Chuyển tư duy điều hành giá từ phản ứng sang chủ động

Cụ thể, mặt bằng giá biến động theo từng giai đoạn như trong tháng 2 đến tháng 4 tăng do yếu tố mùa vụ và giá năng lượng, nguyên vật liệu. Giảm trong tháng 5 đến tháng 7 do giá lương thực, thực phẩm và nhiên liệu. Đến tháng 8, CPI tăng 0,47% do giá xăng dầu tăng trở lại, trong khi chi phí sản xuất, vận chuyển và đầu vào tiếp tục gây áp lực lên mặt bằng giá.

Đánh giá về kiểm soát CPI trong những tháng qua, nhiều ý kiến khẳng định, đây là kết quả của việc theo dõi, dự báo, phản ứng chính sách nhanh, hiệu quả của cơ quan điều hành. Trong bối cảnh nền kinh tế có độ mở lớn, chịu tác động trực tiếp từ biến động bên ngoài như nước ta, việc không để xảy ra các “cú sốc” về giá, nhất là với mặt hàng xăng dầu là rất đáng ghi nhận, góp phần giữ ổn định tâm lý thị trường và tạo dư địa cho tăng trưởng những tháng cuối năm.

Tuy nhiên, ở góc độ vĩ mô, dư địa để kiểm soát CPI không còn nhiều bởi nhiều yếu tố gây áp lực vẫn đang hiện hữu. Như với nhóm năng lượng, dù xăng dầu chỉ chiếm khoảng 4,5% trong rổ tính CPI nhưng lại có tác động lan tỏa rất lớn đến các lĩnh vực khác. Hay như giá nguyên nhiên vật liệu đầu vào phục vụ sản xuất hiện vẫn ở mức cao gây áp lực đến giá bán lẻ. Đặc biệt, nhu cầu tiêu dùng thường tăng mạnh vào các tháng cuối năm và dịp tết cũng sẽ gây áp lực rất lớn đối với CPI.

Bởi vậy, để có thể kiểm soát CPI theo mục tiêu đã đề ra, các chuyên gia cho rằng, cần chuyển mạnh tư duy điều hành giá từ phản ứng sang chủ động. Điều quan trọng nữa là không chỉ kiểm soát mức tăng của CPI mà còn phải kiểm soát kỳ vọng lạm phát thông qua việc xây dựng lộ trình điều chỉnh giá các mặt hàng Nhà nước quản lý một cách hợp lý, tránh tình trạng xảy ra nhiều yếu tố tăng giá trong một thời điểm. Tăng cường năng lực dự báo, cảnh báo sớm các yếu tố gây áp lực tới lạm phát. Tiếp tục điều hành chính sách tài khóa, tiền tệ theo hướng chặt chẽ, chủ động, linh hoạt, phối hợp đồng bộ, hiệu quả.

Ngoài ra, nguy cơ “nhập khẩu lạm phát” cũng cần được theo dõi chặt chẽ bởi khi giá nhiều mặt hàng nhập khẩu biến động theo xu hướng tăng, chi phí sản xuất trong nước sẽ chịu áp lực lớn hơn và có thể lan sang giá bán. Vì vậy, cùng với việc theo dõi sát diễn biến giá hàng hóa thế giới, việc điều hành tỷ giá linh hoạt, bảo đảm nguồn cung và giảm chi phí logistics sẽ tiếp tục là những yếu tố quan trọng để hạn chế tác động của lạm phát nhập khẩu trong những tháng cuối năm.

Theo kịch bản mới nhất mà Bộ Tài chính cập nhật, lạm phát năm nay ở mức khoảng 4,5% và 5%. Còn theo Ngân hàng Nhà nước dự báo lạm phát bình quân năm 2026 tăng trong khoảng 4,5 - 5,0%; các tổ chức quốc tế dự báo lạm phát bình quân của nước ta là khoảng 3,8 - 5,2%. Như vậy, việc điều hành giá trong những tháng cuối năm sẽ không chỉ là bài toán kiểm soát CPI mà còn là bài toán giữ ổn định niềm tin thị trường, tạo không gian cho tăng trưởng.

Bởi vậy, như ý kiến của Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng, Trưởng ban Ban chỉ đạo điều hành giá thì các bộ, ngành, địa phương phải theo dõi sát diễn biến CPI và giá các mặt hàng thiết yếu. Thường xuyên cập nhật kịch bản lạm phát theo quý và cả năm, kịp thời tham mưu các giải pháp điều hành. Các chính sách miễn, giảm, gia hạn thuế, phí, lệ phí còn phù hợp tiếp tục được triển khai nhằm giảm chi phí đầu vào cho doanh nghiệp và hỗ trợ người dân. Các địa phương chủ động xây dựng phương án bình ổn thị trường, bảo đảm nguồn cung hàng hóa thiết yếu trong mùa mưa bão, thiên tai và các tình huống khẩn cấp. Thực hiện kiểm tra, xử lý các trường hợp vi phạm pháp luật về giá…

Dư địa về CPI trong những tháng còn lại của năm gần như không còn nên phải tập trung thực hiện tốt việc kiểm soát giá, từ đó góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, bởi ổn định kinh tế vĩ mô thì mới có thể tăng trưởng nhanh và bền vững - Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh.