Hai yếu tố quyết định giá dầu nhưng không nằm trong tầm kiểm soát của OPEC+

Hình ảnh 3D minh họa biểu tượng Tổ chức Các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC). Ảnh: Shutterstock.com/TTXVN

Theo hãng tin Reuters ngày 2/2, yếu tố thứ nhất là liệu Tổng thống Mỹ Donald Trump có quyết định tấn công quân sự Iran hay không và nếu có thì liệu hai bên có thể duy trì dòng dầu mỏ cũng như bảo toàn hạ tầng sản xuất hay không.

Yếu tố thứ hai là liệu Trung Quốc, quốc gia nhập khẩu dầu thô lớn nhất thế giới, có quyết định giảm tốc độ nhập khẩu mạnh mẽ gần đây hay không, trong bối cảnh giá dầu Brent tương lai tăng 16% trong tháng 1.

Trong bối cảnh tình trạng bất định hiện bao trùm thị trường dầu thô, việc 8 thành viên OPEC+ (liên minh giữa Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) và các quốc gia sản xuất dầu ngoài OPEC) không thay đổi chính sách sản xuất tại cuộc họp ngày 1/2 là điều hợp lý.

Tám thành viên OPEC+, những nước sản xuất khoảng một nửa lượng dầu của thế giới, đã nâng hạn ngạch sản lượng thêm khoảng 2,9 triệu thùng mỗi ngày từ tháng 4 đến tháng 12/2025, tương đương khoảng 3% nhu cầu toàn cầu. Sau đó, nhóm này ngừng các đợt tăng sản lượng tiếp theo dự kiến trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 3/2026 do nhu cầu tiêu thụ suy yếu theo mùa.

Ở một số khía cạnh, diễn biến đang đi theo hướng có lợi cho nhóm các nước xuất khẩu.

Giá dầu đã tăng, nhưng chưa đủ cao để làm dấy lên lo ngại về lạm phát quay trở lại và tăng trưởng kinh tế suy yếu tại các quốc gia nhập khẩu.

Giá dầu Brent chốt phiên ở mức 70,69 USD mỗi thùng vào ngày 30/1, thấp hơn không nhiều so với mức cao nhất trong sáu tháng là 71,89 USD đạt được một ngày trước đó.

Tin tức về tình trạng dư cung cũng phần lớn đã biến mất khỏi truyền thông và các phân tích của giới chuyên gia, khi trọng tâm chuyển sang tái định hình các dòng chảy dầu của Venezuela sau sự kiện can thiệp của Mỹ dẫn tới việc bắt giữ Tổng thống Nicolas Maduro, cũng như các căng thẳng hiện nay với Iran.

Tình hình Iran là thách thức lớn nhất mà OPEC+ phải đối mặt, bởi nhóm này không có lợi ích gì khi chứng kiến một cuộc xung đột quân sự kéo dài ở Trung Đông, ngay cả khi họ đang hưởng mức phí rủi ro dự kiến khoảng 7-8 USD trong giá dầu hiện tại.

Dù các thành viên OPEC+ như Saudi Arabia có thể vận động hành lang tại Mỹ, nhưng nhiều khả năng cuối cùng Tổng thống Donald Trump sẽ tự tính toán về việc liệu ông có tấn công Iran không và đạt được các mục tiêu mong muốn hay không, đồng thời vẫn giữ giá dầu ở mức đủ thấp để tránh gây tức giận cho người dân và lạm phát trong nước.

Hiện tại, chi phí rủi ro trong giá dầu thô nhiều khả năng sẽ còn duy trì cho đến khi biết rõ về những hành động mà Mỹ sẽ thực hiện và các hệ quả của những hành động đó.

Tuy nhiên, một hệ quả của việc giá tăng trong tháng 1 là Trung Quốc có thể giảm nhập khẩu dầu thô.

Lượng dầu cập cảng Trung Quốc đạt kỷ lục 13,18 triệu thùng mỗi ngày vào tháng 12/2025 và vẫn duy trì ở mức cao trong tháng 1, khi các nhà phân tích hàng hóa của Kpler theo dõi lượng dầu vận chuyển bằng đường biển đạt 10,4 triệu thùng mỗi ngày. Con số này cần cộng thêm khoảng 1 triệu thùng mỗi ngày nhập khẩu qua đường ống, đưa tổng lượng lên khoảng 11,4 triệu thùng mỗi ngày.

Lượng dầu thô cập cảng trong tháng 12/2025 và tháng 1 đã được sắp xếp từ trước đó ba tháng đến bốn tuần. Đó là giai đoạn giá dầu tương đối yếu, khi giá dầu Brent giảm xuống mức thấp nhất trong bảy tháng là 58,72 USD mỗi thùng vào ngày 16/12/2025.

Khi mức giá hiện nay trên 70 USD mỗi thùng, nhiều khả năng Trung Quốc sẽ cắt giảm nhập khẩu xuống các mức vừa đủ đáp ứng tiêu thụ và tạm hoãn bổ sung dầu thô vào kho dự trữ chiến lược.

Trung Quốc không công bố các nguồn dầu vào hoặc ra khỏi các kho dự trữ thương mại và chiến lược, nhưng nước này đã nhập khẩu nhiều dầu thô hơn đáng kể so với lượng đã chế biến.

Có thể tính toán lượng dầu thô dư thừa của Trung Quốc bằng cách cộng nhập khẩu và sản lượng trong nước rồi trừ đi lượng dầu được các nhà máy lọc dầu xử lý.

Theo cách tính này, lượng dầu thô dư thừa của Trung Quốc đạt 1,13 triệu thùng mỗi ngày trong năm 2025. Dù không phải toàn bộ lượng này đều được đưa vào kho, nhưng đây là dấu hiệu cho thấy Trung Quốc đã tận dụng giá dầu thấp để hút về phần lớn lượng dư cung dự kiến.

Trong các giai đoạn trước đây, những đợt dầu thô tăng giá mạnh đã khiến Trung Quốc giảm nhập khẩu. Nếu động thái này lặp lại, nhiều khả năng từ cuối tháng 3 sang tháng 4 sẽ có ít tàu chở dầu cập các cảng Trung Quốc hơn.

Nếu Trung Quốc cắt giảm nhập khẩu khoảng 1 triệu thùng mỗi ngày, điều này nhiều khả năng sẽ khiến các lập luận về tình trạng dư cung quay trở lại, đặc biệt nếu những diễn biến giữa Mỹ và Iran, dù là gì, không ảnh hưởng tới các chuyến hàng dầu thô và hạ tầng liên quan.

Trong diễn biến mới nhất, giá dầu châu Á đã giảm gần 5% trong phiên ngày 2/2, đánh dấu mức giảm trong ngày mạnh nhất suốt hơn 6 tháng qua. Đợt bán tháo diễn ra ngay sau khi Tổng thống Trump tuyên bố Iran đang đàm phán nghiêm túc, phát đi tín hiệu hạ nhiệt căng thẳng với nước này.

Theo trang investing.com, chiều 2/2, giá dầu Brent biển Bắc giảm 3,38 USD (4,9%) xuống còn 65,94 USD/thùng. Giá dầu thô ngọt nhẹ của Mỹ (WTI) cũng giảm 3,33 USD (5,1%) xuống mức 61,88 USD/thùng. Giá cả hai loại dầu chủ chốt này đều rời khỏi mức đỉnh thiết lập nhiều tháng qua khi rủi ro về một hoạt động quân sự nhằm vào Iran lắng xuống sau các phát biểu cuối tuần qua của ông Trump.

Ông Tony Sycamore, chuyên gia phân tích thị trường tại tổ chức tài chính IG, nhận định rằng thị trường dầu thô coi đây là một bước nhượng bộ tích cực khỏi các cuộc đối đầu, giúp giải tỏa "rủi ro địa chính trị", vốn đã đẩy giá tăng cao trong tuần trước, đồng thời kích hoạt làn sóng chốt lời của nhà đầu tư.

Bà Priyanka Sachdeva, chuyên gia phân tích tại tổ chức tài chính Phillip Nova, cho rằng sự phục hồi của đồng USD đã khiến dầu, vốn được giao dịch bằng đồng bạc xanh, trở nên đắt đỏ hơn cho người mua sử dụng ngoại tệ khác, qua đó gây thêm sức ép lên giá.

Thùy Dương/Báo Tin tức và Dân tộc