.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh nhấn mạnh, phát triển kết cấu hạ tầng chiến lược là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt, gắn với việc hoàn thành Quy hoạch tổng thể quốc gia và các quy hoạch ngành, vùng, tạo hành lang pháp lý thống nhất để phân bổ và thu hút nguồn lực đầu tư.

Bước sang năm 2026, yêu cầu đặt ra không chỉ là làm nhiều hơn, mà là làm hiệu quả hơn. Hạ tầng tiếp tục phải đi trước, nhưng là đi trước có chọn lọc, tinh gọn đầu tư, tránh dàn trải, gắn chặt với tái cơ cấu nền kinh tế và phát triển bền vững.

Những kết quả đạt được trong năm 2025 cho thấy, khi hạ tầng được đầu tư đúng trọng tâm, kinh tế sẽ có không gian để bứt phá. Trong vận hội mới của đất nước, hạ tầng không chỉ là những con đường, cây cầu hay nhà ga, mà là nền móng cho khát vọng tăng trưởng dài hạn và mục tiêu phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn tới.

Hưng Nguyên