Hải Phòng khởi động khu thương mại tự do, mở không gian tăng trưởng mới

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu trao các Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về Khu kinh tế và khởi động Khu Thương mại tự do Hải Phòng cho lãnh đạo TP. Hải Phòng. Ảnh: VGP

Chiều 30/7, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu dự hội nghị công bố các quyết định của Thủ tướng về khu kinh tế và khởi động Khu Thương mại tự do Hải Phòng.

Sự kiện có chủ đề “Kiến tạo không gian tăng trưởng mới”, với sự tham dự của lãnh đạo các bộ, ngành, cơ quan ngoại giao, chính quyền thành phố cùng nhiều tập đoàn, doanh nghiệp và nhà đầu tư trong, ngoài nước.

Theo Phó Thủ tướng, hội nghị không chỉ là dịp công bố các quyết định hành chính, mà còn đánh dấu bước khởi đầu cho một giai đoạn phát triển mới của Hải Phòng.

Đây cũng là thông điệp về cam kết đồng hành của Chính phủ và chính quyền thành phố với cộng đồng doanh nghiệp, nhà đầu tư trong nước và quốc tế.

Mở rộng không gian phát triển về phía Tây và phía Nam

Trước đó, ngày 12/2/2026, Thủ tướng ban hành Quyết định 288 thành lập Khu kinh tế chuyên biệt Hải Phòng.

Khu kinh tế có quy mô khoảng 5.300 ha, nằm ở phía Tây thành phố, tập trung vào các ngành công nghiệp và dịch vụ có hàm lượng khoa học, công nghệ cao như trí tuệ nhân tạo, robot, dữ liệu lớn, hóa chất và nghiên cứu phát triển.

Việc thành lập khu kinh tế chuyên biệt được kỳ vọng mở rộng cơ cấu thu hút đầu tư, đồng thời tạo thêm động lực tăng trưởng cho khu vực phía Tây Hải Phòng.

Một tháng sau, Thủ tướng phê duyệt Quy hoạch chung Khu kinh tế ven biển phía Nam Hải Phòng đến năm 2050, với diện tích khoảng 20.000 ha.

Khu vực này được định hướng phát triển đồng bộ công nghiệp, đô thị, dịch vụ, cảng biển và logistics.

Trong sáu phân khu, Khu Thương mại tự do giữ vai trò trọng tâm, gồm các khu sản xuất, cảng và hậu cần cảng, trung tâm logistics, thương mại - dịch vụ cùng nhiều mô hình chức năng khác.

Các lĩnh vực được ưu tiên gồm nghiên cứu phát triển, bán dẫn, công nghệ thông tin, tự động hóa, công nghiệp hỗ trợ công nghệ cao, hạ tầng số và logistics.

Theo Phó Thủ tướng, Hải Phòng cần chuyển từ khai thác lợi thế vị trí địa lý và hạ tầng sang tạo dựng lợi thế bằng chất lượng quản trị, năng lực điều hành và tốc độ thực thi.

Mô hình tăng trưởng mới phải dựa nhiều hơn vào năng suất, tri thức, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chất lượng nguồn nhân lực.

Ba không gian động lực chiến lược

Trong giai đoạn tới, Hải Phòng sẽ phát triển 3 không gian động lực chiến lược, với chức năng bổ sung và hỗ trợ lẫn nhau.

Khu kinh tế Đình Vũ - Cát Hải tiếp tục là động lực của chuỗi cung ứng hiện hữu, phát huy lợi thế cảng cửa ngõ quốc tế Lạch Huyện, công nghiệp xuất khẩu và logistics.

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu cùng các đại biểu thực hiện nghi thức công bố tại buổi lễ. Ảnh: VGP

Khu kinh tế ven biển phía Nam được định hướng thành không gian kinh tế biển thế hệ mới, gắn với cảng Nam Đồ Sơn, logistics quốc tế, công nghiệp công nghệ cao, đô thị, dịch vụ và tăng trưởng xanh.

Trong khi đó, Khu kinh tế chuyên biệt ở phía Tây sẽ mở rộng không gian công nghiệp - dịch vụ về khu vực Hải Dương trước đây, ưu tiên công nghiệp hỗ trợ, cơ khí chính xác, logistics, đổi mới sáng tạo và liên kết với vùng Thủ đô.

Khu Thương mại tự do Hải Phòng được xác định là đòn bẩy về thể chế và nền tảng kết nối các khu kinh tế thành một hệ sinh thái thống nhất.

Mô hình này sẽ liên kết không gian từ phía Tây ra biển, từ sản xuất đến thương mại quốc tế, từ thu hút vốn đến tiếp nhận công nghệ và nâng cao năng lực doanh nghiệp trong nước.

Nếu được tổ chức hiệu quả, các khu kinh tế và Khu Thương mại tự do có thể tạo nên một bản đồ phát triển mới, đưa Hải Phòng trở thành cực tăng trưởng của vùng đồng bằng sông Hồng, duyên hải Bắc bộ và cả nước.

Tuy nhiên, Phó Thủ tướng cho rằng quy mô và số lượng khu kinh tế không tự động tạo ra hiệu quả.

Nếu không phân định rõ chức năng, thứ tự ưu tiên và điều kiện thực hiện, thành phố có thể đối mặt với tình trạng đầu tư dàn trải, trùng lặp chức năng hoặc cạnh tranh nội bộ giữa các khu kinh tế.

Ưu tiên hạ tầng dùng chung, dự án công nghệ cao

Để các quyết định sớm được cụ thể hóa thành dự án, Phó Thủ tướng đề nghị Hải Phòng xây dựng chiến lược phát triển tổng thể và cơ chế điều phối giữa các khu kinh tế, khu công nghiệp và Khu Thương mại tự do.

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu phát biểu tại buổi lễ. Ảnh: VGP

Thành phố cần xác định rõ chức năng, ngành ưu tiên, nhóm nhà đầu tư và lợi thế của từng khu, bảo đảm bổ trợ lẫn nhau, không trùng lặp và không cạnh tranh nội bộ.

Một đầu mối thống nhất cần được thiết lập để xúc tiến, tiếp nhận và điều phối các dự án đầu tư. Việc hỗ trợ nhà đầu tư hiện hữu cũng được coi là phương thức xúc tiến đầu tư hiệu quả.

Nguồn lực trước mắt cần ưu tiên cho các dự án hạ tầng dùng chung, có sức lan tỏa lớn như cảng biển, logistics, giao thông kết nối, năng lượng, hạ tầng số, xử lý nước thải và nhà ở công nhân.

Khu Thương mại tự do được yêu cầu trở thành không gian thử nghiệm có kiểm soát các phương thức quản trị và dịch vụ hành chính theo chuẩn quốc tế.

Cơ chế “một cửa tại chỗ” phải được triển khai trên nền tảng số, theo hướng doanh nghiệp chỉ cung cấp thông tin một lần và có một đầu mối chịu trách nhiệm xuyên suốt từ chuẩn bị đầu tư đến vận hành.

Hải Phòng cũng được yêu cầu chuyển từ thu hút đầu tư theo số lượng sang chất lượng, hiệu quả và khả năng lan tỏa.

Các lĩnh vực ưu tiên gồm bán dẫn, điện tử, cơ khí chính xác, ô tô điện, năng lượng sạch, công nghiệp hàng hải và logistics.

Quá trình phát triển phải gắn với yêu cầu bảo vệ môi trường, bảo đảm quốc phòng, an ninh, an toàn dữ liệu, năng lượng và hạ tầng trọng yếu.

Hơn 3 tỷ USD vốn đầu tư tại hội nghị

Sáu tháng đầu năm, GRDP Hải Phòng tăng 11,33%, đứng thứ ba cả nước và dẫn đầu các thành phố trực thuộc Trung ương.

Thành phố thu hút hơn 3,1 tỷ USD vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, trong đó trên 92% tập trung tại các khu công nghiệp, khu kinh tế. Sản lượng hàng hóa qua cảng đạt trên 96 triệu tấn.

Theo Phó Thủ tướng, các chỉ số này khẳng định vị trí của Hải Phòng là một trong những trung tâm công nghiệp, cảng biển và logistics hàng đầu, đồng thời phản ánh niềm tin của nhà đầu tư vào môi trường kinh doanh của thành phố.

Tại hội nghị, Hải Phòng trao giấy chứng nhận đăng ký đầu tư cấp mới và điều chỉnh tăng vốn cho 13 dự án, với tổng vốn khoảng 2,6 tỷ USD.

Cùng với hai biên bản ghi nhớ nghiên cứu đầu tư hạ tầng khu công nghiệp trị giá khoảng 540 triệu USD, tổng vốn của các dự án và cam kết đầu tư đạt khoảng 3,2 tỷ USD.

Việc đồng thời mở rộng không gian phát triển, thử nghiệm cơ chế mới và thu hút dòng vốn công nghệ cao được kỳ vọng tạo nền tảng để Hải Phòng nâng chất lượng tăng trưởng.

Qua đó, thành phố hướng tới củng cố vai trò đầu tàu về công nghiệp, kinh tế biển, cảng biển và logistics của khu vực phía Bắc.