Hải Phòng số hóa điều hành chương trình mục tiêu quốc gia

Trung tâm Giám sát, điều hành thông minh thành phố Hải Phòng.

Từ Trung tâm IOC đến bộ chỉ số điều hành số

Thông tin từ UBND TP Hải Phòng, thực hiện Nghị quyết số 257/2025/QH15 ngày 11/12/2025 của Quốc hội về chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035, Hải Phòng đang từng bước đổi mới phương thức quản lý, điều hành theo hướng số hóa, dữ liệu hóa và tăng cường phân cấp cho cơ sở.

Đây được xem là yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh thành phố vừa trải qua quá trình hợp nhất, sắp xếp đơn vị hành chính và vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Sau hợp nhất, Hải Phòng có 114 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 67 xã, 45 phường và 2 đặc khu. Quy mô quản lý rộng hơn, địa bàn đa dạng hơn đặt ra yêu cầu phải đổi mới phương thức điều hành, nhất là trong một chương trình có phạm vi tác động lớn đến khu vực nông thôn, hộ nghèo và vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi.

Trên nền tảng đó, công nghệ thông tin và chuyển đổi số đang được TP Hải Phòng xác định là một trong những công cụ quan trọng để nâng cao năng lực quản lý chương trình.

Từ ngày 25/10/2025, thành phố đã ban hành Quyết định số 4260/QĐ-UBND về Quy chế quản lý, vận hành Trung tâm Giám sát, điều hành thông minh thành phố Hải Phòng (IOC).

Nông dân Hải Phòng nỗ lực phát triển kinh tế gia đình.

Thông qua Trung tâm IOC, nhiều nguồn thông tin, dữ liệu trên các lĩnh vực được tổng hợp, giúp cơ quan quản lý có cái nhìn tổng thể, cập nhật tình hình theo thời gian thực. Đối với chương trình mục tiêu quốc gia, ý nghĩa của hệ thống này không chỉ nằm ở việc đưa các báo cáo lên môi trường điện tử. Quan trọng hơn, dữ liệu được số hóa sẽ giúp quá trình theo dõi tiến độ, đánh giá kết quả, nhận diện điểm nghẽn và phục vụ quyết định điều hành được thực hiện nhanh hơn, minh bạch hơn.

Hiện Trung tâm IOC tiếp tục được vận hành ổn định, xây dựng và cập nhật 22 chỉ tiêu giám sát, một màn hình cảnh báo, hoàn thành xây dựng khung dữ liệu của 17 chỉ tiêu và tiếp tục hoàn thiện các chỉ tiêu còn lại theo lộ trình. Thành phố cũng đã cấp mới 1.506 tài khoản IOC cho các cơ quan, đơn vị, đồng thời hoàn thiện chức năng phân quyền sử dụng đến các sở, ngành và cấp xã, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Một bước tiến quan trọng khác là việc Hải Phòng xây dựng, triển khai Chiến lược dữ liệu thành phố đến năm 2030. Thành phố đặt mục tiêu hoàn thành 54 danh mục dữ liệu dùng chung, 245 danh mục dữ liệu quản lý của 15 sở, ban, ngành và 66 danh mục dữ liệu mở cung cấp cho người dân, doanh nghiệp.

Đáng chú ý, Tổ công tác triển khai chiến lược dữ liệu phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành thành phố được thành lập nhằm rà soát cơ sở dữ liệu các ngành, lĩnh vực; xây dựng, hoàn thiện, làm sạch dữ liệu và tổ chức kết nối, liên thông, chia sẻ dữ liệu chuyên ngành lên IOC.

Ngày 3/6/2026, UBND thành phố tiếp tục ban hành Quyết định số 2081/QĐ-UBND về Bộ chỉ số phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành trên môi trường điện tử. Trong đó có các chỉ tiêu chủ yếu phục vụ quản lý, điều hành đối với các chương trình mục tiêu quốc gia, bao gồm những chỉ tiêu tổng hợp về giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Cách tiếp cận này tạo ra sự thay đổi đáng kể: thay vì chỉ tổng hợp số liệu để báo cáo theo kỳ, cơ quan quản lý có thể từng bước theo dõi tiến độ và kết quả thực hiện trên môi trường điện tử, từ đó chủ động hơn trong chỉ đạo.

Nâng cao trách nhiệm quản lý, điều hành

Chuyển đổi số chỉ phát huy hiệu quả khi gắn với đổi mới tổ chức và phương thức điều hành. Trong quá trình triển khai chương trình giai đoạn 2026-2030, Hải Phòng đã kiện toàn mô hình chỉ đạo theo hướng rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm.

Thực hiện Quyết định số 1158/QĐ-TTg ngày 27/6/2026 của Thủ tướng Chính phủ, Hải Phòng thành lập Ban Chỉ đạo các chương trình mục tiêu quốc gia thành phố tại Quyết định số 2619/QĐ-UBND ngày 9/7/2026, do Chủ tịch UBND thành phố làm Trưởng ban.

Cùng với đó, thành phố thành lập Văn phòng Điều phối thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia tại Quyết định số 2706/QĐ-UBND ngày 15/7/2026. Mô hình mới góp phần rút ngắn quy trình chỉ đạo, tăng tính chủ động của cấp xã và nâng cao vai trò điều phối của các cơ quan chuyên môn thành phố. Đây là điểm đặc biệt quan trọng trong bối cảnh địa giới hành chính và tổ chức bộ máy vừa được sắp xếp.

Cùng với phân cấp, phân quyền, trách nhiệm của người đứng đầu được đặt ở vị trí rõ nét hơn. Cấp ủy, chính quyền các cấp xác định chương trình là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của phát triển kinh tế - xã hội; chủ động xây dựng kế hoạch, phân công nhiệm vụ, kiểm tra, đôn đốc và tháo gỡ khó khăn.

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi cũng bộc lộ những thách thức. Một số địa phương còn lúng túng do thay đổi địa giới, sắp xếp tổ chức bộ máy, phân công nhiệm vụ và bố trí cán bộ. Năng lực quản lý chương trình giữa các đơn vị chưa đồng đều; một số cán bộ mới tiếp nhận nhiệm vụ còn hạn chế về kinh nghiệm và kỹ năng tham mưu.

Trong điều kiện đó, chuyển đổi số không chỉ là câu chuyện đầu tư hệ thống công nghệ. Đó còn là quá trình chuẩn hóa dữ liệu, chuẩn hóa quy trình và nâng cao năng lực cán bộ ở cấp cơ sở. Thành phố đang rà soát, hoàn thiện Kế hoạch thực hiện chương trình giai đoạn 2026-2030 và Đề án xây dựng nông thôn mới trên địa bàn. Việc rà soát nhu cầu vốn, danh mục nhiệm vụ, các tiêu chí còn thiếu hụt cũng được triển khai, tạo cơ sở cho việc phân bổ nguồn lực.

Đời sống nông thôn của người dân thay đổi từng ngày nhờ máy móc, thiết bị ứng dụng cho chăn nuôi.

Đáng chú ý, Hải Phòng dự kiến bố trí khoảng 7.987,97 tỷ đồng cho chương trình trong kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030. Thành phố đồng thời yêu cầu rà soát, huy động và lồng ghép nhiều nguồn lực, từ ngân sách thành phố, ngân sách cấp xã, vốn tín dụng chính sách đến nguồn lực doanh nghiệp và người dân. Trong bức tranh đó, dữ liệu số sẽ trở thành công cụ để theo dõi không chỉ tiền vốn được phân bổ ở đâu, giải ngân đến đâu, mà còn giúp đánh giá nguồn lực đã tạo ra kết quả gì và địa bàn nào còn thiếu hụt.

Mục tiêu cuối cùng của chuyển đổi số là xây dựng phương thức quản trị dựa trên dữ liệu, giúp chính quyền các cấp ra quyết định nhanh hơn, phân bổ nguồn lực đúng hơn và người dân được hưởng lợi thực chất hơn.

Một hệ thống dữ liệu thống nhất, liên thông sẽ là nền tảng quan trọng để bảo đảm chương trình được triển khai đồng bộ từ thành phố đến cơ sở. Đây cũng là hướng đi Hải Phòng đang đặt ra trong giai đoạn tới: đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng cơ sở dữ liệu giám sát tiến độ, hình thành hệ thống đánh giá trực tuyến tập trung và kết nối với dữ liệu chuyên ngành.

Qua đó, chuyển đổi số từng bước trở thành một phần của năng lực quản trị chương trình, góp phần biến những mục tiêu trên giấy thành kết quả cụ thể trong đời sống nông thôn.